ошибка, оплошность, промах; сыысхал тахсыбыт вышла ошибка.

м. 1. (недостаточный надзор) көрүү итэҕэһэ, аанньа көрүмүү; по недосмотру көрүү итэҕэһиттэн; 2. (оплошность) дьалаҕай быһыы.

и. д. от сыыс = 1) промах; 2) перен. ошибка, оплошность, промах; сыыһыы таҕыста произошла ошибка.

ошибка, промах, оплошность; бу үлэттэн туох да эҥкили булбатым в этой работе я не нашёл никакого изъяна; ср. эндэл.

1) промахиваться, не попадать в цель (стреляя, бросая и т. п.); мин ытан сыыстым я выстрелил и промахнулся; 2) перен. ошибаться, совершать оплошность; кини сыыһар он ошибается; арай тугу да гыммат киһи сыыспат не ошибается тот, кто ничего не делает; ср. алҕаһаа =.

аат. Туохха эмэ сыыстарыы, алҕаһааһын, сөбө суохтук оҥоруу эбэтэр быһаарыы. ☉ Ошибка, промах, оплошность
[Суотун эппиэтэ] муҥ саатар кыратык маарынныыра буоллар, ханна эрэ бытархай сыысхал тахсыбыт диэххэ сөп этэ. Н. Лугинов
Кыһалыннахха бэрт дөбөҥнүк туоратыллар кыракый сыысхал үлэбитигэр кыбыллыбатыгар дьулуһуохтаахпыт. ФЕВ ДьС
Үчүгэй да поэт ардыгар мөлтөх, ону ааһан сыысхаллардаах айымньылары да суруйара баар буолар. «ХС»

1. даҕ. Олоххо-дьаһахха, үлэҕэ-хамнаска туох эмэ алҕаһы оҥорбут, сыыстарбыт. ☉ Совершивший какую-л. оплошность в жизни, деятельности
   Онон милииссийэҕэ араас обургу оҕолор аҕалыллаллар. Кинилэргэ тустуспа сыһыан наада. Бүдүрүйбүт киһини сүһүөҕэр туруоруохха. «Кыым»
2. аат суолт. Туох эмэ алҕаһы оҥорбут, сыыстарбыт киһи. ☉ Человек, совершивший какую-л. ошибку в жизни, деятельности
   Баайдыы уопсастыбаҕа «киһи киһиэхэ бөрө» буолар, ким бүдүрүйбүттэн көлөһүнүн, баайын, үбүн сиир суолу, ньыманы тобула сатыыллар. Суорун Омоллоон
   Лаврентий Николаевич киһиэхэ бары кыһанара, көмөлөһөрө, бүдүрүйбүтү көннөрөрө, уоскуйбуту хамсатара. Н. Габышев

туохт.
1. Хааман эбэтэр сүүрэн иһэн туохтан эмэ иҥнэн, халты үктээн охто сыс, сүһүөххүн сүтэр. ☉ Споткнуться
Сыллай уҥа харытын иһинэн бүдүрүтэ тардан көрдө. Киһитэ [Тохороон Баһылай] бүдүрүйбэтэ. Амма Аччыгыйа
Аллараа дойду Аптаах таалатыгар Атаҕыҥ бүдүрүйбэтэр Күдэҕиҥ быстыбатар Өрөгөй дьаалыбыт Үрдүөх этэ... П. Ойуунускай
Өлөксөй хоппоруһа сытар силистэртэн иҥнэн, бүдүрүйэн халтыр-мүлтүр үктэнэ-үктэнэ, алааска тиийдэ. П. Аввакумов
2. көсп. Олоххо-дьаһахха, үлэҕэ-хамнаска туох эмэ алҕаһы оҥор, сыыстар. ☉ Допустить какую-л. оплошность в жизни, деятельности
Иһиттиҥ дуо, Мария Ивановна? Эн сүгүрүйэр «ураты киһиҥ» дьэ оннук бүдүрүйэ сыһан турардаах. Софр. Данилов. И. Федосеев ыарахан дьылҕалаах, табыллыбатах эбэтэр бүдүрүйэн баран көммүт дьон очурдаах олохторун ойуулааһыҥҥа тыла-өһө ордук тахсымтыа. Эрчимэн
Уораан диэн дьадаҥы киһи син өрүттэн, үчүгэй орто ыал кэккэтигэр киирэн иһэн, мэлдьи бүдүрүйэн, сыыстаран иһэрэ. И. Федосеев
3. көсп. Туста эбэтэр сэриилэһэ сылдьан хоттор, чугуй. ☉ Быть побежденным, отступать (в борьбе, на войне)
Эдэр уол хабараан атаакатыттан, күлүмэх хамсаныытыттан улахан түһүлгэлэргэ кыттыбыт аҕа табаарыстара элбэхтик бүдүрүйбүттэрэ. АГГ ХТ
Өстөөх итиччэ бүдүрүйбүтүн кэннэ көрөн туруох баара буолуо дуо? Эмиэ кимэн киирии буолла. Д. Кустуров
4. көсп. Туохтан эрэ иҥнибит курдук, саҥарарга эбэтэр ааҕарга тохтоон ыл, кэлэҕэйдээн ыл. ☉ Запинаться (в речи). Семен Руфов ханнык баҕарар хоһоонун аахтаххына, ханна да бүдүрүйбэккэ, лабырҕаччы ааҕаҕын. ТНН КХК
ср. монг. бүдүрэ, бүдүри ‘спотыкаться’

