1. послелог, упр. осн. п. за, вместо; аҕатын оннугар вместо отца; ол оннугар вместо этого; 2. в роли союза вместо того, чтобы; түргэтиэн оннугар бытаарар вместо того, чтобы спешить, он (ещё больше) медлит.

1. такой; оннук дьыала баара было такое дело; 2. так, точно так; оннук буолуохтаах так и должно быть; оннук эбит оказывается, так; оннук дуо ? так ли (это)?; оннугун оннук да... так-то оно так, но...; оннук да буоллун пусть будет так.

1) такой-сякой || так-сяк, так и сяк, (и) так и этак; оннук-маннык уолаттар ! такие-сякие мальчишки!; оннук-маннык дииллэр говорят и так и этак; 2) всякий, разный; оннук-маннык кэпсээн тарҕаммыт распространились всякие слухи.

аат дьөһ.
1. Солбуйуу сыһыанын көрдөрөн, атынынан солбуллар кими, тугу эмэ бэлиэтииргэ туттуллар (төрүт биитэр үөскүүр түһүгү кытта тут-лар, арыт с., э. ахс. сыһыарыытын ылыан сөп). ☉ Выражая отношения заместительства, употребляется при обозначении лица, предмета, вместо которого совершает действие кто-что-л. (вместо, взамен; употр. с именительным или родительным п., иногда может принимать на себя аффиксы л., мн
числа). Убаай, эн оннугар мин тахсыым. Суорун Омоллоон
Туйаара хоһугар киирэн, оскуолаҕа кэтэр куорматын оннугар ононманан сибэкки ойуулардаах маҥан солко былаачыйатын кэтэ охсон таҕыста. Софр. Данилов
[Сэкэтэй Сэмэн:] Эн олус утуктаабатах буоллаххына, мин оннубар харабылга тура түс эрэ, доҕор. Күндэ
[Сырбай:] Эн кинини уруккуттан билэн биһиэхэ эппэтэҕиҥ уонна куолаһынан кыайтардым дии-дии, бэйэҥ оннугар хаалларбытыҥ улахан сыыһа. Амма Аччыгыйа
Ийэтин оннугар мин ийэ буолуом, бүөбэйдээн иитэн көрөнхарайан улаатыннарыам. Болот Боотур
2. Ситим тыл суолтатыгар солбуйсуу сыһыанынан ситимнэһэр салаа этиилэри холбуурга туттуллар. ☉ Употребляется для присоединения придаточных предложений и оборотов, связанных отношениями заместительства (вместо того, чтобы; взамен того, чтобы)
Оонньууркүлэр оннугар Оһоҕос тоторо оччоото. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бүгүн кинилэр Мундербегы булан ылбыттарын оннугар Абдуркулла хайдах да буолара биллибэт буолан хаалбыт. Эрилик Эристиин
Биэстэ эстэр бинтиэпкэ Тиҥийэрин оннугар, Бүгүн көҥүл кыраайбар Тыраахтарбыт тыаһаата. А. Бэрияк
[Үчүгээйэп:] Оттон мин таптыыр дьонум үлэлииллэрин оннугар сыбаайбанан дьарыктаналлар. С. Ефремов
Кыраныыссаны туорааччылар илиилэрин өрө ууналларын, бэринэллэрин оннугар миэхэ уун-утары ыстаммыттара. Н. Якутскай

сыһыан холб. Саҥарааччы сөбүлэһиитин көрдөрөр, арыт дубук соҕус утарсар дэгэттэнэр. ☉ Выражает согласие говорящего, иногда имеет слабый уступительно-противительный оттенок (да, так; так-то оно так)
«Оннугун оннук», — диэтэ Кардашевскай саҥата суох олорбохтоон баран. Софр. Данилов
Оннугун оннук. Кинини кытта үлэлиир үчүгэй, сынньалаҥ. «ХС». Оннугун оннук. Ол гынан баран… «Чолбон»

даҕ.
1. Маннык, бу курдук, манныкка маарынныыр. ☉ Такой, подобный
Оннук тылы-өһү истэн баран …… Аҕыс сабыдал халлааҥҥа арчыһыттара аатырбыт Алта Айыы Намыһын удаҕаннарынан [Уол оҕону] Таҥхалата ыыппыт. П. Ойуунускай
Бөрө сокуона оннук, мөлтөх бүдүрүйэр, күүстээх көмүллүүр. Амма Аччыгыйа
2. Ол курдук, үкчү ол курдук. ☉ Так, точно так
Мааппа оннук эбит. Н. Заболоцкай
«Кырдьык оннук эбит», — эһээ Дьөгүөр эмиэ охсон куһурҕатта. «ХС»
др.-тюрк. антаҕ, андаҕ

ситим. сыһыан холб. Санаалар ыккардыларынааҕы усулуобуйа — төрүөт сибээһин бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражает условно-причинную связь между высказываниями, устанавливаемую говорящим (в таком случае, если так, раз так). Оннук буоллаҕына, бу ким саата буоларый?
□ Оннук буоллаҕына, кини оннугар мин истэбин. Н. Заболоцкай
Оннук буоллаҕына, аны болуотунньук буолан көр оччоҕо. Д. Таас

сыһыан холб.
1. Саҥарааччы быһаччы сөбүлэһэрин көрдөрөр. ☉ Выражает категорическое согласие говорящего (да, конечно, так ; конечно). Оннук буолумуна, от охсор диэн кытаанах үлэ
□ «Оннук буолумуна», — Мария Ивановна Кустурованы синньигэс биилиттэн кууста. Софр. Данилов
2. Саҥарааччы быһаччы сөбүлэспэтин, күлүү гынан туран, оннук буолбатах диирин көрдөрөр. ☉ Выражает категорическое несогласие, отрицание с иронией (ну, конечно! конечно, так! ). Оннук буолумуна! Били эн биллэххинэ, онтон атын буолуо дуо?

даҕ.
1. Ол-бу бытархай, суолтата суох. ☉ Всякий, и такой и сякой
Ол мин эмкэ киирдэхпинэ, Оппун-маспын ким булуой, Оҕолорбун туох көрүөй? — диэн, Оннук-маннык мэһэй аахта. Күннүк Уурастыырап
2. Ол-бу эҥин-араас. ☉ Всякий разный. Оннук-маннык кэпсээн тарҕаммыт

сыһыан холб. Саҥарааччы сөбүлэһэн бигэргэтиитин көрдөрөр. ☉ Выражает подтверждённое согласие говорящего (конечно-конечно, конечно так)
«Оннук-оннук, ийээ», — дии түһэр Микиитэ. Амма Аччыгыйа
Оннук-оннук… Мин уруккуттан инньэ диибин ээ! Софр. Данилов
Оннук-оннук. Оҕолорун Маппый диэн сүрэхтээбиттэр. В. Иванов

adv. so, thus, that way