сиэ диэнтэн холб. туһ. [Дьаакып:] Аныгы үйэ бэйэ-бэйэни тутуһан сиэһэр үйэ кэлэн турар. А. Софронов
Эбээ, дьоммут балык аҕаллылар, үтэһэҕэ да үөллүбүт, солуурга да буһардыбыт, тахсан сиэһэ оҕус. Амма Аччыгыйа
Тиһилик тимир бурут быа Саҕаһа уотунан Сырдырҕаччы сиэспитинэн …… Сибиниэс курдук Сирдьигинээн хаалла. П. Ядрихинскай
Ити Манчаары түөкүн уорбут этиттэн сиэһэриҥ буолуо. МНН
◊ Быһыта (быһа) сиэс — 1) саас күн уотуттан туох эмэ түспүт, тохтубут сиринэн тобулу сиэнэн ууллан бар, уулун (хаары этэргэ). ☉ Таять в том месте, где сверху что-л. попало (о снеге)
Суол кытыытыгар тохтубут от сыыһыттан хаар быһыта сиэһэр буолан эрэр. Н. Якутскай
Суол кытыыта, күрдьүк хаара быһыта сиэһэн, бастакы улахан бэлиэтээһин буолла. П. Филиппов
Кулуба бааһынатыгар таһыллыбыт балбаахтар хаардара быһыта сиэспиттэр. И. Никифоров; 2) быһыта-хайыта бар, сиикэй этинэн көр (киһи тириитин этэргэ). ☉ Трескаться, образуя живую рану (о коже человека)
Айаҕын иһигэр тииһэ бараммыт, икки хараҕа ньылбараҥнаан быһыта сиэһэн сиикэй этинэн көрбүт …… оҕонньор кэллэ. Эрилик Эристиин
[Кыһыл оҕо тириитэ] бэрт кыраттан сылтаан бааһырыан, быһыта сиэһиэн, ымынаҕырыан эҥин сөп. Дьиэ к.

туохт.
1. Кими эмэ сирдьит оҥоһун, сирдьиттээх сырыт (хараҕа суох эбэтэр сири-уоту билбэт киһиэхэ этиллэр). ☉ Ходить с провожатым или с поводырём
Оҕонньор эмээхсиннээх уолугар сирдэтэн сылдьан, баайдарга тирии имитэр, бурдук тардар. Амма Аччыгыйа
Таһырдьаттан сирдэтэн киирэр. Күндэ
Түбэһиэхчэ көрсүбүт киһитин булан, сирдэтэн Адамов дьиэтигэр баран иһэн, ити түбэһэн өлбүт. И. Бочкарёв
2. Тугунан эмэ ыйдаран баар сиргин бил, хайысхаҕын бул. ☉ Сориентироваться на местности, установить своё местоположение
Үрэх үкэр отун төбөтө хайа диэки хоҥкуйбутунан, тыа маһын лабаата хайа өттүнэн хойдубутунан сирдэтэн …… кини бардар баран иһэр. Амма Аччыгыйа
Ыйдаҥанан сирдэтэн Ыарҕалаахха кэлбиттэрэ. Күннүк Уурастыырап
Муораҕа уонна кураайы куйаарга айанныылларыгар кинилэр сулустарынан сирдэтэллэрэ. КФП БАаДИ
3. көсп. Тугунан эмэ салайтар, тугу эмэ эркээйи оҥоһун. ☉ Руководствоваться чем-л., следовать чему-л.
Саамай үрдүк көрдөбүлүнэн сирдэтэн, аҕыс киһиэхэ анаан тэриэлкэлэри, үрүҥ көмүс прибордары бэлэмнээтилэр. Н. Лугинов
Биһиги сирдэтэр сулуспут ол омуннаахтөлөннөөх РАПП тэрилтэтэ этэ. Н. Заболоцкай
Саха тылынан сирдэттэххэ, манна [Тиксиигэ] муора балыксыттара, булчуттара тиксэллэрэ эбитэ буолуо. И. Данилов
4. көсп., кэпс. Куһаҕаннык көр, көрөрүҥ мөлтөө. ☉ Плохо видеть (о человеке)
Арыычча атахпын сирдэтэр буолан сылдьабын. Амма Аччыгыйа
Оо, эмээхсиним барахсан кыараҕас хараҕа кыраҕытын, дьэ, уонна, наада тирээтэҕинэ, атаҕын тумсун сирдэппэт ааттаах. М. Доҕордуурап
Аҕалара, ньылбараҥнаабыт хараҕа уулааҕынан-хаардааҕынан көрөн, нэһиилэ сирдэтэрэ. «ХС»