1. аат. Алҕас, бутуллуу, сыыһыы. ☉ Промах, оплошность, погрешность в действии
   [Мунньахха] оттон тутуу сүрүн боппуруоһа — архитектура бэрт дэҥҥэ таарыллар. Онно да дьалайбакка куоластааһын түмүгэр сыыһа-халты тахсар. Н. Лугинов
   Кэнэҕэс ол-бу сыыһа-халты, аньыы-хара күөрэйэр күннээх буоллаҕына, сүүспүттэн өйүөххүт турдаҕа. Л. Габышев
   Тыйаатыр кэлэктиибэ бэйэтин үлэтигэр сыыһаны-халтыны таһаарар буоллаҕына, эдэр көрөөччү ону бырастыы гыммат, киниэхэ эрэлэ сүтэр. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Олохсуйбут бэрээдэккэ эппиэттээбэт, сөбө суох. ☉ Не отвечающий общепринятым нормам, неправильный
   Сыыһа-халты быһыылары сынтарыта этэр Сытыы биилээх тылланаары Сыаналана сылдьыбытым. А. Софронов. Урукку ньыманы туттан, Либераллыы сыыллан, Ыраахтааҕыны сымнатар сыыһа-халты суолтан… Эллэй
3. сыһ. суолт.
4. Табар-таппат, таарыйар-таарыйбат икки ардынан, мүччүхаччы. ☉ Мимо цели, вслепую
   Бэстилиэтин хаатыгар сыыһа-халты анньыалаата. Амма Аччыгыйа
   Оҕус хоҥуруутун сыыһа-халты харбыалаата. Амма Аччыгыйа
   Ылдьаана сыыһа-халты үктээн, умса-төннө түһэн истэ. Софр. Данилов
   Күөрэгэй сыыһа-халты оҕустаран хотоҥҥо түстэ. Т. Сметанин
5. Ыксалынан, тиэтэлинэн. ☉ Наспех, торопливо
   Сыыһа-халты биир чааскы чэйи иһээт, ойон туран, сонум диэки дьулуруйдум. Амма Аччыгыйа
   Ньыкыы ыстаанын сыыһа-халты анньынаат, иититтэн туппутунан таһырдьа былтас гынаат, төттөрү түстэ. Болот Боотур
   Үлэ кэнниттэн дьиэбэр кэлэн сыыһа-халты аһаат, чугас ыалларбыттан сымыыт ыйыталаһа бардым. Н. Габышев
6. Түбэһиэх, ылбычча. ☉ Наобум, наугад
   [Сеня] утарыта сабыта баттаһан, сыыһа-халты да буоллар эппиэттэһэн испэт. Чахчы билэрин да сатаан тута кэпсээбэт. Н. Лугинов
   Уордайан ону-маны сыыһа-халты саҥаран, аны тылга иҥнэ сылдьыа. Болот Боотур
   Ленин туһунан кыратык даҕаны сыыһа-халты, өйтөн була сатаан, оҥорон көрөн суруйуу ордук харахха быраҕыллааччы. Софр. Данилов
   ♦ Сыыһа-халты тутун — сыыһа тутун диэн курдук (көр сыыһа)
   Хата, сыыһа-халты туттан киһи бэйэтин былдьатара дуу? Киһи хараабырайдаан, бука, куттаабат оҕонньоро буолуо этэ [эһэ]. Далан
   Кини [хамандыыр] ким сыыһа-халты туттарын барытын бэлиэтии көрө охсор, сонно ыҥыран ылан көннөртөрөр. Н. Якутскай
   Бэрт кыратык даҕаны сыыһа-халты туттубуппут эбитэ буоллар, ытыалаһыы буолуо эбит, оттон ытыалаһыы буолбута буоллар сиэртибэ тахсара биллэн турар этэ. Эрилик Эристиин. Сыыһа-халты туттар — сыыһа туттар диэн курдук (көр сыыһа). «Адьас айыыга киирбэтэҕиҥ дуо? — дириэктэр кыыһырбыта ааһан, дьиибэлээхтик күлэн ымайда. — Саатар биирдэ эмит, алҕаска, хаһан эмэ сыыһа-халты туттаран?» Н. Лугинов
   Остолобуой айаҕар турааччы эргэ таҥастаах оҕолор: «Ким эмэ бэрсээрэй, биитэр сыыһа-халты туттаран, киирэн тэриэлкэ тобоҕун салаайыкпытый?» — диэн баҕалаах этилэр. Эрилик Эристиин
   Оттон харытыттан харбаппакка сыыһа-халты туттаран куоппут [балыктааһын быраабылатын кэспит] итинтэн аҕыйаҕа суох. «Кыым»

