прил. обком; обкомовский работник обком үлэһитэ.

пленум; партия обкомун пленума пленум обкома партии.

дьүүллээ диэнтэн атын. туһ. ССКП обкомун бүрүөтүн уурааҕын оройуоннарга киэҥник дьүүллэһилиннэ. ДьИэБ
Соторутааҕыта оттооһун хаамыыта нэһилиэк Сэбиэтин исполкомун холбоһуктаах мунньахтарыгар дьүүллэһилиннэ. «Кыым»
Пленумҥа тыа хаһаайыстыбатын балаһыанньата эмиэ сиһилии дьүүллэһиллибитэ. «Кыым»

туохт. Амта һыйа-амтаһыйа сөбүлээн ис, сиэ. ☉ Полу чать удовольствие от еды, оценить по достоинству вкусовые качества еды
Обком остолобуойа киһи наһаа минньигэһиргэтэн а һ ы ы р , к и һ и э х э с и э р и т а һ ы н а н элбэхтик симиллэн хаалар астаах. Н. Лугинов
Арыгыны Уйбаан …… м и нньигэһиргэтэн олорон иһэр. Н. Габышев
Оттон иирэ лабаатын тот да сүөһү минньигэһиргэтэр. И. Данилов

1. ый I диэнтэн хай. аата. Мин тус бэйэбэр кини «Күөх Көппөҕө» …… улахан туһалаах ыйыылары оҥоорто. Суорун Омоллоон
   Күн ыраахтааҕыттан, бэйэтиттэн, оннук ыйыы кэлбит. Н. Якутскай
   [Үчүгээйэп:] Мин оройуонтан ыйыы кэлэ илигинэ гаа да сири бэрдэртэриэм суоҕа. С. Ефремов
   Дьөгүөссэ «Хос Дайаҕатта» үрэҕин өрө тутан, ыйыы хоту Чымынаайылаан иһэр. М. Доҕордуурап
2. дьыала т. Кимиэхэ эмэ официальнайдык сэмэ биллэрии. ☉ Официальное объявление порицания кому-л., замечание
   Обком бюрота Д.Г. Трось иккис дьыалатын дьүүллээн баран, …… «ыйыы оҥорон туран, баартыйатыгар хаалларарга», — диэн уураахтаабыта. ТМН ЫМК
   Бука, уурааххытын көтүрэрбит буолуо, эйиэхэ сирэй бэйэҕэр горком бюрота ыйыы оҥоруоҕа. В. Протодьяконов

даҕ.
1. Дьону эрдэттэн ыҥыран аҕалан тэрийиллэр (хол., мунньах, ыһыах, остуол). ☉ Торжественный, парадный, званый (напр., обед, ысыах, собрание)
Кииннэргэ улахан ыҥырыылаах выпускниктар сүлүөттэрэ буолар. Э. Соколов
Көҕүөр иһит олус улахан, киэҥ ыҥырыылаах ыһыахтарга кымыс көөнньөрөр иһит. НБФ-МУу СОБ
Ыҥырыылаах биэчэрдэртэн уонна эбиэттэртэн ураты, Карагиннарга күн аайы үгүс дьон мусталлара. Л. Толстой (тылб.)
2. Туох эмэ тэрээһиҥҥэ кэлэргэ, кыттарга ыҥырыы туппут (киһи). ☉ Приглашённый
Оройуон ыһыаҕа ити дьыл Геройдары чиэстээһиҥҥэ анаммыт этэ. Луиза Алексеевна — ыҥырыылаах ытык-мааны ыалдьыт. Багдарыын Сүлбэ
[Бөтүҥнэр] Били ыҥырыылаах Лампа бухатыыр кэлэн, кымыстарын иһээри үөрэн-көтөн бэлэмнэммиттэр. «Чолбон»
◊ Суһал ыҥырыылаах көр суһал
Сити күн сарсыарда РКП(б) обкомун суһал ыҥырыылаах пленума буолбута. «Кыым»

