сыһ. Олус үчүгэйдик, бэртээхэйдик. ☉ Очень хорошо, отлично
Чулуутук, ньургуннук Үлэһит норуот Дьоллоох олоҕо Туругурда Диэхтэрин диэбиттэр. Саха нар. ыр.

ньургуннук диэн курдук
Өлөртөн куттанан кэхтиини билбэккэ, Өргөстөөх Өһүөнү өһүлэн биэрбэккэ, Нууччаны, узбегы, татаары кытары Ньургуннуу охсуһуҥ фашиһы утары! Күннүк Уурастыырап

айхаллаа диэнтэн атын
туһ. Уруйдаах тылым олохтоннун, Аналлаах алгыһым айхалланнын — Аҕыс үйэ тухары Баараҕай атыыр буолан кистээтин, Тоҕус үйэ тухары Лүҥкүр оҕус буолан мөҥүрээтин! С. Зверев
Ньургунтан ньургуннук охсуһан, ийэ дойдуларын, бар дьоннорун көмүскээбиттэр …… айхаллана турар албан ааттаах дьоруойдар эмиэ элбэх этилэр. Амма Аччыгыйа
Күн сирин күөнүгэр көччүйэн үөскээбит Эдэркээн көлүөнэм, айхаллан! Эллэй

аҕын диэнтэн атын
туһ. Ньургунтан ньургуннук охсуһан, бар дьоннорун көмүскээбиттэр, киһи аймах баарын тухары ахтылла турар албан ааттаах дьоруойдар эмиэ элбэх этилэр. Амма Аччыгыйа
Михеева Татьяна аата биирдэ-иккитэ ахтыллан ааста. Н. Заболоцкай
Хаста даҕаны хаһыакка үчүгэй учууталлар кэккэлэригэр ахтыллыбыт этим. Н. Габышев

1. ытыктаа диэн курдук. Сэргэй Батурины хас көрдөҕүн, иһиттэҕин ахсын ытыгылыы, сөбүлүү саныыра улам улаатан иһэргэ дылы. В. Яковлев
   Дьол туһугар ньургуннук охсуспут улуу дьоннорун албан ааттарын ытыгылаан, киһи аймах бэрт элбэх бырааһынньыктары тэрийбитэ. ЧМА СТС СЭ
   Хас биирдии түөлбэ хайаан да харыстыыр, сүгүрүйэр кэрэ миэстэлээх, ытыгылыыр эбэлээх буолар. ПНИ ЭД
2. эргэр., харыс т. Өлбүт сүөһүнү, кыылы, көтөрү сиэри-туому тутуһан харай. ☉ Хоронить скот, животное, птицу, соблюдая все обряды
   «Ытык көтөрү ытыгылаатым, билигин баҕас бурууһаабат ини», — илин диэки хайыһаат, эмиэ кириэс охсунна. И. Гоголев
   Кырдьаҕас ытын таах ыттар тутан кэбиһиэхтэрэ, ол кэриэтэ бэйэтэ ытыгылаабыта көнө. Улдьаа Харалы
   Бастыҥ ат сэриигэ, оһолго өллөҕүнэ ытыгылаан араҥастыыллара, холболууллара. БСИ ЛНКИСО-1994

I
1. даҕ.
