фольк. описывать, обрисовывать (масть животного или наружность человека) .

1) называть, определять масть (скота); сылгыны дьүһүннээ = определить масть лошади; 2) изображать, описывать; айылҕаны дьүһүннээ = описывать природу; дьүһүннээн суруй = дать описание чего-л., описать что-л. письменно.

1) делать узоры, разрисовывать; 2) перен. обрисовывать, описывать, охарактеризовывать; сүрүн бэлиэлэрин ойуулаа= описать основные признаки чего-л.

1) придавать какой-л. цвет, окрашивать; кыһыл өҥнөө = окрасить в красный цвет; от күөҕэ өҥнөө = окрасить в зелёный цвет; халлаан күөҕэ еҥнөө = окрасить в синий цвет; 2) описывать масть животного.

дьүһ. туохт. Кынаттаргынан күүскэ сапсынан эргийэ көт (улахан көтөрү этэргэ). ☉ Описывать круги, кружиться, сильно размахивая крыльями (о крупных птицах)
Икки хара суор кинилэр үрдүлэригэр түһүөхчэ далаҕачыйан эрэллэр эбит. Бэс Дьарааһын

туохт. Ырааҕынан эргийэн сырыт; кый ыраах бар. ☉ Уходить далеко, скитаться; описывать круги, кружить
Бойобуой мохсоҕоллор — урусхаллыыр сөмөлүөттэр ыҥырыалыы дыыгынастылар, тайаһыйа дайдылар, дьаҕырыйа көттүлэр. Амма Аччыгыйа
♦ Тайаһыйан барда эргэр. — утатан өллө. ☉ Умер от жажды.

несов. 1. кого-что (заставлять кружиться) эргичит; 2. (описывать круги) эргий; орёл кружит под облаками хотой былыттар анныларынан эргийэр; 3. (блуждать) муна сырыт; 4. (о вьюге, метели) ытылын; метель кружит силлиэ ытыллар; # кружить голову 1) (вызывать головокружение) мэйиитин эргит; 2) (лишать возможности здраво рассуждать) төбөтүн эргит, иирт.

туохт. Тугу эмэ олус ымпыктаан-чымпыктаан, сиһилээн, чопчулаан, киэргэтэн көрдөр (үксүгэр кэпсээ). ☉ Представлять, изображать что-л. детально, в подробностях (обычно рассказывать, описывать)
Киһи киһиэхэ үтүө суолу өйдөтүөн баҕардаҕына, онтун эгэлгэлээн да тиэрдэр буолар эбит. Амма Аччыгыйа
Өлөксөөндөрө бэйэтин олоҕун, билэр дьоннорун туһунан элбэҕи эгэлгэлээн кэпсээтэ. Н. Павлов
Самаан саас туһунан араастаан эгэлгэлээн хоһуйара. П. Филиппов

туохт.
1. Тугу эмэ көрөн туран эбэтэр өйгүттэн уруһуйдаа, туохха эмэ барыллаан түһэр. ☉ Рисовать, делать рисунок на чём-л.
Айдар ыраас илиискэ өҥнөөх харандааһынан саха алааһын ойуулуур. Н. Лугинов
Ойуулуур-дьүһүннүүр ускуустубаҕа суол аспыт киһинэн Иван Попов буолар. Б. Павлов
Дьиэҕэр кимтэн да кыбыстыбакка уһаныаххын, ойуулуоххун, бэйэҥ сөбүлүүргүнэн киэргэтиэххин сөп. ФВН ТС
2. Ойуунан киэргэт, ойуута оҥор. ☉ Украшать рисунком, узором, разрисовывать
Ураһатын оһуордуур, ойуулуур, куйуур баайан хомоҕо балыктыыр, айа оҥостон арҕаа мыраанынан куобахтыыр. Саха фольк. Кирилл Иванович тэһийбэтэҕинэ бэйэтэ тимиртэн охсон оҥорор быһаҕын таба эбэтэр мааман муоһунан ойуулуур. МАП ЧУу
3. көсп. Киһи көрөн олорорун курдук уустаан-ураннаан хоһуй эбэтэр субу баардыы оҥорон, дьүһүннээн көр. ☉ Описывать, охарактеризовывать, воспевать когочто-л. или обрисовывать, представлять себе какую-л. картину
Итинтэн сиэттэрэн, кини кэргэннээх олох киэһэтин хайдах атаарыаҕын иһигэр ойуулаан барда. Дьүөгэ Ааныстыырап
Ааптар бу кэпсээнэ оҕолор ыраас дууһалаахтарын, көнө сүрэхтээхтэрин ойуулаан көрдөрөр. «ХС»

туохт., фольк.
1. Сапка, быаҕа арыый синньигэс сабы, быаны хос тутан эрий (туох эмэ үүккэ, хайаҕаска киллэрэргэ). ☉ Продевать что-л. (напр., основную нить) в какое-л. отверстие (напр., в игольное ушко) с помощью петли или короткой надставки. [Дьахтар] Соҕуруу дойдуга оҥоһуллубут Сууйуллаҕас ыстаал иннэтин Сулбу тардан ылла; Ньуоскалааҕын иҥиирин Туймуулаата. Саха фольк.
2. Кими, тугу эмэ тугунан эмэ эрий, эрийэ тарт. ☉ Обвивать кого-что-л. чем-л., описывать петлю вокруг кого-чего-л. «Маннык төрүттээх дьөһөгөй оҕотун Тугунан туймуулаан Дуолаҕа сэргэҕэ Тохтоппуттарый?» — диэммин, Тула чинчийэ турдум
Саха фольк. Соҕуруулуур дойдуттан Суруйа көтөн кэлбит …… Туруйалыыр кыылларым Тула-хайа көтөн Тулатын туймуулаабатах Туналҕаннаах толоонноох. П. Ядрихинскай
3. көсп. Тугу эмэ саҕалаа; туохтан эмэ төрүттэн. ☉ Заложить основу чего-л.; опираться на что-л. Былатыан быраатым, Ыраастык ыпсаран Лабаалаан, нарыннаан, Оробуочай аймаҕы аһынан, Тулхадыйбат тускуну туймуулаатыҥ. А. Софронов
Сүөһүтүн …… иитийэхтэрэ эстибит аччык дьоҥҥо түҥэтэн биэрбитэ. Онон туймуулаан ыкса ыаллара …… өлөн иһэн өрүһүммүттэрэ. И. Данилов