надоедливый, скучный, однообразный; салгымтыалаах айан скучная, надоедливая дорога; салгымтыалаах ас однообразная пища.

сыһ. Киһини салгытар, сылатар гына, тохтообокко биир кэм уһуннук, чуҥкуктук. ☉ Однообразно, скучно; надоедливо. Салгымтыалаахтык саҥар. Киһини уһуннук салгымтыалаахтык үлэлэт

прил. 1. биир өҥнөөх, биир дьүһүннээх; одноцветные иллюстрации бинрөҥнөөх ойуулар; 2. перен. (однообразный) өрүү биир, көрдөр биир, уларыйбат биир.

прил. 1. (однотонный) биир тоннаах, уларыйбат биир (тыастаах); монотонный голос биир тоннаах куолас; 2. перен. (однообразный) биир кэм, уларыйбат биир майгылаах; монотонная жизнь уларыйбат биир майгылаах олох.

даҕ. Биир күрүс курдьугунас, хооһугурас тыастаах. ☉ Издающий однообразный негромкий хрупающий звук
Куйуктаҕа сиэтэн, көхсө хооһурҕас ириҥэ буолбут таба уойуохтааҕар дьүдьэйэр, этин амтана кытары уларыйар. А. Данилов

аат. Уһун биир күрүс чуолкайа суох тыас. ☉ Длительный однообразный невнятный гул, шум
Ырыа, муусука куугуна Ыраахтан дуорайан олордо. Күннүк Уурастыырап
Ах баран иһиллии турабын Айманар долгун куугунун. С. Данилов

тыаһы үт. туохт. Уһуннук биир күрүстүк уонна чуолкайа суохтук тыаһаа. ☉ Издавать протяжный однообразный звон, глухой гул; звенеть (в ушах)
Арай, оҕуспун миинэн барбахтаан истэхпинэ, кулгааҕым тыаһа куугунаата, мэйиим эргийдэ. Н. Неустроев
Имигэс титирик-иһирик ойуурдар иэҕиллэн куугунуу туойдулар. Күннүк Уурастыырап

даҕ. Киһини салгытар, сылатар, уларыйбакка биир кэм уһуннук буолар. ☉ Однообразный, быстро надоедающий, надоедливый (о чём-л.). Салгымтыалаах үлэ
□ Өр айанныыр салгымтыалаах
Мин дэлби сылайбытым. П. Аввакумов
Таһырдьа салгымтыалаах борук-сорук хотугу түүн бүрүүкээн турар. И. Данилов

сыһ. Суугунас тыастаахтык (тугу эмэ гын). ☉ С однообразно шуршащим, шелестящим звуком (делать что-л.)
«Мин киниэхэ сүүһү биэрдим», — диэн Нина ийэтэ …… сөҥөдүйдэ уонна суугуначчы үөһэ тыынна. Н. Габышев
Сууллубут Рим үрдүгэр Сулустаах кыһыл былааҕы Суугуначчы биһиги анньыахпыт! С. Васильев
Сугуннаах тыа салгынынан Суугуначчы тыыммахтаата. Чэчир-72

даҕ., поэт. Туох да уларыйыыта суох биир тэҥ кэриҥнээхтик үргүлдьү бара, тэнийэ турар. ☉ Простирающийся ровно, однообразно
Үрдүк дьүрүс халлаантан Өлбөт мэҥэ уутун - Үрүҥ сөлөгөйү түһэрдилэр. П. Ядрихинскай
Оттон ырыа-тойук өттүгэр Нуоралдьымаҕа тиийэр нарын кэрэ ырыалаах, уһун дьүрүс тыыннаах кыыс суох эбит. Р. Кулаковскай. Оччоҕо Өлүөнэ өрүс Хобордообут сааскы кэмэ, Күөх муус килбиэнэ дьүрүс Урсун буолан мэндээрдэ. «ХС»
◊ Биир дьүрүс - биир тэҥник, маҥнайгыттан уратыта суохтук. ☉ Однообразно, ровно, без каких-л. отклонений с начала и до конца
Госпитальга бэйэбэйэлэригэр маарыннаһар күннэр биир дьүрүс хотоҕостуу субуллан биллибэккэ ааһан истилэр. С. Никифоров
Сыарҕа тыаһа биир дьүрүс кыычыргыыр, Ырыган ат тиэтэйэн быстыбат. М. Ефимов
[Артиллерия күргүөмнээх уотуттан] сир халлаан биир дьүрүс өрө уһуура, дьигиһийэ, ньирилии, уотунан илгистэ олордо. «ХС»