побуд. от дьаадьый = уводить, отводить в сторону кого-л. или уносить что-л. (осторожно, незаметно):

1) переделывать, переиначивать; киһи эппитин ханалытан этэр сказанное другим он передаёт несколько иначе; 2) отводить от себя (напр. подозрение), выгораживать себя; бэйэтиттэн ханалытан этэр он говорит, выгораживая себя.

дьүһ. туохт. Биир кэм туохтан эмэ кулук-халык буолар курдук тутун. ☉ Вести себя так, словно избегая разговора, прятать лицо, отводить глаза
Сүөдэрчэ уол, быһа мүлүрүҥнээн, сүгүн да саҥарбат, «ээх, ыых» эрэ буолар. П. Аввакумов

мүлүк-халык тутун — симиттэн, кыбыстан сирэйгин-хараххын куоттарар курдук тутун. ☉ Прятать, опускать, отводить глаза (от смущения)
«Тылбын биэрэбин, аны арыгылыа м с у о ҕа », — дии-дии Саша Барашков мүлүк-халык туттубута. Н. Якутскай
Николай Евграфович, …… хайдах эрэ симиттибитэ, мүлүк-халык туттубута, тугу да саҥарбатаҕа, арай хаста да көхсүн этиппэхтээбитэ. И. Федосеев

туохт. Мөлтөт, ыарыытын аччат. ☉ Ослаблять, смягчать боль
Суруйан биэрбит эмтэрэ үтүөрдэр чинчитэ суоҕа, ыарыытын тииһигин мүлүрүтэрэ эрэ. Софр. Данилов
Суобас ыарыыта ханнык да ыарыытааҕар ынырык буолар эбит. Суобаһым ыарыытын мүлүрүтээри үксүн соҕотоҕун ойуур устун сылдьабын. И. Гоголев
△ Мөлтөт, сымнат (хол., аһыы, кутурҕан). ☉ Притуплять, отводить (напр., о печали, гор е с т и )
«Ол эрээри эһиги кыһалҕалаах күҥҥүтүгэр көмөлөспүт санаа мин аһыыбын-кутурҕаммын мүлүрүтүө, м и игин дьоллоох киһи оҥоруо», — диибин мин ис сүрэхпиттэн. Н. Заболоцкай
Баһылай, саатар эйигин эргиллэн, мин аһыыбын-кутурҕаммын мүлүрүтүө диэн эрэллээҕим. И. Егоров

1. сыһ. Туохха эмэ тута түбэспэт, харахха быраҕыллыбат курдук; тэйиччи. ☉ Незаметно, в сторону (отводить, отставлять что-л., чтобы не бросалось в глаза)
   Эмээхсин сөбүлүү көрүө суоҕа диэбит суолларын барытын дьалты гыналлар. Амма Аччыгыйа
   Батыйаҕытын дьалты уурталааҥ, Кыргыс кырыктаах сэптэрэ Ыһыах түһүлгэтигэр тоҥуйдук дьиримнииллэрэ Кыбыстыылаах уонна айыылаах-харалаах. И. Гоголев
   Киҥнээх, куһаҕан майгылаах киһи диэн биһиги ардыгар сорох дьонтон дьалты туттабыт. Софр. Данилов
   Былыр сүөһү өлөрүллүүтүн, харыстаан оҕо аймахха көрдөрбөт буолуллара. Бэл хааннаах куобаҕы, куһухааһы оҕолортон кистээн, дьалты тутуллар этэ. В. Иванов
2. даҕ. суолт. Дьон билбэт-көрбөт, тэйиччи баар. ☉ Находящийся в стороне, вдали, удаленный от людских глаз
   Кинини [ыты] киһиттэн-сүөһүттэн дьалты сиргэ, хаспах таһынааҕы тыаҕа, сыапка сытыарбыттара. Л. Попов
   Кэбис үөтүөхтэрэ буоллар үөттүннэр, арай дьалты сири булууһубун. М. Доҕордуурап
   Албын саһыл суруксуттаан, Сабыгырыы сылдьыбыта, Чабычахтаах арыыны уктаат, Дьалты тыаҕа дьылыйбыта. К. Туйаарыскай

туохт.
1. Атыннык уларытан, кубулутан эт, ааттаа (хол., тугу эмэ кистии, биллэрбэккэ буола сатаан). ☉ Делать по-иному, иным, переделывать, переиначивать (напр., название местности, имени человека)
Кыычаан диэн дьоно оҕо турбатаҕыттан ыксаан ханалытан ааттаабыт ааттара этэ. Р. Кулаковскай
Цензураттан ханалытан, айымньытын аатын «Манчаары түөкүн» диир. КНЗ КАӨ
«Табын эбэ» диэн ытык алааһы ханалытан «Хоту эбэ» диэн ааттыыллар. «ХС»
2. Куотуна сатаан бэйэҕиттэн тугу эмэ (хол., уорбалааһыны) атын киһиэхэ үтэй, бэйэҕэр ылыныма, бэйэҕин быыһаан ыл, куотун. ☉ Отводить от себя что-л., сваливать что-л. на другого (напр., подозрение), выгораживать себя
Туллукчаана хайдах даҕаны ханалытыан табыллыбат буолла, кырдьыгынан билинэргэ тиийдэ. В. Протодьяконов
Бэйэтиттэн ханалытан этэр. ЯРС
◊ Ханалытан этии — ханалытыы диэн курдук
Биһиги сахалыы литературнай тылбыт хос-хос этиини, тэҥнээһиннэри, ханалытан этиилэри таптыыр, ол нуучча тылыгар сэдэхтик көстөр. «Чолбон»