обеспечение

обеспечение условий

1) обеспечение; социальнай харалта социальное обеспечение; 2) присмотр, попечение; харалтаҕа наадый = нуждаться в присмотре.

и. д. от хааччый = 1) обеспечение, снабжение чём-л.; аһынан-үөлүнэн хааччыйыы обеспечение продуктами; промышленноһы сырьёнан хааччыйыы снабжение промышленности сырьём; 2) обеспечение, гарантия чего-л.; аан дойду үрдүнэн эйэни хааччыйыы обеспечение мира во всём мире.

и. д. от үбүлээ = снабжение, обеспечение (средствами, деньгами); тутууну үбүлээһин отпуск средств на строительство.

особое внимание к кому-чему-л. в обеспечении чем-л.

аат.
1. Өр кэмҥэ үлэлээбит иһин эбэтэр инбэлииттэргэ, үлэни кыайбаттарга ананар харчы. ☉ Пенсия (денежное обеспечение). Биэнсийэ анаатылар. Бүгүн биэнсийэ кэлэр
□ Үлэһит биэнсийэтэ кини орто хамнаһа төһө үрдүк да соччонон улаатар. ПЭ
2. Өр сылларга үлэлээбит иһин сокуонунан олохтонор, төлөбүрдээх сынньалаҥ. ☉ Отдых за выслугу лет. Биэнсийэҕэ таҕыста
□ Үлэҥ ыстааһынан биэнсийэҕэ тахсыаххын сөп. С. Никифоров

аат. Үбүнэн, харчынан хааччыйыы (тугу эмэ, хол., тутууну, норуот хаһаайыстыбатын салааларын). ☉ Снабжение, обеспечение денежными средствами, деньгами кого-что-л., финансирование
П.А. Ойуунускай «Дьулуруйар Ньургун Боотурун» нууччалыы таһаартарыыны Семён Петрович биһиги барыбыт дьыалатынан ааҕара. Тылбаастааһыны тэрийиигэ, үбүлээһиҥҥэ кини төһө кыһаммытын-мүһэммитин үчүгэйдик өйдүүбүн. СГС ӨСҮДь

оказывать особое внимание кому-чему-л. в обеспечении чём-л.; ыанньык ынахтары хадаҕалаан аһат = кормить дойных коров особо.

аат.
1. Кими, тугу эмэ көрүү-истии, харайыы, бүөбэйдээһин. ☉ Забота, уход и присмотр за кем-л.
Оттон Ыстапаан ийэтин убайдара, бырааттара бааллар этилэр да ким даҕаны кыһанан иитэргэ ылбатаҕа, ол иһин уон биир саастаах Ыстапаан эмиэ тулаайах, харалтата суох хаалбыта. И. Никифоров
— Ыы, тукаам, чэпчэтэн да диэхтээн оҕонньорум харалтаны соччо-бачча эрэйбэт буолан сытаахтыыр. У. Нуолур
Ньирэйдэр аһылыктара талымас, аанньа аһаабаттар, уулаабаттар. Харалталара үгүс түбүктээх, ону сүөсүһүттэр бары көмөлөөн кыайаллар. ВМП УСС
2. Кыаммат-түгэммэт, кырдьаҕас дьоҥҥо харчынан (эбэтэр атын тугунан эмэ) көмө, социальнай көмөнөн хааччыйыы. ☉ Обеспечение нуждающихся чем-л. (напр., лекарствами), социальная помощь, защита
Капиталистическай дойдуларга үксүлэригэр социальнай харалта судаарыстыбаннай систиэмэтэ суох. ПА
Дьон олоҕун таһыма үрдүүрүгэр социальнай харалта — биллэркөстөр суолталаах. «Кыым»