налоговая ставка

банк (ставка в карточной игре).

прил. сирэй; очное обучение сирэй үөрэнии; очная ставка юр. сирэй көрүһүннэрии.

I прям., перен. фундамент, основание; дьиэ акылаата фундамент дома; кыайыы акылаатын уурбуттара они заложили фундамент победы.
II разг. оклад, ставка; зарплата; хамнас акылаата ставка, оклад.

I грудь; нижняя часть груди; аты күөнүнэн дириҥ хаар снег глубиной по грудь коню # күөн көрсүү поединок; күөн керүс = стоять грудью, противоборствовать.
II кон, ставка (в игре).

аат.
1. Сүүйсүүлээх оонньууга харчы угуу (хол., ат сүүрдүүтүгэр). ☉ Ставка (в азартных играх)
Уксуу саамай үгэнэ буола турар. Д. Таас
Ол кэмҥэ көрөөччүлэр уксууну саҕалыыллар. Улдьаа Харалы
2. Дуобат оонньуутугар ньыкааны ньыкааҕа соруйан биэрэн сиэтии. ☉ В шашках: битьё пешки пешкой
Уксуу түмүгэр сиэбит ньыкааны бэйэтин сиэһини судургу атастаһыы дэнэр. ПРД ДДь

1) вкладывать; всовывать; быһаҕын кыыныгар укта он вложил нож в ножны; малы дьааһыкка ук уложи вещи в ящик; ууга ук = погрузить что-л. в воду; сабы иннэҕэ ук = вдеть нитку в иголку; 2) делать ставку, ставить (напр. на скачках) # күүстэ ук = придавать силу, энергию; отто ук = возить сено для стогования; ей ук = надоумить; үптэ ук = вложить деньги (в какое-л. предприятие).

I
баай I диэнтэн бэй
туһ. Эрдэлиир Миитэрэй тууна бааммыт кырыалаах саал былаатын сүөрүннэ, бэргэһэтин сулбу тардан ылынаат, хонос гына түстэ. Амма Аччыгыйа
Эмээхсин хараҕын саба баанан баран, быыс тумсугар тахсан олох маска олорор. А. Сыромятникова
Уйбаан этэрбэһин быата сөллүбүтүн баанна. Амма Аччыгыйа
II
аат.
1. Харчыны уурар уонна иэс биэрэр тэрилтэ. ☉ Банк
Аан дойду үөгүлүүр үптээхтэрэ, хаһыытыыр харчылаахтара туппут-туттарбыт бааннара бүтүн уулуссалар буолан субуһаллар. С. Тарасов
Бааннар сүрүн уонна аан бастакы үлэлэрэ төлөбүрдэри тиксиһиннэрии буолар. В. Ленин (тылб.)
2. хаарты. Хаарты оонньуутугар ууруу (хол., харчыны). ☉ Банк (ставка на кон в карточной игре)
Лэгиэнтэй сүүрбэччэ солкуобайдааҕынан остуоска баан тутар. Н. Якутскай
«Баан даа?»– диэтэ Мэхээлэ Доромооноп …… хаартытын күүскэ ыга баттаан таһаара-таһаара, мэтэйдээн киирэн барда. Күндэ
Онно хаарты оонньуур үгэннээн турар этэ. Ыксаан хаана ыгыстыбыт Заливанов баан тутар. Н. Островскай (тылб.)

туохт. Элбэх буолан көмөлөөн кими эмэ куолаа. ☉ Наступать, нападать на кого-л. т ол п ой , и зв од и т ь, т е рзать кого-л. всем миром, сообща
[Мунньах ха олорооччулар] бары мөрөйдөөбүттэригэр Новгородов олус ыгымсыйан оҕолуу марылаччы ытаан барда. Эрилик Эристиин
Айдар дьиэлээри гыммытын, оҕонньордоох уолу икки өттүттэн мөр ө й д ө ө н ыыппатылар. Н. Лугинов
[Уолат тар] и к к и э н к и к с э -к и к с э н а а р к иһини мөрөйдүүллэр, куттаан тахсаллар. В. Яковлев
△ Элбэх буолан тугу эмэ бул, буулаа, сүгүннээмэ (кыыллары этэргэ). ☉ Преследовать кого-л. сворой, стаей
Сарсыарда боруҥуйга туран табаларын хомуйа бараллар. Табаларын баҕар түүн бөрө мөрөйдөөбүтэ буолуо. Амма Аччыгыйа
Дэриэбинэ ыттара бу билбэт ыттарын маҥнай туоратыах, атаҕастыах курдук мөрөйдөөн көр өн баран, аһыылара олус сытыы ларын билэн, тохтообуттара. «ХС»
ср. монг. мөрий ‘ставка, заклад, пари’, кирг. мөрөйлөш ‘состязаться (в беге, в скачках)’

I
аат. Аан дойду, сирхаллаан. ☉ Земной шар, мир, свет
[Байҕал] Омуна да аастар …… Охсуоламмыт тыаһа Одун халлаан оройугар Оргуйа, орулуу оонньуур, Кэтит сибиэт кэтэхтэринэн Кэмиринэн киҥкинии ыллыыр. П. Ойуунускай
Сибиэт уларыйбыт Сигилитэ буоллаҕа дуу? Халлаан уота Хайдах буолан Хаанаҕа кэлэн Харгыытаабыт бэйэтэй? С. Зверев
Симэһиннээх эппин сииктээх ардах сууйуо, сибэтиэй буор туппатах өлбүт өлүгүм Сибиэт үрдүнэн түүнүк буолан ыһыллыа! М. Лермонтов (тылб.)
русск. свет
II
аат., хаарты. Сүүйсүүлээх оонньууга хаартыны уурарга өҥө сөп түбэһиитин аахсар курдук сыаналааһын: хаарты өҥө (кыһыла, харата) сөп түбэстэҕинэ, сүүйүүтэ-сүүйтэриитэ көннөрүтээҕэр икки бүк улаатар. ☉ Ставка в карточной игре, учитывающая цвет карты: если карта придётся под цвет (красный, чёрный), то выигрыш-проигрыш увеличится вдвойне против обычного
[Уйбаан:] Көстөр хараҕа сүүстүү сибиэт. А. Софронов
русск. цвет