дядя (старший брат отца) # сугун абаҕата бот. багульник; сиһик абаҕата бот. ольха кустовидная.

1) ольха; ольховник; 2) вид ивы, кору к-рой употребляли для окрашивания деревянной посуды и кожи в красный и бурый цвета # сиһик хаан былыт кроваво-красное облако.

аат.
1. бот. Синньигэс уһун сэбирдэхтээх тэтиҥҥэ маарынныыр мас. ☉ Чозения крупночешуйчатая, ольха
Улаайылыыр мастардаах Дьааҥылыыра дойдубут Сураҕырыа буолуо дуо? Саха нар. ыр.
2. Саҥардыы хатан-кууран эрэр мас. ☉ Начинающее сохнуть дерево. Үрэх кытыытыгар улаайы элбэх
ср. бур. уляангир ‘тополь’, п.-монг. улиҕасун ‘тополь; осина’, эвенк. хула ‘осина’

аат. Күлүк сиргэ ыарҕа курдук үүнэр кытархай хатырыктаах бөдөҥ сэбирдэхтээх мас (сахалар урут хатырыгын уутугар тириини, мас иһити оргутан кытардаллара). ☉ Ольха
Итинтэн аҕыйах хаамыы иһирик сиһик баар. М. Ефимов
Кинилэр кыра соҕус сиһик талахтары тумна-тумна, тыал түспэт дириҥ аппатыгар киирдилэр. Эрилик Эристиин
Молбо — …… үрдүк мастаах халыҥ ойуурдары, кыһыл сиһиктэри, симилэхтэри быыһынан киирэр түргэн сүүрүктээх үрэх. Н. Босиков
♦ Сиһик хаан (сиһик мунду) буол — наһаа хаанныр, кыа хаан буол. ☉ Быть сильно окровавленным, быть в крови
Хара тыаны, ортотунан барбахтыы түһээт, сиһик хаан буолбут сиргэ тиийэннэр, тохтуу биэрдилэр. Л. Попов
Сиһик мунду хаан буолан, Сир ийэ тымныы түөһүгэр Өлөр баастаах биир саллаат Өрө мөхсө сытта. Т. Сметанин
Сир-дойду сиһик мунду буолла. «ХС»
ср. чув. ширэк, казах. жирэк ‘ольха’

I
аат. Киһиэхэ төрөөбүт аҕатын бииргэ төрөөбүт убайа. ☉ Дядя (старший брат отца — независимо от пола говорящего)
Баһылай оҕонньор, абаҕам буоллаҕыҥ, биһиги аһыырбыт быһынна, оччугуй да буоллар тарда бэрис эрэ. МНН
Ол ампаар аттыгар бэрт былыр Баар этэ куһаҕан балаҕан, Ол онно үрүҥ күн сырдыгар Кэлбиттэр аҕалаах абаҕаҥ. С. Данилов
Ама аҕыйах этэ дуо? Аймах, кэргэн иһиттэн Аҕа, абаҕа, убай, уол Арахсыһан тэйбитэ?! Баал Хабырыыс
ср. тюрк. абаҕа ‘дядя по отцу’
II
даҕ., кэпс. Туох эрэ куһаҕана, сириллибитэ (үксүн тард. ф-гар тут-лар). ☉ Самая низкосортная, бракуемая часть чего-л. (обычно употр. в притяж. ф.)
Оок-сиэ, мас абаҕата түбэһээхтээбит дии. П. Аввакумов
Арыылаах хааһыбыт да ас абаҕата эбит — Аһыйбыт сытынан аҥылыс гынна. Р. Баҕатаайыскай
III
аат., харыс т. Эһэ. ☉ Медведь
Эһэни өлөрөн кэллэххэ оҕолор: «Хаарыан эһэбитин, абаҕабытын өлөрбүккүт», — диэн ытаһыах тустаахтар. Болот Боотур
IV
түөлбэ. Бүүчээн. ☉ Кабарга.
◊ Сиһик абаҕата — сииктээх сиргэ, өрүс кытылыгар үүнэр хатыҥныҥы сэбирдэхтээх сэппэрээк. ☉ Ольха; ольшаник, ольховник
[Тириини] Хара өҥҥө кубулутууга сиһик абаҕатын чоҕун тутталлара. АНП ССХТ. Сугун абаҕата — сииктээх, мутукчалаах тыаларга, муохтаах маардарга үүнээччи үрүҥ сибэккилээх намыһах сэппэрээк. ☉ Багульник болотный
Сорохторо сугун абаҕатын, сииктэ угун төбөлөрүгэр абыртабыр үүннэринэн, илдьирийбит сукуна хортууһу сүүстэригэр умса тардыммыт дьон курдук бүүппэҕирэн тураллар. Амма Аччыгыйа
Нуучча сугун абаҕатын курдук үчүгэй баҕайы сыттаах ноһумуой былааты ылан, муннун ньухханар. Күннүк Уурастыырап
ср. тюрк. абаҕа ‘папоротник’