1) осиротеть (остаться без родителей); 2) перен. чувствовать себя одиноко, сиротливо; 3) перен. опустеть, стать безлюдным; бөһүөлэк тулаайахсыйда посёлок опустел.

1) не удовлетворяться пищей; недоедать, худеть;аскар туорхаһый = не удовлетворяться пищей; 2) перен. скучать, чувствовать себя одиноко; дьоно суох буолан туорхаһыйбыт без семьи он заскучал.

сыһ. Аймаҕа-уруута суох курдук, чороҥ соҕотохтуу (санан). ☉ Одиноко, сиротливо (чувствовать себя)
[Сэмэн — кэргэнигэр:] Быһах тууратынан тостубутунуу, тураҕастык сананан сылдьыбыппыт алҕас эбит буолбаат?! Р. Кулаковскай

дьүһ. туохт. Соҕотоҕун хоройон көһүн (уһун синньигэс кими-тугу эмэ этэргэ). ☉ Одиноко стоять, торчать (о ком-чём-л. длинном и тонком). Хараарбыт кириэс чоролуйан турар

1. сирота; төгүрүк тулаайах круглый сирота; тулаайахтарга кыһан = заботиться о сиротах; 2. перен. разг. одинокий; тулаайах хайа одиноко стоящая гора; тулаайах киһи холостяк # тулаайах быар придаток у печени рогатого скота.

даҕ. Соҕотоҕун турар, сулугур (сэргэ туһунан этэргэ). ☉ Одиноко стоящий, без особых украшений (о старой коновязи в заброшенной усадьбе)
Быар куустан, курулай сэргэҕэ өйөнөн туран, сири-дойдуну одуулуур. Л. Попов

туохт. Улахан, токур хоҥуруулаах буол; оннук буолан көһүн. ☉ Выделяться большой горбинкой, высокой переносицей (о носе)
Омуннаатахха биир саһаан үрдүктээх, хомпойбут улахан муруннаах уол. С. Руфов
Хомпойбут сирэйдээх эмээхсин, кытаҕас курдук илиитинэн, Маша илиитин харбаан ылла. А. Сыромятникова
ср. алт. компой, кирг. хомпой ‘вздуться, вспучиваться, торчать, одиноко торчать’

I
туохт. Кими, тугу эмэ суохтаа, соҕотохсуй, санаарҕаа. ☉ Скучать, чувствовать себя одиноко, тосковать по кому-чему-л.
Билиҥҥи кэмҥэ дьон киинэни көрбөтөхтөрүнэ туорхаһыйаллар. «ХС»
Кинини өр көрбөтөхпүнэ, тылын-өһүн истибэтэхпинэ туорхаһыйабын. «Кыым»
II
туохт. Үчүгэйдик аһаабакка-сиэбэккэ иин-хат, үчүгэй аһылыгы суохтаа. ☉ Не удовлетворяться пищей, недоедать, худеть
Тулаайах оҕо буолан Туорхаһыйан, буомтуйан …… Үс үөстээх Үллэр Бүлүүбүттэн Өлүөхүмэҕэ киирбитим. А. Амбросьев. Хааллан турбут сылгы аҥаардас чычырбас окко астыммат, туорхаһыйар. В. Протодьяконов

тыаһы үт. туохт.
1. Туох эмэ киэҥ иһигэр угуллубут мал охсулларын курдук тыаһаа. ☉ Издавать, производить дробный стучащий или брякающий звук, стучать, брякать, биться (о небольшом твёрдом предмете, помещённом в какое-л. просторное вместилище)
Оҕо киһи Тоҥмутун умунна, Тойон сүрэҕэ Толугуруу мөҕүстэ. А. Софронов
[Бурҕаллай] турда турбутунан Тубус-туруору түһэн Толугуруу турда. П. Тобуруокап
[Дабдакыс:] Туос тордукаҕа Чохуну бырахпыт курдук Толугуруур тыас Туочуна баар. «ХС»
2. Босхо баран холкутаа, хамсыы сылдьар буол. ☉ Свободно болтаться, качаться. Тоһоҕо толугураан хаалбыт
□ [Дьиэлэрин] Толугураабатах тоҕус уон тутуура Толугуруу охсулунна. П. Ойуунускай
[Кулун Куллустуур дьиэтэ] Толугуруо диэн Тоҕус уон Тоҥ тиит Тулааһыннаах эбит. ТТИГ КХКК
3. көсп. Бэйэҕин нус бааччы сананыма, соҕотохсуй, тэһииркээ (хол., аһара киэҥ сиргэ сылдьар киһи, сүөһү, кыыл туһунан). ☉ Чувствовать себя неуютно, одиноко (в какой-л. чужой местности)
Мин соҕотоҕун ханна толугуруу сылдьыахпыный. Суорун Омоллоон
Тулаайах кыыс киэҥ туундараҕа суос-соҕотох толугуруу сүүрбүтэ. А. Сыромятникова
ср. кирг. толго ‘крутить, вертеть, вращать; подкручивать’

туохт.
1. Ийэтэ-аҕата, чугас дьоно суох, тулаайах хаал. ☉ Стать сиротой, осиротеть
Алаастар, өтөхтөр көрөр-харайар киһитэ суох, …… тулаайахсыйбыт оҕону санаталлар. Софр. Данилов
Устунан, киһитэ-сүөһүтэ суох кэдэрги үрэх баһыгар кинини мэлитэн, тулаайахсыйан олорор ойоҕо, оҕолоро өйүгэр-санаатыгар кэлэн көстө түстүлэр. Күннүк Уурастыырап
Тулаайахсыйбыт оҕо ити тылларга аны хаһан да кэлбэт буолбут аҕатын ахтылҕанын холбуурун кинилэр [учууталлар] билбэт этилэр. А. Фёдоров
2. Кими эмэ (чугас киһигин) олус суохтаан, тулаайах курдук санан, соҕотохсуй. ☉ Чувствовать себя одиноко, сиротливо, лишившись общества кого-л. (близкого человека)
Ыйтан ордук кэмҥэ кинилэр [биэлсэрдээх учуутал] суохтарыгар нэһилиэк дьоно тулаайахсыйаллар. Амма Аччыгыйа
Зоя Михайловна биһигиттэн бардаҕын киэһэ мин бэйэм чааһым хайдах эрэ тулаайахсыйбыт курдук буолбутум. Н. Якутскай
Фёдор бу күннэргэ …… тулаайахсыйбыт Иванканы көрдөҕүнэ, кэргэн аһыыта диэн хайдаҕын ордук өйдүүрэ. Ойуку
3. көсп. Киһитэ-сүөһүтэ суох буолан кураанах, иччитэх буол, кураанахсый, иччитэхсий. ☉ Опустеть, оставшись без присмотра, стать неустроенным, безлюдным
Бачча улахан дьиэ тулаайахсыйан, уота-күөһэ умуллан, чоҥкуйа тоҥон турара тугун баҕас муодатай, куруһай! Н. Габышев
Кэлин дойдубар …… сылдьан сүөм түһэн төннүбүтүм: хаарыаннаах паарка тулаайахсыйбыт этэ. БС ЫА