дьиримнээ 1 диэнтэн тиэт
көрүҥ. Өрө көтөхтөххө, ньылыбырас илим күн уотугар дьиримнээмэхтээн ылар, араҕас туостартан уу таммалыыр. Л. Попов
Хопто кутуругун анныттан туох эрэ кыра хара арахсан, ырбыыга «чап» гынна, онуоха уу үрдүгэр, кыра балык сэмсээбитинии, бүлүүһэ саҕа төгүрүк им дьиримнээмэхтээн баран сүтэн хаалла. И. Никифоров

туохт. Тугу эмэ күүскэ эрий, кумалаа, имит. ☉ Крутить, вертеть, мять
Күүстээх тыал хахыйаҕы мускуйар.  Илиилэринэн тирии кууруор, ньылыбырас буолуор диэри мускуйаллара. Далан
Дохсун тыал түһэн ыйылыы ытыллар Таастары хастыыр, тииттэри мускуйар. М. Ефимов
ср. монг. мушгих ‘крутить, скручивать’, бур. мушхаха ‘крутить, скрутить’

1. көлөһүннүр диэн курдук. Кыыс ньылыбырас солко былаата сиигирэн хаалла. Өстүөкүлэ кытта көлөһүннэннэ. Л. Попов
   Муус дьаҥха буола көлөһүннэммит ыҥыырдаах аттар, туманынан тыынан кэбиһэ-кэбиһэ, муҥ кыраайдарынан айаннаан истилэр. Уустаах Избеков
2. көсп. Батталга сырыт. ☉ Быть эксплуатируемым, угнетаемым, бесправным
   Саамай ыар балаһыанньаҕа кулуттар кылаастара олорбута. Иккис көлөһүннэнэр кылааһынан бааһынайдар этилэр. КФП БАаДИ
   1918 с. тохсунньу саҥатыгар В.И. Ленин «Үлэһит уонна көлөһүннэнэр норуот бырааптарын Декларациятын» бырайыагын суруйбута. «ХС»

1. аат. Килэрийэн көстөр, кылааккай, киһи этигэр сыстыбат халтарыҥнас таҥас. ☉ Шёлк
   Кини …… санныттан тилэҕэр тиийэ суугунас солкону кэппит. А. Сыромятниква. Дьиэлээх тойон кытай солкото таҥастаах кырдьаҕас киһи эбит. Н. Павлов
   Кытайдар солкону оҥорор ньымаларын чып кистэлэҥҥэ туталлара. КФП БАаДИ
2. даҕ. суолт.
3. Оннук таҥастан оҥоһуллубут, тигиллибит. ☉ Шёлковый
   Бу күн судаар ыраахтааҕы миэхэ наҕараада ыыппыт: күөх солко быалаах кыһыл көмүс мэтээли. Н. Неустроев
   Кыыс ньылыбырас солко былаата сиигирэн хаалла. Л. Попов
   Ойуулаах булууһатын солко курунан бобо курдаммыт. С. Зверев
4. көсп. Үксүн айылҕаны, айылҕа көстүүлэрин солкоҕо тэҥнээн хоһуйан этэргэ «кэрэ, нарын, кыраһыабай, чаҕылхай» диэн суолталаах туттуллар. ☉ Обычно употребляется со значением «красивый, прекрасный, нежный, яркий» при воспевании природы, природных явлений
   Тула өттүм тула күөх! Тунаар туйгун солко күөх! А. Абаҕыыныскай
   Сайылыкка халыйан, Солко буруо күөлгэ түһэр. Л. Попов
   Сиэдэрэй солко сибэкким Сиппит эбит, сэгэрдээр! Амма Аччыгыйа
   Соноҕоһум барахсан, Солко нуолур хонуунан субуруйан истэҕэ. А. Бэрияк

туохт.
1. Сииги тардан эбэтэр инчэҕэйгэ сыстан сииктэн, илийэн бар. ☉ Напитываться влагой, увлажняться, сыреть. Туус сиигирбит, ардах кэлээри гыммыт
□ Кыыс ньылыбырас солко былаата сиигирэн хаалла. Л. Попов
Быйыл баҕас дьэ сир сиигирии бөҕөнү сиигирдэ, быһыыта. П. Егоров
[Кураайы] ходуһалар, сөҥүү түһүүтүттэн эрэ сиигирэр буоланнар, үүнүүлэрэ мөлтөх. ПАЕ ОС
Сиигирбит хаар …… уонна отуу буруотун хабархайдыҥы сыта холбоһон тымныы салгыҥҥа илгийбэхтии тураллара туохха да холобура суох үчүгэй. Амма Аччыгыйа
△ Сииккэ ылларан, илийэн хаачыстыбаҕын сүтэр, буорту буол. ☉ Терять качество, портиться, пропитываясь влагой, отсыревать. Испиискэ сиигирбит
□ [Октя:] Кока, аҕал эрэ ити мин искириипкэбин
Сиигирэн хаалла дуу, хайаата, боруобалаан көрүөххэ. Суорун Омоллоон
Куһаҕаннык кэбиһиллибит хотойуулаах от сайыҥҥы, күһүҥҥү ардахха балтараа миэтэрэҕэ тиийэ сиигирэр. ПАЕ ОС
2. кэпс. Уулан (үксүгэр киһи уйадыйан хараҕа ууланарын этиллэр). ☉ Слезиться, увлажняться (о глазах — обычно говорят, когда это происходит от наплыва чувств)
Уйадыйа сиигирбит хараҕын кистээн, истиэнэ диэки хайыста. Э. Соколов
[Сэрии огдооболоро] таптыыр доҕотторун суохтаан, харахтара сиигирэ-сиигирэ саас-үйэ тухары сүтэрсии кутурҕаннаах ырыатын ыллыыллара. «ХС»
Дьэ тулуурдаах киһи этэ. Хор, хараҕа биир да уолугар сиигирэн ылбатаҕа ээ. Г. Нынныров
3. көсп., кэпс. Тот, тото аһаа. ☉ Насыщаться, наедаться. Манан аска сиигириэ суох киһи
□ «Сиигирдэҕим үһү!» — диэтэ Моҕус биирдэ. Суорун Омоллоон
♦ Иһэ сиигирэр — аһаан тотор, топпутун билэр. ☉ Наедается, чувствует сытость
[Икки атахтаах] Илгэлээх үүтүн иһэн, Иһэ сиигирэн, Ириэнэх хааннанан Ийэ сирин кэриимнээтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй. Түүтэ (түүтүн төбөтө) да сиигирбэт — тириппэт, көлөһүннэммэт. ☉ И пота на шерсти не заметишь (о выносливой лошади)
[Соноҕос] мантан өрөпкүөмҥэ диэри өкөчөҥ былаастаах тарайа сэлиинэн киирэн баран, көр, түүтүн да төбөтө сиигирбэт эбээт! Амма Аччыгыйа