Якутские буквы:

Якутский → Русский

оруоска

розга; оруосканан оҕус= ударить розгой.

оруос

рожь || ржаной; бу бааһынаҕа оруос ыһыллыбыт на этом поле посеяна рожь, это поле засеяно рожью; оруос бурдук ржаной хлеб.

Якутский → Якутский

оруоска

аат., эргэр. Буруйдааҕы таһыйарга анаан эрдэ быһан ыаннарыллыбыт талах эбэтэр быа кымньыы. ☉ Розга
Киһи киэнин Халыҥ тириитин хайыппыт, Хааннаах оруосканы уурбут Кэндинскэй сэтээтэлтэн ордук Кэрээнэ суоҕу көрбөтөҕүм. Саха фольк. [Сөдүөччүйэ:] «Уордаах Чоочо оруоскатыттан тараах иэннэниэм, кулугур кулгаахтаныам кэриэтэ, хара тыа ордууламмытым ордук», — диэбитэ Баһылай. В. Протодьяконов
Сүрэҕэлдьиир уонна киһи тылын истибэт үөрэнээччилэри курунан, оруосканан таһыйаллара, баалкынан кырбыыллара. КФП БАаДИ

оруос

аат. Бурдук көрүҥэ, кини туораахтарын мэлийэн хара килиэп астыыллар. ☉ Рожь
[Чокуурап:] Сарсын оруос быһыытыгар турар буоллубут. Онно дьон наада. Хоодуотап үлэлэһиэ. С. Ефремов
Уйгу таас Ортотуттан Оруос үүнэн тахсар. Эллэй
Алар тыалар силэллэннэр Аһардылар обуоһу, Көрүстүлэр эҕэрдэнэн Күллээх саҥа оруоһу. А. Абаҕыыныскай
◊ Оруос бурдук — оруос диэн курдук
Көстөкүүн, Аана, Сүөдэрэп, Марыына буоланнар «Хоптолоох» сиһинээҕи икки гаа киэҥнээх бааһына соҕуруу муннугар оруос бурдугу быһан умсаахтаһа тураллар. Дьүөгэ Ааныстыырап
Оруос бурдуктара Остуолба бүтэйи Оройунан унаарыйда, Улаан кулун Кутуругун курдук Куоластана куоҕайда. Саха нар. ыр. III

Еще переводы:

ньыллырҕас

ньыллырҕас (Якутский → Якутский)

даҕ. Ньыллырҕаан иһиллэр (тыас). ☉ Шлёпающий (звук)
Бэһис-алтыс охсуу кэнниттэн киһи тириитэ быһа ыстанар, кып-кыһыл хаан ыһыллар, оруоска ньиччэҕэйгэ, сымнаҕаска түһэр тыаһа ньыллырҕас. Н. Заболоцкай
Үрэх кытыыта ньыллырҕас хаардаах уу буолан хаамарга син аҕай этэ. В. Протодьяконов

абалаах-саталаах

абалаах-саталаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус кыһыылаах, өһүргэстээх, кыйаханыылаах. ☉ Досадный, возмутительный
Абалаах-саталаах өстөөхтөрүн уҥуоҕа килбэйэн тахсыар диэри оруосканан таһыйтараллара. А. Сыромятникова
Санньыйыҥ эрэ былаахтар, Сапсыныҥ аргыый-аргыый, Абалаахтар-саталаахтар, Биһиги хааммыт оонньуур. И. Эртюков

килбэчит

килбэчит (Якутский → Якутский)

килбэчий диэнтэн дьаһ
туһ. Килбэчиттэҕэ [сфинкс] киппэ этин Элбэх үйэ тоҥуй ыйа. И. Гоголев
Чаҕылҕан, оруоскатын килбэчитэ, Былыттары быһыта биэрдэ. И. Эртюков
Бэйэм аны синиэл кэттим, Тимэҕин аалан килбэчиттим. Н. Рыкунов

накаастан

накаастан (Якутский → Якутский)

накаастаа диэнтэн атын
туһ. [Кулуба:] Истибитиҥ дуо: ол маҥай аллаах [Манчаары] Хайдах на каастаммытын. Уоттаах оруосканан таһыйыллан, Хаатыргаҕа анаммытын? Эллэй
[Кэпсээн] түмүгэр үчүгэй дьон үтүөҕэ тиксэллэр, хара санаалаахтар накаастаналлар. ЭСЭ

сэймэктээ

сэймэктээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ быһыта-хайыта, тырыта үлтү кырбаа, илдьи тыыт. ☉ Терзать, разрывать на части что-л. Ити ыар кэмнэргэ, Элиэнэ, Иһиллэр буолара эн тыаскар Дьадаҥы киҥнэнэр ырыата Дьон этин сэймэктиир оруоска. Эллэй
[Суланньа] бултуйбут булпун уруккум курдук тииспинэн уонна илиибинэн сэймэктээн сиирбин боппута. «ХС»
2. Туох да кэрээнэ суох, этиҥ тардан көрбөккө өлөр-өһөр (киһини, кыылысүөлү). ☉ Разодрать, растерзать, зверски убить, изуродовать кого-л.
Чээчээнэ кэҕэ оҕотун сэймэктээн өлөрөллөрүттэн куттанан, сирэйин саба туттубута. И. Федосеев
Кинини бандьыыттар анаан-минээн сойуолаан, соҕотохтуу тутан аҕалан, ыстааптанан олорор сирдэригэр кыыллыы сэймэктээн өлөрбүттэрэ. «Кыым»
[Вася:] Манна гражданскай сэриигэ маҥнайгы ревкомовеһы бандьыыттар кыыллыы сэймэктээн өлөрбүттэрэ. «ХС»