биэр диэнтэн дьаһ
туһ. Хайаан даҕаны эһиэхэ саппаас баар буолуохтаах, саатар онтон бэрдэрэргэ көрдөһөбүн. А. Софронов
[Уһун Сэмэн:] Нэһилиэк сууттара Ньукулай оҕонньорго дьаам сүүрдэригэр ыалтан биэстии буут оту хомуттаран бэрдэрэллэр. Күндэ
[Бакыыһа кинээс:] Нохоо! Дьэрбэҥээ! Кэл, бу тойонуҥ, кырдьаҕаһыҥ арыгы бэрдэрэр. [Түүнүкү Көстөкүүн (уоһун кытта):] Бэрдэриминэ, көтөр кынаппытыгар, сүүрэр атахпытыгар. Эрилик Эристиин
♦ Айахха бэрдэр көр айахха астар
Киргиэлэй айахха бэрдэрдэ, мух-мах буолла. Болот Боотур
Ах бэрдэр көр ах I. Буут бэрдэр көр буут биэр. Эһэм куттанан, солуурчаҕын түҥнэри тэбээт, буут бэрдэрбит. А. Федоров. Пехота ыстанна. Биһиги эмиэ хоҥуннубут. Өстөөх субу аҕай буут бэрдэрбит окуопаларыгар тиийдибит. Н. Кондаков
Бүөлүү бэрдэр — ах бэрдэр; бөтө бэрдэр диэн курдук. «Сылдьыбыт сырыым бу баар. Анараа суут кыһанарга дылы да, ити кыладыапсыктара! — бүөлүү бэрдэрэн тылын сороҕун эппэтэ. — Онон, чуурбун биэрэммин, тахсаары олоробун». А. Софронов
Эргиллэн баран эрдэҕинэ өйдөөбүтүм Сөдүөрэм эрэйдээх эбит. Бастаан утаа бүөлүү бэрдэрэн хаалан, тугу да сатаан кэпсэппэтим. Эрилик Эристиин
Эмээхсин барытын биирдэ кутан кээспититтэн Дабыыт бүөлүү бэрдэрдэ. У. Нуолур. Мах бэрдэрдэ I — туохтан эмэ соһуйан эмискэ саҥата суох бар. ☉ Замолчать, лишиться дара речи (от неожиданности)
Ийэм мах бэрдэрдэ, онтон: «Кэбиис-кэбис», — ыксаабыттыы, бу соҕуруу ыытан эрэртэн куотардыы, үрүт-үрдүгэр аккаастанна. Далан
Бары суоһар сонунтан мах бэрдэрбиттэр, инникитин кинилэр олохторугар, үлэлэригэр туох хамсааһын, долгуйуу тахсыахтааҕын сабаҕалаабаттар. У. Нуолур
Маҥнай мах бэрдэрбиттэрэ ааһан, кылаабынай инженердэр Айдаарга саба түһүөх курдук гыммыттарын Мылахов тохтотто. Н. Лугинов. Мах бэрдэрдэ II — элбэҕи аһыах курдук эрээри ас элбэҕэр кыайан аһаабата. ☉ У него внезапно пропала охота к еде
Ас элбэҕин көрөн, хайдах эрэ мах бэрдэрэн хаалла. Ас баарыгар киһи айахтаах буолбат эбит. Айталын
Таарыччы ытыйан ылан аҕыйахтык сиэмэхтээтэ да, сотору сөп буолан мах бэрдэрдэ. Тумарча