1. Ханнык эмэ аат иҥэриллибит, анал ааты ылбыт. ☉ Носящий имя, кличку, прозвище, именуемый, называемый
Кини манна туох эрэ диэн сахалыы ааттаах холкуоска зоотехник этэ. Амма Аччыгыйа
«Максим Аммосов» ааттаах теплоход, бириистэнтэн тэйэн, биэрэги кыйа доллоһуйда. Н. Лугинов
[Вера:] Саас кини [Дьугдьуур] мууһа уулуннаҕына тыһыынчанан аата суох үрүйэлэр айдааран-аарыгыран түһэллэр. «ХС»
2. Киэҥник сураҕырбыт, аата-суола киэҥник биллибит. ☉ Знаменитый, прославленный, широко известный
Ааттаахааттаах сэлииктэри Айааһаатым ахан ини. И. Гоголев
Ааттаах булчут Мэхээлэчээн оҕонньор бу киэһэ биһиэхэ кэпсиэх буолбут тылын толорон: «Биһиги кыра эрдэхпитинэ...» — диэн саҕалаан барда. Т. Сметанин
Биир атастаах эбит Тойон Дуолан: Баайа суох, аата суох ыал уола, Ол Эрилик диэн дьикти уолан, Кини — Айталы Куо чугас ыала. Таллан Бүрэ
3. Тугунан эрэ (үксүгэр улаханынан, үчүгэйинэн эбэтэр куһаҕанынан) атыттартан уһулуччу чорбойор. ☉ Выделяющийся чем-л., какими-л. особыми качествами (размерами, красотой или, наоборот, безобразностью)
Ааттаах фельетону айбыккар эҕэрдэ! Ааҕан баран аҥаар чааска быара суох сыттым. Р. Баҕатаайыскай
Үрэх быһыты тоҕо көтөн баран хаалан, ааттаах алдьархайы көрсүөхпүт. М. Доҕордуурап
2. сыһ. суолт., кэпс. Уһулуччу, бэрт, олус, наһаа. ☉ Очень, исключительно, отменно
Кини аргыһа бу сарсыарда ааттаах бөҕө, адьас саҥа хатыҥ угу, хантан эрэ өр үлэлэһэн булан, үҥүүтүгэр олордуммут этэ. Н. Заболоцкай
Дьахтар сайына диэн ааттаах Сылаас да күннэр кэлэллэр. Оттон түүнүн хаар хаһыҥнаах, Оччоҕо сир-дойду киэркэйэр. Баал Хабырыыс
Харытыана ааттаах тыллаах, наһаа күлүүк. Амма Аччыгыйа
3. аат суолт. Аата-суола киэҥник биллибит, киэҥник сураҕырбыт киһи. ☉ Знаменитый, прославленный человек, знаменитость
Алдьархайдаах адьарай Аҥаарыйар ааттааҕа Уот тыыннаах Уһутаакы Уоран-талаан барда эбээт! Суорун Омоллоон
Кинилэр аан дойду ааттаахтарын хапсыһыыларын, иэмэх мастыы эрийсиилэрин бэркэ сыныйан көрбүттэрэ. И. Федосеев
Мэҥэлэр бэртэрэ, Хаҥалас ааттааҕа, Үс Бүлүү үтүөтэ Барыта киниэхэ Сыганныы буоллулар, Сыа тастылар, Сымнаҕас сыттыкка Таалалаан сыттылар. А. Бэрияк
◊ Аата суох тарбах — ылгын чыҥыйа аттынааҕы тарбах. ☉ Безымянный палец
Кини [Михаил Иванович] чаҕылыччы тыга сылдьар тааһын тула сибэкки сэбирдэҕин курдук киэргэллээх көмүс биһилэҕи ылан, Таня аата суох тарбаҕар кэтэртэ. Н. Лугинов. Албан ааттаах — киэҥник сураҕырбыт, дьоһун-мааны үрдүк аата арбаммыт. ☉ Прославленный, имеющий громкую славу
Ньургунтан ньургуннук охсуһан, ийэ дойдуларын, бар дьоннорун көмүскээбиттэр, киһи аймах баарын тухары ахтылла, айхаллана турар албан ааттаах дьоруойдар эмиэ элбэх этилэр. Амма Аччыгыйа
Эҕэрдэ, эйиэхэ, биир дойдулаахпар, Эр сүрэхтээхпэр, албан ааттаахпар! С. Васильев
Аламай күммүт сааскы сырдык төлөннөрүнэн Албан ааттаах Москваны сыдьаайар. А. Бэрияк
II
аат эб.
1. Этиллэр санааны дьон кэпсээнигэр сигэнэн биэриини көрдөрөр. ☉ Выражает ссылку на рассказы, молву людей (говорят)
Мас онно үүммэт ааттаах. «ХС»
Билигин кини Витим дэриэбинэтин чугаһыгар быраҥаатталаах-майаҕастаах күөлгэ балыктыыр ааттааҕа. Н. Якутскай
Киһи куртаҕа тугу баҕарар буһаран таһаарар ааттаах. «Кыым»
Маратик сотору сууттанар ааттаах. А. Сыромятникова
2. Дьон кэпсээнигэр итэҕэйбэт, сымыйарҕатар сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает недоверие людской молве, оценку как мнимую (якобы, будто)
[Ыт] өссө Трофимовтаах кыыстарын тарбаҕын быһа хаба сыспыт ааттаах. Сааһыгар киһини үрбэтэх сордоох. Амма Аччыгыйа
Тойон Киһи уол оҕолорун ааттаах хомуһуннаах Ордьонумаан ойуун сиэтэлиир ааттаах. И. Гоголев. Бахсы тойоно — аттаах, аарыктаах, хоболоох, чуорааннаах илэ сылдьар ааттаах буолар этэ. Саха фольк.