сыһ.
1. Имигэһэ суохтук, көнтөрүктүк, көһүүннүк. ☉ Неповоротливо, нескладно, неуклюже
Ваня атын туруоран да эрэн көлөттүгэстик миинэр уол этэ. Амма Аччыгыйа
Рыбин бүк түһэн уонна баҕарбатахтыы, көлөттүгэстик күүлэҕэ тахсан барбыта. М. Горькай (тылб.)
Бэрт халыҥнык, көлөттүгэстик таҥныбыт дьон ааҥҥа кыбылла-кыбылла киирэллэрэ. М. Горькай (тылб.)
2. Сатамньыта суохтук, толоостук (саҥар, эт). ☉ Грубо, непристойно, неприлично (говорить, сказать)
— Хомсомуол обкома миигин ГИЖ-кэ ыытар буолла, — диэн сүр көлөттүгэстик этэн кэбиспиппин кулгааҕым истэн хаалла. Амма Аччыгыйа
△ Бытааннык уонна бутуурдаахтык, киһи тута кыайан өйдөөбөт гына (саҥар). ☉ Медленно и невнятно, туманно; неумело (говорить)
Тогойкин көлөттүгэстик саҥаран эрдэҕинэ, Вася Губин быһа түһэн, бэрт дэлэгэйдик кэпсээн киирэн барда. Амма Аччыгыйа
3. көсп., кэпс. Истиҥэ суохтук; холустук (кимиэхэ эмэ сыһыаннас). ☉ Неискренне; сдержанно, холодно (относиться к кому-л.)
Маҥнай дьиэ кэргэн бүтүннүү кинээс Андрейга хайдах эрэ көлөттүгэстик сыһыаннаһар этэ; кини туспа киһи курдуга. Л. Толстой (тылб.)

даҕ.
1. Түргэн тэтимнээх, сыыдам. ☉ Быстрый, стремительный, скорый
Суһал киһи суола биллибэт үһү (тааб.: тыы). Эн байанайдаах тыаларгар мин киирэбин, Соргубар эрэнэ, суһал хаамыынан. С. Данилов
Киһи туттара-хаптара суһал, тугу эрэ кытта эккирэтиһэр курдук. Н. Абыйчанин
2. Тута оҥоһуллуохтаах, ыксаллаах (уталытыллара, көһөрүллэрэ табыллыбат). ☉ Подлежащий быстрому исполнению, срочный
Онтон салгыы «кыстык бэлэмэ» диэн суһал соруктар туруохтара. Амма Аччыгыйа
Үһүс күнэ үүнүүтүгэр Үҥсүү киирдэ — кэллин диэннэр, Сугулаантан Налбыһахха Суһал илдьит ыыппыттар. Күннүк Уурастыырап
Ыраах суртан оройуон киинигэр суһал биллэрии кэллэ: табалар ыалдьыбыттар. И. Данилов
◊ Суһал көмө — ыарахан ыарыһахха эбэтэр оһолго түбэспит киһиэхэ эмчиттэр тута оҥорор көмөлөрө. ☉ Скорая помощь
Эргиэн үлэһитэ Сааба Сатыырап иһинэн ыарыйда. Суһал көмө массыынатынан тиэйэн тирилэтэн балыыһаҕа аҕаллылар. Софр. Данилов
Муокас ыарыы булан бу Моһуоктаата быһыылаах. «Суһал көмө» бырааһын Субу булар наадалаах! М. Ефимов
Ан-2 суһал көмөнү оҥорууга, итини тэҥэ ойуур баһаардарын умулларыыга туһаныллар. «Кыым». Суһал ыҥырыылаах истор. — туох эмэ түбэлтэттэн сылтаан эбэтэр анаан биирдэ эрэ ыҥырыллар (мунньах). ☉ Чрезвычайный, чрезвычайного созыва (о собрании)
Брестээҕи эйэ дуогабарын Сэбиэттэр бүтүн Арассыыйатааҕы суһал ыҥырыылаах төрдүс сийиэстэригэр ратификациялыы охсор наада үөскээбитэ. ФММ ДьКС
Сити күн сарсыарда РК(б)П обкомун суһал ыҥырыылаах пленума буолбута. «Кыым»