нареч. обстоятельно, основательно; подробно.

прил. 1. (обширный) киэҥ, дэлэгэй, нэлэмэн; 2. (подробный, обстоятельный) олус уһун, олус сиһилии; пространное письмо олус уһун сурук.

сыһ. Сиһилии, толорутук. ☉ Подробно, обстоятельно
Табаарыстар, ити туһунан биһиги ньиччи-бааччы кэпсэтэрбит, итиэннэ быһаарыылаах дьаһалы ыларбыт кэмэ кэрдиитэ кэллэ дии саныыбын. В. Протодьяконов

1) имеющий место; 2) имеющий место для спанья (кровать, нары и т. п.); 3) основательный, обстоятельный; резонный; эн этииҥ оруннаах твоё предложение резонно; онно суоҕунан үөх = ругать кого-л. без (всякого) повода, основания; онно суох тыл недостоверный слух.

сыһ. Сиһилии, сиэрин-силигин ситэрэн, олохтоохтук. ☉ Обстоятельно, основательно; подробно
Тиэтэйимэҥ, ыксаамаҥ. Толкуйдаахтык, оруннаахтык дьарыктаныҥ. С. Тарасов. Кинилэртэн балачча оруннаахтык, Хомус атын омуктар муусукаалынай инструменнарын кытта сибээһин туһунан В. Серошевскай суруйбута. «ЭК»

I 1. возраст; оҕо саас детский возраст; эдэр саас молодость, молодые годы; кырдьар саас старческий возраст; саас ортолоох киһи человек средних лет; сааһым отутум мне тридцать лет; сааһа хаһый ? сколько ему лет?; уйэлээх саас прожитая жизнь; прожитые годы; манныгы үйэлээх сааспар көрбөтөҕүм я такого в жизни никогда не видел; сааһым тухары всю свою жизнь; саллар сааһым тухары за всю свою долгую жизнь; 2. разг. в ф. сааһыгар абсолютно, совершенно; сааһыгар этиэ суоҕа никогда в жизни он (этого) не скажет # саас баттаа = иметь преимущество в чём-л. перед, кем-л. как старший по возрасту; саас баттаһан = успеть что-л. до старости (напр. выполнить значительную работу, совершить дальнее путешествие и т. п.); (сокуоннай ) сааһын сиппит зрелый (о юноше или девушке, достигших 18-ти лет); сүүс сааһын быһа сиэбит одряхлевший.
II весна || весной; сандал саас поэт. лучезарная весна; саас хоту кустуохпут весной мы будем охотиться на уток на севере (в северных районах).
III слой; мас сааһа слой древесины; эт сааһа волокна мяса # саас-сааһынан кэпсээ = рассказывать обстоятельно, по порядку.

сыһ. Аһаҕастык, ымпыгар-чымпыгар тиийэ, кырдьыгынан (хол., кэпсээ). ☉ Откровенно, обстоятельно, подробно, правдиво (напр., рассказывать о чём-л.)
Мунньахха бурдук хомууругар бэлэмнэнэр үлэни ньиччихоччу кэпсэтэн, уураах ылыннылар. М. Доҕордуурап
Намыйаан Ольганы кытары үчүгэйдик ньиччи-хоччу кэпсэтэн, үөрэн, көтөҕүллэн дьиэлээбитэ. В. Яковлев
Октя төһө даҕаны сылайдар, ылынарыгар эрэ тиийдэ. Үнүрүүн адаарыһыы кэнниттэн ньиччи-хоччу кэпсэтэ илик эбээт! М. Попов

туохт., кэпс. Ымпыгар-чымпыгар тиийэ олус толорутук, сиһилии эт, кэпсээ. ☉ Говорить, рассказывать очень обстоятельно, во всех подробностях
Мин Байанайга махтанан, балачча сиэллээн-кутуруктаан алҕаатым. Ф. Софронов
Бэрт да кыраны иһиттэхтэринэ, сиэллээн-кутуруктаан, олоххо буолуохтааҕын, кэлиэхтээҕин сылыктаан, бөлүһүөктээн кэпсииллэр. Н. Босиков
Киһи улаҕалаах санааны, дириҥ иэйиини бэйэтигэр баар, үөскүү сылдьыбыт эрэ буоллаҕына этэр кыахтаах. Тылы эрийэн-мускуйан, этиини сиэллээн-кутуруктаан ону ситиспэккин. «ХС»

туохт. Кимниин эмэ ирэ-хоро кэпсэт. ☉ С удовольствием, обстоятельно беседовать с кем-л., вдоволь наговориться с кем-л.
Кэргэнэ төһө да буойустар, Пуд Ильич дьону кытта сылдьан аһыырын-сиирин, сэһэргэһэрин сөбүлүүр, онтон кини үөрэр, мааһа табыллар, тириитэ тэнийэр. Далан
Өрөбүл күн бииргэ үөрэммит кыыспытыгар Аанчыкка ыалдьыттыы тиийэ сылдьан арааһы барытын сэһэргэстибит. МДН КК
Хараҥа киэһэҕэ оһох иннигэр мустан сэһэргэһэр үчүгэй да буоллаҕа. «Чолбон»

туохт. Маанытык таҥын, мааны таҥаскын кэт эбэтэр оҥостон туран таҥын. ☉ Одеваться нарядно, наряжаться или одеваться старательно, обстоятельно
Айыы Нуоралдьын хотун Хап-сабар хатыгынайан туран, Бууттаах сонун, буобуралаах бэргэһэтин Таҥнан-симэнэн Наҥнас гына түстэ. П. Ойуунускай
Үүйэ таҥнансимэнэн, оҥостон кэбистэ. Маарыҥҥытааҕар чыҥха атын киһи буола түстэ. Л. Попов
Үчүгэйдик таҥна-симэнэ, тутта-хапта сырыттаҕына, Ньуркучаан киниттэн соччо итэҕэһэ суох буолуо. Болот Боотур