Муннуга (муоска) бэрдэрдэ көр мурун. [Катя:] Эйигиттэн муннуга бэрдэрбитэ саамай сөп. Кэһэйдин. Ханна да барыа суоҕа, син биир миэхэ кэлиэ. С. Ефремов
Ырыаһыт буолаары Ымыһан көрөн баран, Үҥкүүнэн эмиэ Үлүһүйэн иһэн, Муусукаҕа булкуллан, «Муннуга бэрдэрдэ». Р. Баҕатаайыскай
[Захар:] Кэпсээн суох. Бу диэки сылдьабын. Эн оҕонньоргуттан муоска бэрдэрэн олоробун. С. Ефремов
Сирэйгэ бэрдэрдэ көр сирэй. Маайака бу суруктан сирэйгэ бэрдэрдэ. С. Федотов. Сыыһа бэрдэр — туох эмэ алҕаһы оҥор. ☉ Совершать оплошность, ошибаться; давать маху
Оннук... Сыыһа бэрдэрэн, Ол мин... Ити киирэн биэрдим: Сэмэй, көрсүө кыыс диэн, алҕас Сибикилээн иэдэйдим. Күннүк Уурастыырап. Тилэх бэрдэр — тилэххэ оҕустарбыт киһи курдук, оҕун, суулун; өрүттүбэт гына суулун, эһин. ☉ Внезапно падать, свалиться с ног; быть низложенным, уничтоженным
[Саһыл ойуун — Оруос Баайга:] Эн бэйэҥ билэн олороҕун — Эрэллээх-эҕэрдэлээх эргэ үйэбит Тиэрэ тэптэрэр, тилэх бэрдэрэр Тиксиилээх күчүмэҕэй күнэ кэлбитин... П. Ойуунускай. Тоскун (тос мааскаҕын, тоһун) бэрдэр — буруйга-сэмэҕэ түбэһиннэр, улахан буруйу-сэмэни, кэһэлтэни сүктэр. ☉ Угрожать жалобой кому-л. с целью проучить, наказать за проступок
Хотуой, алыс дьэргэйэн эрэҕин, бэйиккэй, дьоҥҥор этэн тоскун бэрдэрэрим буолуо. Амма Аччыгыйа
«Тойоҥҥо тыллаан Тос мааскаҕын бэрдэриэм ээ, Торҕону», — дии-дии Кытыйа иитин Кырыйа көттө. Күн Дьирибинэ
Бастаан утаа Тутатына тыллаан, Тураах түөкүнү Тоһун бэрдэрэргэ Толкуйдаан ылла. П. Тобуруокап
Уоска бэрдэрбит (оҕустарбыт) курдук көр уос. Дьон өйүнсанаатын үлэнэн уһугуннаран баран, биир-икки оҕонньор этиититтэн, уоска бэрдэрбит курдук, уурайан хаалар сыыһа. М. Доҕордуурап
Максим, уоска бэрдэрбит курдук тохтуу түһээт, сүрдээх хомойбут куолаһынан хардарда. Н. Лугинов
Уоска бэрдэрдэ көр уос. [Дьэллиикэп Дьэкиим:] Дьэ, суох! Төттөрү түһэр санаам суох. Эн тылыҥөһүҥ кытаанаҕыттан соһуйаммын, уоска бэрдэрэн олоробун. П. Ойуунускай
Ити кырдьаҕас киһи хоргуппут куолаһынан эппит тылларыттан Аласов уоска бэрдэрэ түстэ. Софр. Данилов