нагромождение плавника (по берегам рек, озёр).

аат. Кураанах оҥоруу. ☉ Высушивание, осушение
Холобура оту түүҥҥү кэмҥэ оҕустарыы, куурдуу, үчүгэйдик түгэҕиттэн тэпсэн түстээһин курдук ньымалар. «Кыым»
Куурдуу уонна нүөлсүтүү систиэмэлэрин тутуу үөрүйэхтэрэ өссө биир санааны үөскэтэллэр. «ХС»

аат. Эргэ өтөххө, көһөрүллүбүт эбэтэр уолбут күөл түгэҕэр үөскүүр көпсөркөй буор. ☉ Рыхлая почва (в старых усадьбах и на дне спущенных либо усыхающих озер). Сирэ көбдүлгэ

фольк, большой глубокий водоём (синоним глубоких обширных озёр, рек); далайга таммах да хаалбат погов. капля впрок и глубокому озеру; күөх далай иччитэ суох буолбат посл. голубой глубокий водоём не без живности.

I и. д. от тоҥ=; тоҥуу бөҕөнү тоҥ-нубут мы сильно озябли; муус тоҥуута замерзание рек, озёр # тоҥуу хаар свежий, нетронутый снег.
II засека, загородь (для ловли зверей и птиц); туһах тоҥуута загородь (по обе стороны силков, петель для ловли птиц, мелких зверей).

союз 1. разд. эбэтэр; завтра или послезавтра сарсын эбэтэр өйүүн; 2. присоед. эбэтэр, ол гэннэ; на дне рек, озёр или морей өрүстэр, күөллэр эбэтэр муоралар түгэхтэри-гэр; 3. пояснит, (то есть) эбэтэр, ол эбэтэр;. аэроплан или самолёт аэроплан, ол эбэтэр самолёт; 4. вопр. разг. эбэтэр; или ты не слыхал об этом? эбэтэр эн ити туһунан истибэтэ-ҕиҥ дуу?

1. сыап; железная цепь тимир сыап; 2. цепи мн. (кандалы) сыап, хандалы; 3. цепи мн. перен. (то, что сковывает свободу, волю) сыап, кыаһы; 4. (ряд, вереница) сыап, субурҕа; горная цепь хайа субурҕата; цепь озёр субурҕа күөллэр; 5. перен. (последовательный ряд чего-л.) ситим, салҕаһыы; цепь событий событиелар быстыбат ситимнэрэ; 6. (устройство) сыап; электрическая цепь электрическэй сыап.

аат., бот. Туундараҕа күөллэр, үрэхтэр кытыыларыгар үүнэр уон-отут сэнтимиэтир үрдүктээх от (төрдүттэн үүнэр уһун синньигэс сэбирдэхтэрэ умнаһынааҕар икки төгүл кылгастар, куоластардаах дьукаах сибэккилээх буолар). ☉ Плевропогон (обычно растущее в тундре у берегов ручьев, озер небольшое растение высотой от десяти до тридцати сантиметров)
Сабин кылыстыгана. ОВРЯ

аат.
1. Уу аҕалан муспут маһа (өрүс, күөл кытыытыгар). ☉ Нагромождение плавника, сваленные друг на друга деревья, валежник (по берегам рек, озер)
Тэҥкэ хара тыа тэлгэһэлээх, Даркы хара тыа даллаах [тыа иччитэ]. П. Ойуунускай
Адаархай даркылаах, хара муҥурааттардаах, хаппыт үөттэрдээх үрүйэ сирдэр бардар барамматтар. Болот Боотур
Урукку мас сылбах даркылаах өрүһү Тургутан үрдүгэр бириистэн астыбыт. С. Васильев
2. Мээнэ, ыһыллаҕастык быраҕыллыбыт бөх-сах. ☉ Отбросы, мусор, беспорядочно разбросанные непригодные вещи
Дьиэ таһа барыта даркы курдук кэнсиэрбэ бааҥката этэ. Н. Габышев
Арай тиит төрдүгэр кус, куобах, туртас, балык уҥуохтарын даркыта эрэ кубарыччы хатан сыталлар. «ББ»
п.-монг. дархи

аат.
1. Чычаас күөл куйуурданар дириҥ сирэ (кыһын күөл собото, мундута мустар). ☉ Глубокие места мелководных озёр, где зимуют караси (в таких местах весной карасей ловят сачком — куйуур)
Сааскы быстарык саҕана ампаардаах ас курдук саныыр чөкө өйөмөлөрүгэр, чөҥөрө чүөмпэлэригэр киирэн куйуурдаан тахсаллара. Болот Боотур
2. Тыа кыыллара таптаан сылдьар, үөскүүр, аһыыр сирдэрэ. ☉ Место, облюбованное дикими зверями, где они обитают, плодятся и питаются
Дьэ ити сыттаҕа Кэбээйи оройуонун барҕа баайдаах, өлгөм бултаах, аатырар түөрт уон арыытын андаатардаах күөллэрэ, киис, саһыл, кырынаас, тайах, таба өйөмөтө буолбут халыҥ тайҕата. «Кыым»