I прям., перен. фундамент, основание; дьиэ акылаата фундамент дома; кыайыы акылаатын уурбуттара они заложили фундамент победы.
II разг. оклад, ставка; зарплата; хамнас акылаата ставка, оклад.

I воен. ставка; фронт командующайын ставката ставка командующего фронтом.
II разг. ставка, оклад; орто ставканы ыл = получать среднюю ставку.

I ж. 1. (в игре) туруоруу; 2. на кого--что, перен. (расчёт) суоттаныы, эрэнии; ставка на союзников союзтаахтарга эрэнии; 3. (оклад) ставка (хамнас суумата).

көр акылаат
1.
Манна Маппыайабыс сайылык дьиэ оҥортороору акалаатын түһэртэрэн эрэр. Бэс Дьарааһын
[Ампаар дьиэ:] «Арыылаах» артыала «Араҥас» халдьаайытыгар Акалааппын түһэрбитэ. С. Васильев
2. эргэр. Сыл ахсын харчынан төлөнөр түһээн. ☉ Определенное количество ежегодной денежной повинности, оклад
Биир бүтэй акалаакка таҕыста. ПЭК СЯЯ

аат.
1. Аҕабыыт сулууспатын кэмигэр кэтэр уһун таҥаһа. ☉ Верхняя одежда, облачение священника при богослужении, риза
Ньукулай аҕабыыт хара бүүрүктэрдээх ырыыһата күн уотугар кылабачыйара. М. Доҕордуурап
Сарсыарда аҕабыыт …… таһырдьа остуол тартаран, тэриэбэтин онно таһаарар, бэйэтэ ырыыһатын эҥин кэтэн эмиэ таһырдьа тахсар. «ХС»
2. Таҥара мэтириэтигэр мөссүөнүн, илиитин саппакка эрэ саба ууруллар, сиэдэрэйдик оҥоһуллубут чараас тимир киэргэл (хол., үрүҥ, кыһыл көмүстэн). ☉ Металлическая накладка на икону, оставляющая открытыми только лик и руки образа, оклад, риза
Таҥаралар ырыыһаларын, атын да көмүс сэптэри, үчүгэйдик кичэйэн биир сиргэ мунньуллуо. А. Софронов
Биир бэс сыгынньах хайаҕа, Ырыыһа курдук, сыа хаарынан киэргэнэн Аргыый суугунуу турара. И. Чаҕылҕан
Ырыыһа чөмчүүгэ уоттарга күлүмнүү, симэлийэ турара. М. Горькай (тылб.)
русск. риза

I
аат.
1. тут. Тутуу (хол., дьиэ) турар олоҕо. ☉ Фундамент, основание сооружений, конструкций (напр., зданий)
[Кирилл:] Өйдөөтүм: акылаат түһэрэн эрэр эбиккит дии. Таайабын: улахан механизированнай хотоҥҥут акылаата дии. Л. Попов
Биригээдэ атын чилиэннэрэ барабыык акылаатын охсон, суон бэрэбинэлэри үрүт-үрдүгэр хатайдаан таһаараллар. Д. Таас
Көҥүс түгэҕиттэн биэс-алта миэтэрэ дириҥник аллара хаһан ыпсаран аҕыстыы хос эркиннээн, ампаардыы охсон акылааты түһэрбиттэрэ. С. Васильев
2. көсп. Туохха эмэ төрүт, тирэх буолар көстүү. ☉ Фундамент (база, основа чего-л.)
Оҕолорбут, чэйиҥ, кытаатыҥ, Ууруҥ олохпут акылаатын. С. Васильев
Тыылга ордук күүркэйэн үлэлээн, кыайыы бөҕө акылаатын түһэрсэргэ күүс-көмө буолуу соруга турар. Г. Колесов
Билсии бөҕө акылаата ууруллубутун кэннэ, кэлбит хоноһо кус оҕолоох уулары, куруппааскылаах сирдэри аргыый, «олоруохтааҕар» сураспыта буолла. Н. Заболоцкай
II
аат. Дуоһунаһынан, идэнэн, категориянан о. д. а. көрөн быһыллыбыт ыйдааҕы харчынан төлөбүр кээмэйэ, хамнас. ☉ Оклад (зарплата)
Норуот хаһаайыстыбатын производственнай салааларыгар орто хамнастаах үлэһиттэр акылааттара улааттылар. И. Аргунов
Уоппуска төлөбүрүн кээмэйэ үөрэҕи бүтэрээччигэ иҥэриллибит идэтин таһынан эрэсэрээтигэр, эбэтэр дуоһунастаах акылаатыгар олоҕуран быһаарыллар. «Кыым»