олово || оловянный; хорҕолдьун тэриэлкэ оловянная тарелка.

покрывать оловом; инкрустировать оловом

ньалҕарыс гын = однокр.-момент. быстро, неожиданно расплавиться, расплыться, растопиться, растаять; хорҕолдьун тута ууллан ньалҕарыс гынна олово вмиг расплавилось.

м. 1. куплет (ырыа, хоһоон туспа кэрчигэ); 2. куплеты мн. куплеттар (күннээҕи олову хоһуйар ырыалар).

ж. диктатура (сокуонунан хаач-чахтаммат баһылыыр кылаас күүһүгэр олову рар былаас); # диктатура пролетариата пролетариат диктатурата.

I побуд. от ис = II; чэйдэ иһэрт = дать выпить чаю, напоить чаем.
II паять, припаивать, запаивать; хорҕолдьунунан иһэрт = запаять оловом.

1. аат. Үрүҥ көмүстүҥү дьүһүннээх дьэбиннирбэт, тапталлымтыа сымнаҕас чэпчэки ыйааһыннаах металл. ☉ Олово
   Ремесленниктэр алтаны уулларан хорҕолдьуҥҥа былыырга үөрэммиттэрэ. Оннук булкаас боруонса диэн ааттанар. КФП БАаДИ
   Николай Иванович Дьааҥыга өр сыллар усталарыгар хорҕолдьуну уонна кыһыл көмүһү көрдүүр баартыйалары салайбыта. «ХС»
2. даҕ. суолт. Хорҕолдьунтан оҥоһуллубут. ☉ Оловянный
   Хорҕолдьун тэриэлкэ. ЯРС
   Балаатаҕа ыарыыһыт дьахтар киирдэ, илиитигэр икки хорҕолдьун миискэни, ньуоскалары уонна икки быһыы килиэби туппут. А. Чехов (тылб.)
   ср. др.-тюрк. хоруҕжин ‘свинец’, половецк. коргасин ‘свинец’, тув. коргулчун ‘слово’

сов. что 1. (вылить) кут, сүөкээ; слить воду в ведро ууну биэдэрэҕэ кут; 2. (смешать) холбуу кутаттаа; слить остатки вина арыгы тобохторун холбуу кутаттаа; 3. (соединить посредством литья, отлить) холбуу кут, кут, кутан оҥор; слить свинец с оловом сибиниэһи хорҕолдьуну кытта холбуу кут; слить колокол куолакалла кут; 4. перен. (соединить в одно целое) холбоо; слить два завода икки заводу холбоо.

I
буруй I диэнтэн дьаһ
туһ. Хаача ыт төттөрү-таары буруппут чубукуларын сүүрдэ сылдьан ытыалаата да, биири даҕаны охторбото. В. Протодьяконов
Кэнники испит ийэ эһэ хорос гына олоро түстэ, икки инники иһээччилэр мин диэки уун-утары ыстаннылар. Ытым кыыллар иннилэрин күөйэ түстэ... Бурутта... «ХС»
II
аат. Абааһы тайаҕар маарынныыр миэтэрэ сүүрбэ сэнтимиэтиргэ тиийэ үрдүктээх ууга, бадарааҥҥа үүнэр элбэх сыллаах силиргэхтээх дороххой от үүнээйи (ынах сүөһү сиэтэҕинэ ыалдьар, өлөр). ☉ Вех ядовитый, или цикута (многолетняя трава семейства зонтичных)
Биэстээх-алталаах Буор хара атыыр Оҕус Буруту сиэн баран, буугунуу-буугунуу Буору хаһа сытарын курдук Модурууннаах модун хаан Модьоҕолоох эбит. Күннүк Уурастыырап
[Бухатыыр] тоҕустаах дуолан хара атыыр Буруту сиэн баран, өлөн үллэ сытарын курдук, Модун буор модьоҕолоох эбит. Суорун Омоллоон
◊ Бурут кымньыы — былыргы баайдар киһини таһыйар кымньыылара. ☉ Старинный кнут (для телесных наказаний человека)
«Ырыа ыллаабыт» хайатын анныгар тимир бурут кымньыы дьөллүргэлээх, уот садаҕа кымньыы талбалаах Байбал Богучуоп уһаайбата көстөр. Эрилик Эристиин. Бурут хорҕолдьун — үрүҥ хорҕолдьун. ☉ Олово
«Эр бэрдэ эбит буоллаххына, Эккирэтэн киирэ тардыый, Куттас сордоох эбит буоллаххына, Суоллуу-сойуолуу да сорунума, Нохойдоон-оҕолоор!» — диэн баран, Буруолуур төлөннөөх Бурут хорҕолдьун буолан, Соҕотохто сур гынан, Суох буолан хаалла. Күннүк Уурастыырап. <Ыыс>-бурут тыл — олус күүскэ үөхсэр тыл. ☉ Сильное сквернословие
Этиһии өссө кэҥээн таҕыста. Үөхсэр ыыс-бурут тыллары ой дуораана тыа түгэҕин диэки охсон илдьэ бара турда. Эрилик Эристиин
«Омугумсах», «бурсуй» — диэбит Ордуос, балыыр уураахтар, Ол кэмҥэ миигин үөхпүт Эҥин бурут тыллаахтар.С. Данилов. «Күлэргэ, бурут тыллары булан этэргэ балайда сайдыбыт киһигин дии, бадаҕа», — диэтэ Ананий. М. Доҕордуурап
Сидьиҥ бурут тылынан Кирдиэлэтэ үөҕүүгүн Сэҥээрбэккэ бардым, сэгэриэм. Саха нар. той. IV
III
көр бурулҕан
Бурукка түбэспит бэс туораҕа долгуҥҥа эрийтэрэн сүтэ-сүтэ күөрэйэрин кэриэтэ, кини [Сеня] бүтүн ый мэлийэн баран, сындалҕаннаах айантан чоройо дьүдьэйэн, иэдэһэ хараара иһэлийэн төннүтэлиирэ. Софр. Данилов
Арыт күлүүс тылыныы, Эриллэр буруттардаах, Арыт хоруу кутарыныы, Дохсун долгуннардаах. Д. Таас