1) вырыть нору (себе); иметь логово, логовище; 2) перен. облюбовать место (обитания), поселиться и жить безвыездно (обычно далеко, на отшибе).

туохт., түөлбэ. Ханна эмэ арахпакка куруук сөбүлээн кэлэ тур. ☉ Постоянно приходить куда-л., к кому-л.; облюбовать себе какое-л. место. Бу — андылар сөбүлээн саптыллар күөллэрэ
□ Арай бырдахтар, сахсырҕалар дыыгыныы көтөллөрө, дьон тириппит сирэйдэригэр саптыллаллара. Далан

туохт. Таптаан сытар, тохтуур сирдэн, ыырдан. ☉ Облюбовать место для лежбища
Миитэрэй бөһүөлэк чугаһынааҕы силээҥҥэ ньэкээлээбит икки оҕолоох тайах туһунан кимиэхэ да кэпсиэ суох буолла. Я. Семёнов
Ыккыйы саҕатынан тус-туспа ньэкээлээн кыстаабыт куобахтар бэйэбэйэлэрин диэки сэргэхтик көрсөр, чуҥнаһар кэмнэрэ кэлэн эрдэҕэ. Сэмээр Баһылай

туохт.
1. Уйалан, хорооннон (бытархай кыыллар, хол., күтэр туһунан этэргэ). ☉ Вырыть нору (напр., о водяной крысе); иметь логово, логовище
Бу ыарҕаҕа, арааһа, уонча кырынаас ордууламмыт быһыылаах. Амма Аччыгыйа
2. көсп. Ханна эмэ сөбүлээн олохсуй; ыраазынан дугуйданан, ыырданан сырыт. ☉ Поселиться на отшибе, облюбовать какой-л. отдалённый уголок
Кини [Иҥнэри Дьарааһын] манна Сургууһут көмөтүнэн туохха да көстүбэккэ тыаҕа, хонууга ордууланан …… сылдьара. Д. Таас
Кинилэр дьиэлэрэ арыгыһыттар, хаартыһыттар ордууланар сирдэрэ буолар. Кэпсээннэр

1) смотреть, глядеть; наблюдать что-л., за чём-л.; видеть что-л.; түннүгүнэн көр = смотреть в окно; киинэни көр = смотреть кино; тобулу көр = смотреть пристально; утары көр = смотреть прямо; таптыы көр = а) смотреть с удовольствием; б) облюбовать; үйэтигэр элбэҕи көрбүтэ он много видел на своём веку; көҕөрбүтүн көрүмэ — үүнээйитэ билиэҕэ погов. не смотри, что зелено—по урожаю увидим (соотв. цыплят по осени считают); 2) присматривать, ухаживать; ыарыһаҕы көр = ухаживать за больным; бэрээдэги көр = смотреть за порядком; 3) терпеть, испытывать; кыһалҕаны көр = терпеть нужду; 4) в сочет. с деепр. на =ан осн. гл. выступает в роли вспомогательного гл. со значением пробовать, пытаться, сметь; амсайан көр = попробовать на вкус; кэтэн көр = попытаться надеть (на себя); примерить (на себя) что-л.; этэн көр = попытаться сказать # көрөн баран чыпчылыйыах бэтэрээ өттүнэ в мгновение ока; көр эрэ маны межд. ах, ты, ишь ты; смотри(те)-ка на него; көр эрэ маны, өссө кини сөбүлэспэт! смотрите-ка на него, он ещё не соглашается!

туохт.
1. сап I диэнтэн бэй. туһ. Суорҕаҥҥын сабын
□ Сэмэн оҕонньор күрүөтүн-хаһаатын сабынар. А. Бэрияк
Арастараата оҥорон баран онтукайын сабынаары мин аҕабыттан албыннаан биэс тыһыынча солкуобай холкуос харчытын иэс диэн ааттаан ылла. С. Ефремов
Мичил …… кинигэтинэн сирэйин саптан сыппахтаат, устунан утуйан хаалла. Г. Колесов
2. кэпс. Ханна эмэ арахпакка куруук сөбүлээн кэлэ тур. ☉ Постоянно приходить куда-л., к кому-л.; облюбовать себе какое-л. место
Саптан кэлэр элбэх куһу Сааһыт бэрдэ хайаан ыппат? Күннүк Уурастыырап
Чүөмпэни балачча ааспыт кэннэ мороду, чыркымай саптар, дулҕа быыһыгар ньалыар уулаах маар кэлэр. Л. Попов
♦ Сирэйин саптар көр сирэй
Эмиэ да дьадаҥыбын диир, эмиэ да элбэх үбү буостанан ылар. Бурсууйка эрээри сирэйин саптан, кубулунар буоллаҕа. «ХС»
Суолун саптар — көр суол. [Хотой:] Мин — хаан өстөөхпүнүүн күөн көрсөн бу айылаах буолан, суолбун сабынан, бу орто Сибиир дойдуга куотаммын, эйигиттэн көрдөһө-ааттаһа турабын. Д. Апросимов
Суукка суолун сапта сатаата да, буруйдааҕа өтө көстөр. НАГ ЯРФС II
◊ Сапта түс — 1) ким-туох эмэ үрдүгэр саба түс. ☉ Нападать, набрасываться сверху на кого-что-л.
Маны истээт Туруйа Буҕарҕана үрдүгэр сапта түһэр. Суорун Омоллоон
[Ийэ кырса] аһыыларын килэппитинэн оҕо үрдүгэр [атын кырса оҕотугар] сапта түспүтэ итиэннэ илгиэлии-илгиэлии эмпэрэ үрдүттэн ыһыктан кэбиспитэ. И. Федосеев; 2) кимиэхэ эмэ кэлэн ыга куустара түс эбэтэр кими эмэ кууһа түс. ☉ Бросаться в чьи-л. объятия или к кому-л. с объятиями
«Ийээ, мин билигин элбэх да моонньоҕону моонньоҕонноотум ээ», — Таня ийэтигэр кэлэн сапта түстэ. Дьүөгэ Ааныстыырап