3. Этиллэр предмети бэлиэтээн, чопчулаан биэриини көрдөрөр. ☉ Выражает подчеркивание, выделение предмета речи
Охсуһуу ааттаах буолан баран хайдах өрүү суола-ииһэ суох хаалыай, доҕор! Амма Аччыгыйа
Бэйэтэ тылланан барар. Сатаатар, ийэтэ ааттааҕы кытта сүбэлэһэн көрбөт. М. Доҕордуурап. Аймахтара ааттаахха сыл баһыгар-атаҕар биирдэ эмэтэ көстөн ааһар. Саха фольк.
△ Сүнньүнэн аат туохтуурдары кытта бэлиэтээн этиини үксүгэр утары туруоруу дэгэттээн көрдөрөр. ☉ В основном с формами причастия выражает подчеркивание, выделение, часто приобретает оттенок противопоставления
Кинилэр бииргэ үлэлиир ааттаахтар даҕаны, түптээн кэпсэтэн да көрө иликтэр. «ХС»
Эн Саха сиригэр олорор ааттааххын да, биирдэ эмэ тыатыгар тахса сырыттыҥ дуо? Далан
Ыалдьыттыыр ааттаах киһи, биллэн турар, күндүлээтэҕим дии. Р. Баҕатаайыскай
4. Кэлэйиини, сиилээһини көрдөрөр. ☉ Выражает возмущение, осуждение говорящего
Көрөн абыраныҥ! Өссө ити үчүгэй үөрэнээччибит ааттаах! Софр. Данилов
Куобах сүрэх! Уонна комендант ааттаах! С. Ефремов
Бээ эрэ, ити дьукааххыт тоҕо араастаан чырбаҥныырый? Ыалдьыбыт киһиэхэ дылы, хайдах буолбут киһиний, учуутал ааттаах! Е. Неймохов
5. Саҥарааччы кэпсээччи эппит тылларын хатылаан туран, өһүргэнэн, уордайан-кыбдьырынан утары этиитин көрдөрөр (үксүн «дии», «ээ» эб. күүһүрдүллэр). ☉ При повторении слов собеседника говорящим выражается обида, негодование, возражение (часто усиливается част. «ээ», «дии»)
Ходуһа куортамыгар ааттаах... Сураҕын да истибэт буоллахпына сөп ини. М. Доҕордуурап
— Маама, эн миигин олус кыбыһыннараҕын. — Кыбыһыннараҕын ааттаах ээ. С. Ефремов
«Алҕастара ааттаах дии!»— Микиитэ сүрдээхтик абаланан эттэ. Амма Аччыгыйа
Хайдах билбэт? Сүүрбэ сыл бииргэ олордубут уонна билбэт ааттаах дии. С. Ефремов
6. Хомуур суолтаны көрдөрөр. ☉ Выражает собирательность
Дэриэбинэҕэ эр киһи ааттаах биир да суох буолбут. Н. Габышев
Кус-куобах ааттаах хойдубут. Уу куһа ааттаах олустаабыт. П. Тобуруокап
Бу кэлбитигэр, көтөр кынаттаах ааттаахтар бары мустубуттар. Суорун Омоллоон
Туох тыынар тыыннаах ааттаахха сатыы былыт буолан кэлэн саба түһэн бырдахтар кыа хааннарын уулууллар. Н. Заболоцкай

1. туохт.
