сов. что 1. (сделать легче) чэп-чэт; облегчить ношу тутуургун чэпчэт; 2. (упростить) судургутут; облегчить конструкцию трактора трактор конструкциятын судургутут; 3. (смягчить, ослабить) чэпчэт, аматыт, сымнат; облегчить боль ыарыытын аматыт.
Русский → Якутский
облегчить
Еще переводы:
облегчать(ся) (Русский → Якутский)
несов. см. облегчить(ся).
облегчение (Русский → Якутский)
с. 1. (по гл. облегчить) чэпчэтии; облегчение труда үлэни чэпчэтии; 2. (по гл. облегчиться) чэпчээһин; 3. (чувство успокоения) сэргэхсийии, кэҥээһин; почувствовать облегчение сэргэхсий.
чэпчэт (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Тугу эмэ (хол., таһаҕаһы) арыый чэпчэки оҥор, наадата суохтан босхолоо. ☉ Сделать что-л. полегче, освободить от лишнего, облегчить (напр., о поклаже)
Төрдүс хонуктарыгар таһаҕастарын чэпчэттилэр: ол-бу бытархай малларын, сүгэлэрин бырахтылар. Н. Павлов
2. Атыыга барар табаар сыанатын түһэр, кыччат. ☉ Уценять, производить уценку
Ааспыт үйэ алта уонус сылларыттан кытайдар сыананы чэпчэтэн, атын дойдулар фирмаларын эстилэр. «Кыым»
кудук (Якутский → Якутский)
I
даҕ., эргэр. Быһаҕас, толорута суох. ☉ Неполный, недостаточный. Бу мээрэй арыый кудук
II
аат.
1. фольк. Куртах. ☉ Желудок
Хотун Кутуй Куораһыйар кудугуттан, Уорааннаах уораҕайыттан Уоттаах холорук Умса ытыллан түстэ. П. Ойуунускай
Улуу Куктуй хотун Уорааннаах кудугуттан олорбуппут оччо дэтэр омуннаах уот холорук Умса уһуутаан түстэ. П. Ойуунускай
2. көсп. Туох эмэ ис киэҥэ, киэбэкиэлитэ. ☉ Вместилище чего-л.
Үлэһит дьон кини [Бүлүү өрүһүн] дириҥ далай кудугар Үйэҕэ көрбөтөх көһөҥө таастарын куттулар. Эллэй
Хахыйах чаппатын Сааскы халаан уу Күлтэйэр күөл улуу Кудугар таспыта. Эллэй
♦ Кудуга туолбат — туохха да топпот, сөп буолбат. ☉ Не наедаться, никак не насыщаться
[Өһөх Харбыыр] Айаҕынан аччаан …… Луо-бээгэй оҕустарын …… Кута-нуора ынахтарын, Кудуга туолбакка, Хомуйан сиэн, Хойутаатаҕа буолуо. П. Ойуунускай
Кудуга туолбатах, Кулахайа хараабатах, хап гынар хаппардаах, Түп гынар түптүрдээх …… Хотуннаахтар эбит. П. Ойуунускай. Кудугун тоҕор (тарҕатар, таһаарар) — мунньуллубут, тууйуллубут санаатын-оноотун, кыһыытын-абатын таһаарар, тарҕатар (хол., ытаан, ыллаан, этэн-тыынан, күүлэйдээн). ☉ Рассеять грусть, печаль (напр., плачем, песней, рассказом); вволю выплакаться, облегчить душу плачем
Кини, дьиэтигэр тиийэн уордайбыта уҕараан баран, Акимовы булан кудугун тохто. Р. Баҕатаайыскай
Тэһийэн-тулуйан олорботох хоноһолор ханна эрэ, атын сиргэ баран, «көрүлээн» кудуктарын тоҕон баран, түүн төннөллөр. Д. Таас
Кудуккун таһааран, аны санааҥ көннө ини, тукаам! Билигин дьэ оҕускун миин уонна көрдөөх-нардаах тойугу тардан кэбис. С. Сарыг-оол (тылб.). Тэҥн. таҕылгын тарҕат
◊ Аар Кудук Мас — Аал Луук Мас диэн курдук (көр аал III)
Аҕыс иилээх-саҕалаах Атааннаах-мөҥүөннээх Аан ийэ дойдуларын Хаба ортотугар Аҕыс Салаалаах Аар Кудук Мас үүммүт эбит. Ньургун Боотур
Аҕыс салаалаах Аар Кудук Маспыт Айгырыы чэлгийэ үүнүөхтүн. С. Зверев
ср. МНТ худух ‘благословение; святой, священный’