тоһуттар

тоһуттар (Якутский → Якутский)

тоһут диэнтэн дьаһ
туһ. [Чоочо:] Орой мэниккэ Оруоска бэрдэрэн Ойоҕоһун тоһуттардар, Ол-бу буолара уурайыа этэ. А. Софронов
[Көтөр] Чаачар саалаах буойун оҕор Дабыдалын тоһуттарбыт. Эллэй
Атаҕын тоһуттаран баран, өлөрүн күүтэ сыттаҕына, бартыһааннар булан өрүһүйбүттэр. Т. Сметанин
◊ Тоһуттар тымныы — олус күүстээх бытарҕан тымныы. ☉ Лютый, трескучий мороз
Сүрэхпэр саас сылаас чаҕылын Иҥэрэн мунньуммут буоламмын, Тохсунньу тоһуттар тымныытын Тулуһан туоруубун быһыылаах. П. Тобуруокап
Бу тоһуттар тымныы ортотугар …… ол-бу сылтаҕынан араас бэрэбиэркэлэр ыытылла турбуттара. В. Яковлев
Соморсун дьонун кытта сэһэргэстэххинэ, Сылайбытыҥ ааһар, тохсунньу тоһуттар тымныыта сымныыр. С. Федотов

рожь

рожь (Русский → Якутский)

ж. оруос.

кулгаахтан

кулгаахтан (Якутский → Якутский)

туохт. Үчүгэйдик истэр кулгаахтаах буол. ☉ Иметь слух (хорошо слышать)
Истибэти истэр чуор кулгаахтанабын Киҥкиниир киэҥ тайҕам үөһүгэр Миигин хайҕаан, ардыгар таныйан Үөгүлүүллэр өлбүт үйэлэр. С. Данилов
Оннооҕор таас дьүлэйдэр Истэр чуор кулгаахтаннылар, Эт балай икки хараҕа суохтар Көрөр кыраҕы харахтаннылар. С. Зверев
♦ Кулугур кулгаахтан — кытаанах накаастабылга, кэһэлтэҕэ түбэс. ☉ Подвергнуться жестокому телесному наказанию
Уордаах Чоочо оруоскатыттан тараах иэннэниэм, кулугур кулгаахтаныам кэриэтэ, хара тыа ордууламмытым ордук. В. Протодьяконов

сыппа

сыппа (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Сутуруону өрө тардан сыалдьаҕа баанар быа, сутуруо үөһээ быата. ☉ Ремешки, которыми подвязывают наколенники (сутуруо) к натазникам (сыалдьа). Ойуун кыыра туран, сыппатын быата быһа баран хаалар. Саха ост. I
Манчаары Сабарайы …… сыалдьатын сыппатын тоҕута тарта уонна үс салаалаах оруоскатынан самыыга кууһуннарда. Софр. Данилов
◊ Сыппа тардара эргэр. — киһи сутуруотун сыалдьатыгар холбуу баанар сирэ (ньилбэгин ортотун арыый үөһээ өттө). ☉ Верхняя часть бедра — место, где соединяются вязками наколенники (сутуруо) с натазниками (сыалдьа)
Хаара халыҥа сүрдээҕэ, сорох сиринэн сыппа тардарга тиийэрэ. «ХС»
ср. ДТС йып ‘нить, тесьма’

тобуктаа

тобуктаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тобуккар тур; тобуккунан хаамп. ☉ Вставать на колени, опускаться на колени; ползать на коленях
Өндүрэйэп тобуктуу түһээт, аһаҕас аанынан ытыалаан куһуйбутунан барда. Амма Аччыгыйа
Кыыс эдьиийин иннигэр тобуктуу түстэ. А. Сыромятникова
Быраас Киириги тобуктуу сылдьан көрөр. С. Ефремов
2. көсп. Кимиэхэ, туохха эмэ сүгүрүй. ☉ Преклонить перед кем-чем-л. колени
Уот иччитэ диэн Тобуктаан домнуурум. А. Софронов
Нөрүөннээх бэйэм нөрүйэн, Эн иннигэр тобуктуом. С. Данилов
3. көсп., кэпс. Бас бэрин, кыайтар. ☉ Сдаваться, подчиняться кому-чему-л., быть побеждённым
Урукку үйэҕэ Оруосканан таһыллыбыппыт, Тойокко тобуктаан Токуйа хаппыппыт. С. Васильев
Чоочо да буолларгын тобуктуур күнүҥ кэллэ дуо? «ХС»