Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ньүдьү

ньүдьү-балай — 1) түҥкэтэх, хараҥа, сайдыыта суох. ☉ Невежественный, тёмный, примитивный
Аһыыртаҥнар диэни билбэтэх, кэччэгэй, ньүдьү-балай баай олорбут диэбитэ. Н. Неустроев
Поэма трагическай ис хоһоонуттан сыаналаатахха, кини аҕата баайга-дуолга олус ымсыы, баттыгастаах ньүдьү-балай киһи буолара курдат көстөр. Эрчимэн
Аас-туор ньүдьүбалай олохтон өлүү-сүтүү, өмүрэх, мэнэрик элбэх. «ХС»; 2) кэрээнэ суох, толоос; баттыгастаах. ☉ Нахальный, бесцеремонный; деспотичный
Кинини тулалаан турар хараҥа олох, оччотооҕу …… майгы-сигили суруллубатах ньүдьү-балай сокуоннара кыыс оҕо хорсун санаатыттан быдан күүстээх, сүр баттааһыннаах этилэр. Эрчимэн
«Туох баар күүспүнэн эрдэбин ээ, мантан ордук хайдах эрдиэмий?» — диэн Бурхалей мээнэ ньүдьү-балай кыһарыйыыга ынчыктыы-ынчыктыы хардарда. Эрилик Эристиин
Бастакы таптал …… ньүдьүбалай куруубай сыһыаны адьас энчи көрбөтүн, кыайан тулуйбатын бэлиэтиэхтээхпит. ПБН КСКТ
ср. бур. нюдэ балай ‘втёмную’

Якутский → Русский

ньүдьү-балай

крайне невежественный, тёмный; примитивный || крайне невежественно; примитивно; ньүдьү-балай быһыы невежественный поступок; ньүдьү-балай дьон тёмные люди; политикаҕа ньүдьү-балай буолуу политическая слепота; ньүдьү-балай тыллаһыы невежественные рассуждения.

Еще переводы:

невежа

невежа (Русский → Якутский)

сущ
ньүдьү-балай

невежа

невежа (Русский → Якутский)

м., ж. ньүдьү-балай киһи.

доктринёр

доктринёр (Русский → Якутский)

м. доктринёр (хайа эмэ доктри-наны ньүдьү-балай батыһааччы).

невежество

невежество (Русский → Якутский)

с. 1. (необразованность) маалгын быһыы, хараҥа быһыы; 2. разг. (невежливый поступок) ньүдьү-балай быһыы.

некультурный

некультурный (Русский → Якутский)

прил. 1. культурнайа суох, хаалан иһэр, ньүдьү-балай; 2. бот. киһи үүннэрбэт; некультурные растения киһи үүннэрбэт үүнээйилэрэ.

найҕа

найҕа (Якутский → Якутский)

найҕа <хара> былыт — олус хара, уулаах ыас хара былыт. ☉ Чёрная-пречёрная туча
[Ньургун Боотур] Найҕа былыт курдук Наахара хааннанна, Ньүдьү бараан дьүһүннэннэ. П. Ойуунускай
Мүлдьүн Бөҕө обургу Аҕыс тыстаах, Алта сабырдахтаах Найҕа хара былыты таҥнары кыйдаан ылла. П. Ойуунускай

өһөгөй

өһөгөй (Якутский → Якутский)

аат., үрд. Өстөөх санаа, абааһы көрүү, өһү ситиһэргэ дьулуһуу. ☉ Вражда, ненависть; желание, стремление отомстить
Ньүдьү бараан дьүһүннэннэ, Наахара хааннанна, Өһөх хааннанна, Өһөгөй дьүһүннэннэ. П. Ойуунускай
Өһөгөйбүт улаатан, Өлөрсүһэн кэбиһиэхпит, Кыыһырыыбыт кытаатан Кыһыллаһан кэбиһиэхпит. П. Ядрихинскай
ср. каракалп. өшиккен ‘злобный’

чоҕой

чоҕой (Якутский → Якутский)

көр ньоҕой
Кэлэр Сэмиэнэп, былыргы баай, Кэрээки, чоҕой, ньүдьү-балай. Дьуон Дьаҥылы
Туров иннигэр өһөс, чоҕой, сиппит киһи турар. Н. Апросимов
Муустаах муорам! Харчы иһин хараҥарбыт, хара чоҕой хапыталыыстар харааптара …… хаарыаннаах таһааҕын хайыта хаампатыннар! Н. Абыйчанин

бардамнааһын

бардамнааһын (Якутский → Якутский)

аат. Харсахабыра суох быһыыланыы, толоостук, дохсуннук туттуу. ☉ Спесь, спесивость, заносчивость, гонор
Салайааччы норуоттан тэйдэҕинэ талааннаах салайааччы да кыайан өрүһүммэт улахан алҕастара уонна бардамнааһыннара тахсар усулуобуйаларын үөскэтэр. ДИМ
Төрөппүттэр бардамнааһыннарын төрүөтүнэн ньүдьү-балай, культуурата суох буолуу уонна бэйэ иннин эрэ көрүнүү буолар. ОАП ИиЭУО
Кыра эппиэтинэстээх эрээри улахан бырааптаныы административнай бардамнааһыҥҥа, толкуйа суох быһаарыылары ыларга кыахтары үөскэтэр. Л. Брежнев (тылб.)

кыһарыйыы

кыһарыйыы (Якутский → Якутский)

кыһарый диэнтэн хай
аата. Кыһын бары кыһарыйыыта ааһан, бары-барыта тутааччылар кыайыыларынан …… бүппүтэ диир алҕас. В. Яковлев
— Туох баар күүспүнэн эрдэбин ээ, мантан ордук хайдах эрдиэмий? — Бурхалей мээлэ ньүдьү-балай кыһарыйыыга ынчыктыы-ынчыктыы хардарда. Эрилик Эристиин
Хаар чараас буолара куһаҕан, тымныы күүскэ түһүөҕэ, сылгыга ордук кыһарыйыыны аҕалыаҕа. «ХС»