2. Ыраахтан бэттэх диэки сыҕарый, хамсаа; сыҕарыйан ханна, туохха эмэ тиий. ☉ Приходить, приезжать, прибывать, подходить
   Кэлэн аһааҥ. Сөмөлүөтүнэн кэллим.  Семен Иванович туран остуолга кэллэ. Т. Сметанин
   Биһиги тааҥкаларбыт лүһүгүрэһэн кэллилэр. Т. Сметанин
   От-мас көҕөрөн, көтөр-сүүрэр кэлэн барбыта. И. Данилов
3. Ханна эмэ баар буолан хаал. ☉ Оказаться, очутиться где-л. Түүн үөһүн саҕана аҕалара кэллэ. Суорун Омоллоон
   Кини тас Монголияҕа кэлбитэ ыраатта. Эрилик Эристиин
   Ол саас көтөрсүүрэр хойуутук кэлбитэ. Т. Сметанин
4. Кэм, дьыл көстүүтүн туһунан: буол, саҕалан. ☉ Наступить, настать (о времени, состоянии)
   Саас кэлэн, хаар ууллан, чалбахтар тахсаллар. Эллэй
   Хаар кэлээри гыммыт: сир никсийбит, отмас налыйбыт, көтөр-сүүрэр чычаарбыт. Болот Боотур
   Бар дьон ардах кэлээрэй диэн утаппыттыы баҕараллар да, халлаан ардыах быһыыта биллибэт. М. Доҕордуурап
   Кинилэргэ эбиэт кэмэ кэллэ: миин истилэр, эт сиэтилэр. Софр. Данилов
5. Туһааннаах сиргэ тиэрдилин, баар буол. ☉ Доставляться, быть доставленным куда-л. Ыраахтааҕыттан киһиэхэ эрэ мэтээл кэлбэт. Н. Неустроев
   Аармыйаҕа сылдьар кыра уолуттан сурук кэлэн тоһуйбут. Софр. Данилов
   «Доҕоруҥ ньургуннук өллө», — диир соһумар биллэрии кэлбитэ. Эллэй
   Көмө күүппэтэх сирбиттэн кэлбитэ. Н. Заболоцкай
6. Иннигэр көстө түс, бу баар буол (хол., тиийиэхтээх сириҥ). ☉ Появляться, показаться, возникать, являться глазам (о местности)
   Ойуур бүтэн, оллурдаахболлурдаах киэҥ сир кэллэ. Т. Сметанин
   Тиийиэхтээх сирэ кэлбэт, Дьиҥэ, уол суолун билбэт. Күннүк Уурастыырап
   Иннигэр сотору соҕус үрэх көҥүһүн муостата кэлиэхтээх. М. Чооруоһап
7. Тарҕанан, киһи муннугар биллэр буол, тунуй (сыт туһунан). ☉ Достигать кого-чего-л., доноситься (о запахе)
   Бу күөх окко олор, сэгээр, мутукча сыта манна кэлэр. Эллэй
   Буруо сыта кэлэр. И. Гоголев
   Дьиэ иһиттэн ас минньигэс сыта кэлэр. Н. Павлов
8. Иһиллэр буол, иһилин. ☉ Достигать слуха кого-л., раздаваться, доноситься (о звуке)
   Бэйи, бу хантан муусука тыаһа кэлэрий? Суорун Омоллоон
   Тэлиэгэ тыаһа улам чугаһаан, кинилэр диэки кэлэн иһэр. Эрилик Эристиин
   Тыас субу кэллэ. Р. Кулаковскай
9. Тарҕана тык, тиий (сырдык, сылаас). ☉ Греть, светить, доходить до кого-чего-л., достигать кого-чего-л. (о тепле, свете)
   Үрүҥ күн сырдыга биһиэхэ тыкпатаҕа, оттор уоппут сылааһа биһиэхэ кэлбэтэҕэ. Суорун Омоллоон
   Бу ыас хараҥаҕа аҥаардас сулустартан эрэ сырдык кэлэр дии санаама. В. Яковлев
10. Дьэҥкэ, ырылхай буола үөскээн таҕыс, чопчу билин (хол., санаа). ☉ Возникать, приходить, появляться (напр., о желании, мысли)
    Ол кэмнэр, ахтыллан, мин өйбөр кэлэннэр, Оҕо саас оһуордаах күннэрин санаатым. Күннүк Уурастыырап
    Сеня бүгүҥҥү күннээҕи эрэйдэммит сылаата кэлэн эмискэ саба түспүттүү, илиитэ-атаҕа сэниэтэ суох буоллулар. Н. Лугинов
    Николай Гаврилович онуманы сэһэргэһиэх санаата кэлбитэ. П. Филиппов
