прил. паарата суох, пааралас-пат.

м. ходуһа; заливной луг уу ылар ходу-пата.

сов. 1. кого (заставить уснуть) утут, утутан кэбис; усыпить ребёнка оҕону утут; 2. что, перен. (ослабить) сып пат, мел тот, аралдьыт; усыпить боль ыарыытын аралдьыт; усыпить подозрения уорбалааһыны аралдьыт.

ж.: действовать с оглядкой сэ-рэнэ-сэрэнэ оҥор; без оглядки кэннини хайыс-пакка, буут быстарынан.

сов. с неопр., разг. андаҕай, тылгын биэр; он закаялся курить табаҕы тар-пакка андаҕайда.

кондуктор (үүттүүр, быһар, чочуйар инструменнары хайысхаларын сөпкө булларан халбаҥнап-пакка үлэлэтэр анал хайаҕастаах эбэтэр хайазастардаах оҥоһук.)

туохт.
1. Кимиэхэ, туохха эмэ хамаанда тылын эт, саҥар. ☉ Отдавать приказ, командовать
Настя ыттарын суолга үҥүлүтээт: «Пат-фу-у!» — диэн хамаандалыыр. Н. Якутскай
Севастьянов турбахтыы түһээт: «Тарҕаһыҥ!» — диэн хамаандалаабыта. Ойуку
Парааты маҥан аттаах холкуос бэрэссэдээтэлэ А.Р. Баишев хамаандалыыра. ТТС ДьКЭ
2. кэпс. Кими эмэ дьаһай, дьаһалымсый. ☉ Повелевать, указывать, распоряжаться
[Варя:] Чэ, киирдэҕинэ, эн кинини хамаандалаар эрэ. Хайдах хамаандалыыр буолар эбиккиний, көрүөҕүм. Суорун Омоллоон
Барыларын хамаандалаан, Олорпот-туруорбат, тула эргийэр. С. Васильев
Кирпииччэ үктээн, оһохторун эмиэ Уйбаан бэйэтэ хамаандалаан оҥорбута. КНЗ ОО

туохт.
1. Кими эмэ тугу эмэ оҥорорун, гынарын ыксат, суһалсыт. ☉ Побуждать кого-л. делать что-л. быстрее, торопить, погонять
«Кинээс, сып-сап курдук түргэнник быһаар эрэ!» — суруксут Дьуона кинээһи тиэтэтэр. Н. Якутскай
«Моойторук! Пат-фуу!» — диэн тиэтэтэн биэрдэ. «ХС»
2. кэпс. Туох эмэ буһарын, оргуйарын түргэтэтэн биэр. ☉ Ускорить какой-л. процесс, действие
Тукаам, Маарыйа, чэйгин тиэтэт. Н. Неустроев
Талкы оҕонньор көһүйэтин чоххо олордон тиэтэтэр быһыыланна. Күндэ
Маайыас, сылабаары тиэтэт. Амма Аччыгыйа
◊ Тиэтэтэр көрүҥ тыл үөр. — туохтуур хайааһына түргэнник, тиэтэллээхтик оҥоһулларын эбэтэр быстахтык кылгас кэмҥэ буолан ыларын көрдөрөр көрүҥ. ☉ Ускорительный вид глагола. Тиэкистэн туохтуур тиэтэтэр көрүҥүн булан устуҥ

муучу буол — туох эмэ улахан санааҕа-онооҕо ылларан эрэйи көр, эрэйдэн. ☉ Испытывать душевные муки, нравственные страдания, мучиться
Дьөгүөрсэ уһун суол устата икки санааҕа хайыта тыыттаран, харааччы мунан, муучу буолан айаннаан испитэ. Н. Якутскай
Толкуй бөҕөҕө түстүм, муучу бөҕө буоллум. «Чолбон»
Туохтан санаам м у у ч у буоларын билэҕин дуо, мэй. С. Курилов (тылб.); муучу гын — кими эмэ санааҕа-онооҕо тэп, эрэйдээ. ☉ Причинять кому-л. муки, страда ния, мучить кого-л.
Сарсыарда чэй дээт, Лариса Александ ровна уһун түүнү быһа утуп пакка муучу гыммыт томторун көр дөөһүҥҥэ турунар. Н. Якутскай
Сил и э д э б э т э л л э р , соруйан муучу гынан, Мицке виһы алталыы ый устата доппуруоска ыҥырбат этилэр. И. Федосеев
русск. мучу, мучить

I несов. 1. аах, ахсаанна аах; считать до десяти уоҥҥа диэри аах; научить считать кого-л. ахсаан ааҕарга үөрэт; 2. кого-что (определять количество) аах, ахсаанна аах; 3. кого-что (принимать в расчёт при исчислении) аах; билет годен дпое суток, не считая дня приобретения бндиэт, ылбыт күнү аах-пакка эрэ, икки күн туһалыыр; 4. кого-что (принимать во внимание) аах, ахсааҥҥа киллэр; 5. кого-что (расценивать) аах, холуй; я считаю его хорошим человеком мин кинини үчүгэй киһинэн ааҕабын; 6. с * *союзом "что" (полагать) аах, санаа; **считаю, что прав кырдьыгы этэбин дии саныыбын.