м. в разн. знач. оропуол; огуречный рассол огурсу ороһуола; слабый рассол мөлтөх ороһуол, ньулуун ороһуол.

туохт. Туох эмэ үлэни олус кичэйэн, кыһаллан, илиини араарбакка толор. ☉ Делать что-л. усердно, старательно, не отрывая руки
Маастар Капустин оҕонньор ордук быыччыктаһар үлэтэ, ол иһин ороһуол уута үчүгэйдик тоҥнун диэн хаары ыраастааһын. У. Нуолур

сөҥ II диэнтэн дьаһ
туһ. Лидия Ивановна үгүс күн-түүн сүрэҕэр сөҥөрдөн муунтуйбут санаатын таһаарара буолуо ити кэпсээнинэн. Софр. Данилов
Төһө кыалларынан ороһуолу сөҥөрдө, уутун сөбүгэр ыыта сатыахха. У. Нуолур
Үлтүрүтүллүбүт дөлүһүөнү …… икки-үс чаас туруоран сөҥөрдүллэр. Дьиэ к.

дьиксин диэнтэн дьаһ
туһ. Киһини дьиксиннэриэх айылаах кыһыллар сэриилэрэ даҕаны чугаһынан суохха дылыта. Софр. Данилов
Маныаха эбии дьону барытын дьиксиннэрэр биир суолу сэрэнэн быктараллар - ороһуолбут бассейн саамай түөллэр түгэх, киһи көрбөт холлороонунан «уоран» үрэххэ күрүү сытара буолаарай диэн. И. Никифоров
Маҥнайгы, ахсыс, тохсус нүөмэрдээх таба иитэр биригээдэлэргэ хаачыстыбаннай көрдөрүү намыһаҕа биһигини дьиксиннэрэр. ПДИ КК

I
даҕ.
1. Ынырык, дьулаан. ☉ Чудовищный, ужасный
Эрдэлиир өлбүт үлүгэрдээх сураҕа нэһилиэккэ тарҕана охсубут. Амма Аччыгыйа
Үлүгэрдээх эрэйи Үөскэтэр эбит таптал! Баал Хабырыыс
Соҕотохто үлүгэрдээх тыас түптэ сааллыбыта. ФВС К
2. Таһынан, аһара. ☉ Сверх меры, слишком
Алдьархайдаах уол бу! Өйө диэн Үлүгэрдээх, Толкуйа диэн Туохтан да олус. П. Тобуруокап
Сааскы ириэһин кэнниттэн ороһуол уута арахсан үрэххэ халыйдаҕына, үлүгэрдээх элбэх туус олорон хаалар. И. Находкин
II
көр үлүгэр II (сэдэхтик үксүн ыйар солбуйар ааттары кытта тут-лар ‘употр. ограниченно и обычно с указательными местоимениями’)
Ол үлүгэрдээх тимир халҕаһа бүтүннүү биһиги үрдүк ааппытын ааттаан иһэр. Амма Аччыгыйа
Ити үлүгэрдээх баһаам үгүс суруктарга төһөлөөх киһи ахтылҕана, иэйиитэ иҥэриллибитэ буолуой? Г. Колесов

туохт.
1. Дэбигис өйгө түс, араарыллан биллэр буол, билин. ☉ Быть понятным, доступным для понимания, вразумительным. Ити барыта өйдөнөр
□ Хантан охсор тыаллааҕа Хайдах эрэ өйдөммөт. Күннүк Уурастыырап
Кини төлөннүрэн, сайдан кэпсээтэҕинэ, Өйдөммөт да чэпчэкитик өйдөнөрө. С. Данилов
Олоруллуо, охсуһуллуо! Биллибэти билиллиэ, Өйдөммөтү өйдөннүллүө, Бэл адьаһын кыаллыбаты. П. Тобуруокап
Сөп, өйдөнөр. Н. Лугинов
2. Туймааран, уҥан, өйү сүтэрэн баран, ону-маны арааран билэр буол. ☉ Приходить в себя (после обморока, потери сознания). Ыарыһах киэһэнэн өйдөннө
□ Балай эрэ өр буолан баран, оҕо өйдөнөн кэллэ. Суорун Омоллоон
Өр соҕус буолан баран Болугур оҕонньор өйдөнөр, Ханна баарын, туох кинини бу курдук хам туппутун билбэт. Н. Якутскай
Бэһис палаатаҕа сытар Ыстапаанап сордоох билиҥҥэ диэри өйдөнө илик. Н. Лугинов
3. Аһара итирэн баран, ону-маны арааран билэр буол, итирбиккин аһар. ☉ Трезветь, протрезвляться после сильного опьянения
Урут аҕата бу курдук олус элбэхтик истэҕинэ, тамаат эбэтэр тууһаммыт оҕурсу ороһуолун иһэн чэпчиир, өйдөнөр этэ. Н. Якутскай
4. Урукку быһыы, сырыы куһаҕанын билэн, көнөр суолга киир. ☉ Взяться за ум, образумиться
Өлөн баран өйдөммүт диэбиккэ дылы (өс хоһ.). [Баһылай:] Ол аата өйдөннөҕө, буруйун билиннэҕинэ, чэ, үчүгэй, оннук эрэ буоллун, аат эрэ алдьамматын. А. Софронов
Орто дойду олоҕо тупсуоҕа, икки атахтаах өйдөнүөҕэ. П. Ойуунускай
[Кууһума:] Дьэ, арыый өйдөнөн эрэбин, онон саҥа олох олорон көрүөхпүн баҕарабын. Суорун Омоллоон
Өйдөн, алҕаскын, сыыһаҕын көннөрүн, бириэмэ баар. С. Ефремов
ср. др.-тюрк. өглэн ‘приходить в себя, брать в толк’