сыһ.
1. Имигэһэ суохтук, көнтөрүктүк, көһүүннүк. ☉ Неповоротливо, нескладно, неуклюже
Ваня атын туруоран да эрэн көлөттүгэстик миинэр уол этэ. Амма Аччыгыйа
Рыбин бүк түһэн уонна баҕарбатахтыы, көлөттүгэстик күүлэҕэ тахсан барбыта. М. Горькай (тылб.)
Бэрт халыҥнык, көлөттүгэстик таҥныбыт дьон ааҥҥа кыбылла-кыбылла киирэллэрэ. М. Горькай (тылб.)
2. Сатамньыта суохтук, толоостук (саҥар, эт). ☉ Грубо, непристойно, неприлично (говорить, сказать)
— Хомсомуол обкома миигин ГИЖ-кэ ыытар буолла, — диэн сүр көлөттүгэстик этэн кэбиспиппин кулгааҕым истэн хаалла. Амма Аччыгыйа
△ Бытааннык уонна бутуурдаахтык, киһи тута кыайан өйдөөбөт гына (саҥар). ☉ Медленно и невнятно, туманно; неумело (говорить)
Тогойкин көлөттүгэстик саҥаран эрдэҕинэ, Вася Губин быһа түһэн, бэрт дэлэгэйдик кэпсээн киирэн барда. Амма Аччыгыйа
3. көсп., кэпс. Истиҥэ суохтук; холустук (кимиэхэ эмэ сыһыаннас). ☉ Неискренне; сдержанно, холодно (относиться к кому-л.)
Маҥнай дьиэ кэргэн бүтүннүү кинээс Андрейга хайдах эрэ көлөттүгэстик сыһыаннаһар этэ; кини туспа киһи курдуга. Л. Толстой (тылб.)

даҕ.
1. Улахан буолан көнтөрүк, көһүүн. ☉ Неповоротливый, неуклюжий
Кини модороон, көлөттүгэс бэйэтэ ураты ырааһырбыт, чэбдигирбит курдук буолла. Тумарча
Онто аала баара көлөттүгэһэ бэрт буолан, ыраахха диэри сүүрүккэ оҕустарар. И. Данилов
Этин сүрүн ыйааһына тарбахтарын уонна уллуҥаҕын аннынааҕы кытаанах буолан баран хомуллаҥнас хартыгаһыгар түбэһэр. Ол иһин слон төһө да бөдөҥ, көлөттүгэс буоллар, …… тыаһа суохтук хаамар. ББЕ З
2. Туттарга эбэтэр таҥнарга табыгаһа суох, бороҕой; уурбут-туппут курдук буолбатах. ☉ Неудобный, жесткий, грубый, стесняющий движения (об одежде)
Бу сон кэтэргэ арыый көлөттүгэс эбит. СГФ СКТ
Дьиибэ көлөттүгэс саппыкылаах. Л. Толстой (тылб.)
Көхсүбүн баттыыр Сүгэһэрбин түһэринним, Көлөттүгэс таҥаспын Чэпчэтинним. В. Лебедев (тылб.)
3. Имигэһэ суох, имигэстик хамсанан биэрбэт; сылбырҕата, ньымсата суох (кыра, дьоҕус туох эмэ туһунан). ☉ Негибкий; неловкий, непроворный (напр., пальцы)
Илиилэрин тарбахтара көлөттүгэс этилэр. КФП БАаДИ
4. Кыайан сааһыламматах, ыараханнык өйдөнөр; чуолкайа суох (тыл, этии туһунан). ☉ Косноязычный, нечленораздельный, невнятный; резкий (о речи, языке)
М. Тырылгин, омос көрүүгэ, тыла-өһө көлөттүгэс уонна «сонун», уустук синтаксистаах. «ХС»
Тыллар холустар даҕаны, кытаанахтар, көлөттүгэстэр даҕаны. «ХС»
Багратион кинини билэн, аҕыйах сааһыламматах, көлөттүгэс тылы саҥарда. Л. Толстой (тылб.)
5. көсп. Сатамньыта суох, олуона. ☉ Нескладный, неладный, неприглядный, неудобный (о ситуации)
Борис ыарахан эбээһинэһин төлөрүтэн, бэйэтэ көлөттүгэс быһыыттан тахсан, атын киһини оннук быһыыга киллэрэн баран, эмиэ ис киирбэх киһи буола түстэ. Л. Толстой (тылб.)

стесняющий движения, неудобный; көлөттүгэс таҥас неудобная одежда # көлөттүгэс тыллаах косноязычный (букв. с неповоротливым языком).