сов. 1. на что и с неопр. (принять решение, осмелиться) быһаарын, сорун; 2. (получить решение, определиться) быһаарылын; завтра решится моё дело сарсын мин дьыалам быһаарыллыа.

сов. 1. (определиться) олохтон; установился твёрдый порядок кытаанах бэрээдэк олохтонно; 2. (водвориться) буол; установилась тишина уу чуумпу буолла; 3. (сложиться, сформироваться) олоҕур, олоххун бул; почерк у него ещё не установился кини буочара өссө олоҕун була илик.

туохт. Күйгүөрэн, төттөрү-таары кэлэн-баран аймалас (хол., миэстэҕин булаары). ☉ Всполошиться, затолпиться, заходить взадвперед (напр., чтобы определиться с местом, упорядочиться)
Бэрт өр аамылаһан-саамылаһан, дьону туруоран, остуол инниттэн сыҕарытан, куоластыырга бэлэмнэннилэр. Болот Боотур

с. 1. (по гл. определить) быһаарыы, билии; (үлэҕэ) анааһын; определение местонахождения по компасу компаһынан ханна баары быһаарыныы; 2. (по гл. определиться) быһаарыныы; (үлэҕэ) киирии; 3. (формулировка) быһаарыы; научное определение научнай быһаарыы; 4. юр. быһаарыы, УУРУУ; определение суда суут быһаарыыта; 5. грам. быһаарыы.

сов. 1. (образоваться, создаться) аттаһыллан таҕыс, холбонон үөскээ; 2. (о стихе, песне и т. п.) аттарылын, оҥоһулун, үөскээ; 3. (выработаться) үөскээ, олохсуй; у него сложилось определённое мнение киниэхэ чопчу санаа үөскээбит; 4. (принять какой-л. оборот) буолан таҕыс, буол; так сложились обстоятельства быһыы-майгы оннук буолла; 5. (определиться) сит-хот; у него характер ещё не сложился кини характера өссө ситэ-хото илик; 6. (принять какую-л. форму) быһыылан; губы его сложились в улыбку уостара мичээрдиир быһыыланнылар; 7. разг. (устроить складчину) кыттыс, холбос; мы сложились и купили часы кыттыһан чаһы атыыластыбыт; 8. разг. (уложить вещи) хомун, (сээкэйгин) угун.

туохт.
1. Көнө, оллура-боллура суох буол. ☉ Становиться ровным, гладким
Остуол ньуурун курдук дэхситийэн иһэр киэҥ хонуу устун балачча хаампахтаан истэ. Амма Аччыгыйа
[Кыыс Хотун] Сир тоҥон, дэхситийбит хонуунан сыыйа тэбэн иһэр. Икки Өттүгэр - доҕотторо. А. Сыромятникова
Ойуур-тыа кэҥээбиккэ, сырдаабыкка, араҕас үктэл тэлгэнэн дэхситийбиккэ дылы буолла. Э. Соколов
2. (Тыынарыҥ) биир тэҥ буол, холкутуй. ☉ Становиться ровным, более размеренным (о дыхании)
Кыыс сотору температурата түһэн, тыынара дэхситийэн барда. Айталын
3. Олоҕурт, быһыыта биэр. ☉ Становиться ясным, сформироваться, определиться
Критика атын литературалар уопуттарын учуоттуур буоларыгар дьулуһуу Сэбиэскэй литературалар идейнэй-эстетическэй таһымнара дэхситийэригэр суолталаах буолуохтаах. СГС ӨСҮДь