туохт.
1. Ханна эмэ ордук табыллан, сөбүлээн олор, олохсуй. ☉ Облюбовать что-л., привязаться к чему-л. (напр., к месту для жительства)
Дьон арыычча түбүлээн олохсуйбут сирэ Абый күөлэ эбит. Д. Кривошапкин
Кинилэр аан маҥнай Бүлүү кураанах таас кытылыгар, эһэ-бөрө түбүлээбит тайҕатын быыһыгар, сөмөлүөтүнэн кэлэн түспүттэрэ. «ХС»
△ Элбэхтэ түһэн хон. ☉ Выбирать что-л. в качестве места временной остановки
Жирковтар — ыалдьыт, хоноһо үгүстүк түбүлүүр ыала. «ХС»
2. сөбүлээб. Ханна эмэ кэлэн бул, буулаа. ☉ Привязываться, приставать к кому-л., досаждая чем-л., создавая неудобства, притесняя
«Өрө көрөн сордоох уол түбүлээтэ», — диэн Хобочук иҥиэттибитэ. П. Аввакумов
Тиэтэйиэххэ, эмиэ ыҥырыллыбатах ыалдьыттар түбүлүөхтэрин сөп. Софр. Данилов
[Артём:] Бу ньиэмэс ыттара түбүлээбиттэриттэн ыла этим сааһын устун тымныы чиэрбэ кииртин курдук буоллум. В. Протодьяконов
3. көсп. Тиийэн кэл, буол (хол., түүн). ☉ Неминуемо наступать, устанавливаться (напр., о ночи)
Түүнү-күнү быстарбакка, Түбүк-табык түбүлээтэ, Дүрбүөндарбаан буолла, Дүбдүр-дабдыр турда. П. Ойуунускай
Сир түллэн, түҥнэри эргийэн, Түлүк түүн түбүлээн кэлбитэ. Күннүк Уурастыырап
Аны убаһалары араарыы уонна кинилэри көрүү-харайыы бодьууһа түбүлээтэ. В. Протодьяконов
ср. монг. төвөглөг ‘создавать хлопоты, беспокоить кого-л., причинять неприятности’

туохт.
1. Уйалаах буол, ханна эмэ ордууланан олор. ☉ Гнездиться, иметь своё гнездо (нору)
Бу дойду тойон кыыла, мохсоҕоло, кырбыйа, хараҥаччыта барыта онно мустан уйаланан төрүүр-үөскүүр. Күннүк Уурастыырап
Аллараа, үрэх аппатыгар, охтон сытар мас анныгар сур бөрө уйаланар. Н. Якутскай
Мохсоҕоллор томтойбут, кураанах, чыыкыр кумах буордаах сири оҥхоччу тэпсэн уйаламмыттар. «Чолбон»
2. Ханнык эмэ сиргэ сөбүлээн, санааҥ кэлэн олор, олохсуй. ☉ Облюбовать какое-л. место (обитания), поселиться, обосноваться где-л. Сэттэ кылааһы эрэйинэн бүтэрбитим
Бу балыксыт ойоҕо буолан, хоту дойду уйаланнаҕым эбээт. Н. Габышев
Отучча сыл тухары уйаламмыт сириттэн кэлэн-кэлэн бу тымныыга (аата, ыччатын!) хайдах көһө охсуох бэйэтэй? Н. Заболоцкай
Онно баай Эверстов сайыымкатыгар отут биэс киһилээх бандьыыттар уйаланан сыппыттара. «ХС»
3. көсп. Сүрэххэ, санааҕа үөскээ эбэтэр олохсуй (ханнык эмэ иэйии, таптал, санаа туһунан). ☉ Найти пристанище, поселиться в душе, сердце кого-л. (о чувствах)
Сүрэхтэргэ уйаламмыт ырыа саҥа саҕахтары арыйыа. С. Данилов
Катюк, эн сүрэххэр, бу бүгүн түһэр хаар курдук сырдык, бэйэҕэр дьүөрэлии ыраас, күүстээх да таптал уйаламмыт эбит. Э. Соколов
Тулалыыр дьоҥҥо-сэргэҕэ сырдыгы, кэрэни ыһа сылдьар киһиэхэ хаһан да куһаҕан санаа уйаламмат, хара дьай иҥмэт. НБФ-МУу СОБ