11. Төһө эрэ буолан таҕыс (туох эмэ түмүгэ курдук). ☉ Получаться; доставаться; добываться (о чем-л. как результате деятельности)
    Бырама диэн күөлтэн бэрт элбэх собо балык кэлбитин үллэстибиттэр. Саха фольк. Бу дойдуттан сааһыгар аҕыс уон бугултан ордук кэлбитин өйдөөбөппүн. Амма Аччыгыйа
    Сыл тахсар аһа кэлэн, Оҕонньор үөһэ тыынар. Күннүк Уурастыырап
12. Эбилин, баар таһымҥыттан элбээ. ☉ Увеличиваться в объеме, прибывать (о воде)
    [Өрүскэ] бөлүүн уу кэлбит. Амма Аччыгыйа
    Лоҥкуудаҕа үс сыл субуруччу уу кэллэ. М. Доҕордуурап
13. Ханнык эмэ хайааһын, быһаарыы кэнниттэн тугу эмэ ситис. ☉ Достигать, добиваться чего-л. (в результате каких-л. действий), приходить к чему-л. (решению, выводу)
    Саха норуота манныкка [албан аакка] бэйэтин героизмын уонна тулуурдаах сыратын түмүгэр эрэ кэлбитэ. Суорун Омоллоон
    Маннык түмүккэ кэллэ. Н. Габышев
    Өр кэпсэттилэр да, ханнык да быһаарыыга кэлбэтилэр. Н. Заболоцкай
14. Туох эмэ иһиттэн, быыһыттан таска таҕыс. ☉ Выступить, проступить, показаться (о чем-л. жидком); навернуться, набежать (напр., о слезах)
    Бурхалей хараҕын уута халыйан кэлэр. Эрилик Эристиин
    Сыыҥтаан бар гыннарда. Муннуттан кэлбити кэрэхсээбиттии, ытыһын одууласта, …… түргэнник илгэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
    [Ынах эмиийиттэн] туох да кэлбэт, хааппыланан эрэ тахсар, сыстаҥнас баҕайы. В. Яковлев
15. кэпс. Кимиэхэ эмэ кэргэн, ойох буол. ☉ Выходить замуж, становиться чьей-л. женой
    [Күлүк:] Ол кыыһын мин билсэн, кини миэхэ кэлиэх буолан, мин кинини хайаан да ылыах буолан, тыл бэрсибиппит. А. Софронов
    Ол кыыс сөбүлээбэт буоллаҕына миэхэ кэлиэ суоҕа. Н. Неустроев
    Итэҕэйэбин барытын, Анфиса. Хайдах бааргынан — кэл миэхэ! Н. Габышев
16. кэпс. Ханыылаахтык, элбэхтик үөскээ, ууһаа. ☉ Размножаться, плодиться, множиться
    Аҕам аах сүөһүлэрэ кэлбэккэ дьадайан испиттэрэ. Суорун Омоллоон
    «Кэлбэт ыал, — диир норуот номоҕо, — Иирсээннээх буолааччы өрүүтүн». Р. Баҕатаайыскай
    [Чугас урууларын] быһа холуйан, алта уонча киһи буолуо диэччи. Сахалыы быһатын эттэххэ, кэлбит ийэ ууһун киһитэ эбит. «ХС»
17. көмө туохт. суолт.
18. Хайааһын эмискэ, соһуччу саҕаланарын эбэтэр оҥоһуллар күүһэ эбиллэн иһэрин көрдөрөр. ☉ Обозначает неожиданное начало или энергичное нарастание какого-л. действия
    Өрүс икки өттүнээҕи хайалар чабырҕайдарыгар уоттар умайан кэллилэр. Суорун Омоллоон
    Уолчаан уһуктан чэмэличчи көрөн кэлэр. Н. Якутскай
    Эмиэ куттал улаатан кэллэ. Эрилик Эристиин
    Бириэмэ-бириэмэнэн кыдьыгыран, уҥуоҕа кыйыттан кэлэр. М. Чооруоһап
19. Хайааччы биир туруктан атын турукка киирэрин көрдөрөр. ☉ Показывает смену состояния (названного основным гл.)
    Микиитэ уһуктан кэлбитэ, хараҥа буолбут. Амма Аччыгыйа
    Ылдьаана иэдэстэрэ итийэн кэлбиттэрин биллэ. Софр. Данилов
    Чыычаах [киһи аата] өйдөнөн кэллэ, иһин түгэҕиттэн иҥсэлээхтик өрө мэҥийэн уһуутаата. И. Гоголев
    Ганята күлэрэ …… эбии бэргээн кэллэ. В. Яковлев
    Ытыы туран эмиэ күлэн кэллим. Н. Тарабукин (тылб.)
