Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ньамаҕыр

туохт.
1. Ньамаҕынан, салахайынан бүрүлүн, туол. ☉ Затягиваться тиной, зарастать водорослями. Күөлбүт уута ньамаҕырбыт
□ Хамсаабакка сытар күөл ньамаҕыран, уута сытыйан, балыктара өлөн бараллар. НЕ ТАО
2. көсп. Уулаах-хаардаах, кытарбыт, ириҥэрбит буол (харах туһунан). ☉ Быть воспалённым, покрасневшим, слезящимся, гноящимся (о глазах)
Сороҕун хойут ааҕыа, бу киэһэ бытархай буукубалары кыҥастаһарыттан сылайан, хараҕа уу-хаар буолан ньамаҕырда. П. Аввакумов
Налбыһахпыт баттаҕа Ыһыллыбыт-бураллыбыт, Ньамаҕырбыт хараҕа Ынырыктык уоттаммыт. Күннүк Уурастыырап
Арай киһиттэн эрэ кыра уҥуохтаах, одуруун быһа сиэбит ньамаҕырбыт харахтаах Көлтөөһөп тыл быктарда. «ХС»

Якутский → Русский

ньамаҕыр=

1) покрываться грязью, нечистотами; 2) покрываться тиной, зарастать водорослями; күөлбүт уута ньамаҕырбыт озеро покрылось тиной.

Еще переводы:

ньамаҕырт

ньамаҕырт (Якутский → Якутский)

ньамаҕыр 1 диэнтэн дьаһ. туһ. Бөх-сыыс көлүччэни ньамаҕырдыан сөп

дьабаччы

дьабаччы (Якутский → Якутский)

сыһ., кэпс., кур. Сирэйэ-хараҕа салбаҕырбыт, испит курдук буолбут. ☉ Наречие от дьабай
Дьаба курдук дьабаччы көрбүт. ПЭК СЯЯ
Эн да бааргын дии, тоҕо ыабатаххыный, сирэйиҥ-хараҕыҥ дьабаччы сытыйан баран. Күндэ
Батаа улахан уола бэрт түгэхтээхтик ньамаҕырбыт хараҕынан дьабаччы көрүтэлээтэ. Айталын

ньамахтан

ньамахтан (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ньамаҕынан бүрүлүн, ньамаҕыр. ☉ Затягиваться тиной. Бу көлүччэ ньамахтаммыт
2. көсп., сөбүлээб. Солуута суох буол (саҥар, кэпсээ-ипсээ, күл-сал). ☉ Вести себя несерьёзно (нести вздор, громко смеяться)
[Пётр Николаевич — Сатыырапка:] Чэ, күлэн ньамахтана турума. Киэр бар, икки харахпар көстүмэ. С. Ефремов

амаҕыр

амаҕыр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Үрдүттэн көҕөрө сытый, ньамаҕыр (уу туһунан). ☉ Зарастать тиной; цвести (о воде)
Сытыганы сымсайдаххына, Амаҕырбыты аһаатаххына, Эр бэрдэ, Элик үтүөтэ буолсугун. С. Васильев
2. көсп. Тугу да гыммакка, олохтон хаалан, көдьүүһэ суох буол. ☉ Жить в безделье, безнадежно отстав от жизни
Бу айдаан саҕана, сүгүн да амаҕыран олоруо этигит, эһиги оҕонньоттор баҕас. А. Сыромятникова
Эмиэ мунньахтыахпыт, дирбийиэхпит! Соччото суох буолан ыллыбыт дии! Манна биһиги амаҕардыбыт. «ХС»

төннүү

төннүү (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Хантан эмэ ханна эмэ төттөрү кэлии, эргиллии. ☉ Возвращение откуда-л. Барарбытыгар биһиги дьон кэнниттэн айаннаатыбыт, хата, төннүүбүтүгэр бэйэбит бастаатыбыт. Н. Заболоцкай
    Ол күнтэн ыла кини олоҕун сыалын үрдүк чыпчаалын доруобуйатын көннөрөн дьон ортотугар төннүүгэ туһаайбыта. С. Юмшанов
  3. көсп. Ким, туох эмэ мөлтөөһүнэ, кэхтиитэ, буомуруута. ☉ Состояние ослабления, ухудшения свойств, признаков кого-чего-л., вырождение, упадок, деградация
    Киһи сайдыыта, эбэтэр кэхтиитэ, төннүүтэ хайдах киһини кытта бодоруһарыттан эмиэ тутулуктаах. ПБН КДьСО. Күөллэр ньалыаран, ньамаҕыран, собо төннүүтэ буолла. «Саха с.»
  4. даҕ. суолт. Төннөр, төттөрү кэлэр, барар. ☉ Ведущий назад, обратный
    Төннүү суолга турарбыт икки эрэ хонук иннинэ охтубутум. Амма Аччыгыйа
    ◊ Төннүү андыта булт. — сайыҥҥы кэмҥэ тыһыларын төрүүр-ууһуур сөрүүн сирдэригэр арыаллаан илдьэн баран, үөрдүһэн төттөрү кэлэр атыыр андылар. ☉ Самцы турпана, возвращающиеся после сопровождения стаей своих самок на летнее время в другое, более прохладное, место для кладки яиц
    «Төннүү андыга сытабын» диир киһини көрүстэххинэ, ол аата андылар тыһыларын төрүүрууһуур сирдэрин булларан баран төннөн куһугуратан иһэр эбит буоллахтара дии саныахтааххыт. С. Тумат