тэлэкэчий диэнтэн холб. туһ. Омуннарыгар уолуктара нэлэркэй тэлэкэчиһэн тахсыбыт дьон, саа тыаһаабыт сирин диэки сырыстылар. П. Филиппов

көр нэлэркэй
Кыыс эмискэ кырса маҥан илиитинэн үрүҥ нэ лэккэй ис ырбаахытын уолугун наһаа холкутук саба туппута. Н. Габышев
Маарпа …… хомуоһу ылан, күөс үрдүнээҕи хоргуну антах тарыйа-тарыйа, нэлэккэй тэриэлкэҕэ куппута. В. Гольдеров

көр нэлэркэй дэн
[Сэмэн] көҕөччөр түрүкүө кылгас болтуотун нэлэккэйдэммит, көлөһүннээх маҥан тиит баккытын өрө ньыппарыммыт. Амма Аччыгыйа
Толя бинсээгин нэлэккэйдэнэн, хаҥас илиитин сиэбигэр уктан …… олоппоһугар тиэрэ түһэн олорон, болҕомтолоохтук хаартысканы одуулуур. Далан

туохт. Көнө нэлэркэй ньуурга уратыланан көстөр уһун синньигэс сурааһыны, балаһаны тарт, ойуулаа, оҥор. ☉ Проводить, рисовать, чертить длинную тонкую линию, полосу на гладкой поверхности
Ходуһаны көрдөхпүнэ, көннөрү хонуу отунан ыга аспыт күөх өҥҥө үп-үрүҥ бааталыы өҥ [хойуу үрүҥ түүлээх чуурукта диэн от] ып-ыга тапталлан, онон-манан дьураалаан киирэн холбоһор. Н. Заболоцкай
Чугастааҕы сыырдар сирэйдэрин оҕолор хайыһардарын суоллара дьураалаабыта. Н. Габышев

аат. Булка үөмэн киирэргэ хахха буолар туох эмэ (хол., талах, томтор). ☉ Что-л. (напр., кусты, высокая трава), служащее укрытием для охотника, подкрадывающегося к дичи, маскировка
Ханан да хаххата, үөмээйитэ суох сир түбэстэ. Болот Боотур
Бүлүүһэ иһин курдук нэлэркэй алааска саас ханан да үөмээйи суоҕун бэйэҕит билэҕит. Далан
Уолаттар Уйбаан оҕонньору үөмэн киирэн ыт дии сатаабыттар. Оттон үөмээйи отой суох, ходуһа, тараҕай төбө курдук, бүтүннүү килэччи оттоммут. Георг. Васильев

даҕ.
1. Намыһах тулалаах, чычаас түгэхтээх (хол., иһити этэргэ). ☉ Неглубокий, с низкими широкими краями (напр., о тарелке)
Нэлэгэр тэриэлкэ.  Оҕонньорбут улахан, н э л эгэр миискэҕэ балыгын хоторор. С. Никифоров
Чоппуусканы маҥнайгы уон хонугар нэлэгэр иһиттэн аһатыллар. ЛЕВ ССКИиС
2. Киэҥник нэлэйэн көстөр (үүнээйитэ суох сири-дойдуну этэргэ). ☉ Без возвышенностей, углублений, плоский, ровный, широкий (о местности)
Нэлэгэр алаас. Нэлэгэр сыһыы.  [Чепаловтар] сөмөлүөтүнэн тайҕаны, сис хайалары, нэлэгэр туундараны быһа түһэн, анаммыт сирдэригэр кэлбиттэрэ. Н. Габышев
3. Киэҥник аһыллыбыт, аһаҕас. ☉ Ш ироко открытый, распахнутый (напр., о две ри). Нэлэгэр аанынан аастыбыт
△ Туох эмэ (хол., сон, ырбаахы) түөһүн өттө аһаҕас, нэлэркэй. ☉ Широко открытый на груди, распахнутый, расстёгнутый (об одежде)
Киниэхэ туундара оҕотун таҥаһа туох да суох. Москва оҕолорунуу нэлэгэр, тойтоҕор хара цигейка сонноох, …… хап-хара котик бэргэһэлээх. Н. Габышев
[ Кеша] сотору нэлэгэр саҕалаах кылгас сиэхтээх маҥан ырбаахылаах, өтүүктээх сиэрэй бүрүүкэлээх …… тахсан кэллэ. «ХС»
Кини уҥуо ҕунан саар тэгилэ, нэлэгэр түөстээҕэ, куппут курдук эттээҕэ-сииннээҕэ. «ХС»
ср. монг. нэлгэр ‘широкий, обширный, просторный (о чём-л.)’