    ♦ Букатын кэлбиттии (кэлбит курдук) — хаһан да өлбөт, куруутун тыыннаах сылдьар курдук. ☉ Будто навечно пришел на эту землю, будто бессмертен
    Кини курдук бу орто дойдуга букатын кэлбиттии сананар киһи суоҕа эбээт! В. Гаврильева. Бэттэх кэлиэх курдук — ама буолуох, үтүөрүөх курдук. ☉ Есть надежда на выздоровление
    Үп, кэлэрин ыллаҕына… Оҕом бэттэх диэки кэллэр эрэ. Амма Аччыгыйа
    Иһэ кэлбит көр ис IV. [Ынах] Буугунуур, Бууннуур, иһэ кэлбэт, Иэтэн биэрбэт. С. Тимофеев
    Кэлэр сирэ кэлии үүтэ, барар сирэ баҕана үүтэ буолла — көр баҕана. Кэлэр сирэ кэлии үүтэ, барар сирэ баҕана үүтэ буолан, санаа бөҕөҕө түһэн, түүн үөһүн саҕана саҥардыы нухарыйан эрдэҕинэ, ааны тоҥсуйан дирбийдилэр. Р. Кулаковскай
    Кэлэр сирбит кэлии үүтэ, барар сирбит баҕана үүтэ буолан муҥурданан, имик-самык оһохпут иннигэр ыар-баттык санааҕа ылларан олорбуппут. А. Кондратьев. Кэлэри кытта кэлсэр, барары кытта барсар — биир сиргэ таба олорбот, кэл да бар буолар киһи (оҕо). ☉ Непоседа (о ребенке). Кэлэри кэтэҕиттэн туппут, барары баһыттан туппут — тугу эмэ (хол., үлэни, сырыыны) дуона суоҕунан моһуоктуур, атахтыыр. ☉ Тормозить дело всякими пустяками. Санаата кэлбэт — кими-тугу эмэ сөбүлээбэт; гыныан баҕарбат, баҕата суох. ☉ Нет желания делать что-л.; душа не лежит к кому-чему-л.
    Собо диэн кэлээхтиэ дуо, быйыл балык мөлтөх быһыылаах. Эбэ тоҕо эрэ санаата кэлбэтэх. Н. Неустроев
    Дьиэтин иһигэр ону-маны үлэлиэн санаата кэлбэт, туппута барыта илиититтэн мүччү түһэр. «ХС»
    Мантан ыла саҥата суох сырыттылар. Бэйэ-бэйэлэрин кытта кэпсэтиһиэхтэрин да санаалара кэлбэт. «ХС». Санаата кэлэн — ис сүрэҕиттэн баҕаран, өрө көтөҕүллэн. ☉ Охотно, с охотой, желанием, рвением, настроением (делать что-л.)
    Ыанньыксыттар санаалара кэлэн, үлэлэрэ-хамнастара күүрэн, күүркэйэн истэ. С. Никифоров
    Дьиҥинэн ыллахха, Сергей звеневодтуон сөп этэ, санаата кэлэн баарынан-суоҕунан үлэлиэ этэ. В. Яковлев
    Кини санаата кэлэн уһаммыт киһитигэр тугу барытын бэрт өр үйэлээх, модьу-таҕа, үчүгэй гына оҥороро. К. Уткин
    ◊ Уута кэллэ — утуктаата, утуйуон баҕарда. ☉ Клонить ко сну
    Ыстапаан сытта да, уута букатын кэлбэтэ. А. Софронов
    Күөрэгэй хамсаабакка олорор буолан уута кэллэ. Т. Сметанин
    Ананий хас да хонукка утуйбатах буолан, уута кэлэн хараҕа силимнэһэ-силимнэһэ, утуктаан барда. М. Доҕордуурап
    др.-тюрк., тюрк. кэл, гел

көр буллугунай
Ньургун ойон турда, сиргэ түһэрбит бэргэһэтин көрдөөн булукунайда. Болот Боотур

ньыкый диэнтэн бэй., атын
туһ. Ньургун отуу түгэҕэр түһэн саһан, ньыкыллан олордо. Болот Боотур

тыыра диэнтэн хат.- күүһүр
Ону көрдө да куйахата бэркэ тыырыта барда, этэ бэккэ саласта. Ньургун Боотур