пассажир; пассажирдары тиэйии перевозка пассажиров.

разг. груз; куруус тиэйиитэ перевозка груза.

м. 1. (средства перевозки) транспорт, суол; железнодорожный транспорт тимир суол транспорда; водный транспорт уу транспорда; уу суола; воздушный транспорт салгын транспорда, салгын суола; 2. (перевозка) тиэйии, таһыы; 3. (партия грузов) таһаҕас.

аат. Өрүһү, үрэҕи оҥочонон, боруомунан туоратыы. ☉ Перевозка, переправа через реку (действие)
Өрүс арыытыгар дьону бэрэбиэстээһиҥҥэ ордук сэрэхтээх буолуохха наада. Мотуордаах оҥочоҕо уу тырааныспарын ыытар бырааптаах эрэ киһи үлэлиэхтээх. ОҮМ

1. 1) груз; ноша || грузовой; таһаҕас таһыыта (или тиэйиитэ ) перевозка грузов, грузовые перевозки; таһаҕас тутуурдах бар= идти с ношей; таһаҕас оҥостубат перен. это для него не ноша (о чём-л. легко выполнимом); 2) перен. тяжесть, бремя; таһаҕас оҥоһун = переживать что-л., нести что-л. как бремя; 2. грузовой; таһаҕас массыыната грузовая машина.

сильно уменьшенный в объёме; маленький, миниатюрный; куйа таһаҕастаах у него очень мало вещей (напр. при перевозке); куйа аһылык очень маленькая порция еды.

1) уст. наделять хозяином, домовым (по народным поверьям); 2) класть, насыпать, наливать что-л. (в посуду, в мешок и т. п.); иһити иччилээн төннөр возвращай посуду с содержимым (у якутов существовал обычай не возвращать хозяину пустой сосуд, мешок); 3) быть погонщиком (при перевозке копён во время сенокоса — обычно о детях).

1) уст. хозяин, домовой; дух; уу иччитэ водяной; өтөх иччитэ дух заброшенного жилья, места стоянки; 2) хозяин, владелец; ыт иччитин умнубат собака не забывает своего хозяина; бу мал иччитэ кимий ? кто хозяин этой вещи?, чья это вещь?; 3) зародыш (в яйце); сымыыт иччитэ зародыш в яйцё; 4) погонщик (обычно из детей, при перевозке копён во время сенокоса) # харах иччитэ зрачок.

аат.
1. Биригээдэ, звено треһи, управлениены кытта ханнык эмэ үлэни (хол., тутууну) толорорго түһэрсибит кэлэктиибинэй дуогабара. ☉ Подряд (обязательство выполнить какую-л. работу — напр., бригадный)
Кини «Якутзолото» холбоһукка бастакынан биригээдэнэн бэдэрээт ньыматын олохтообута. «ХС»
Ахсыс дьиэ акылаатын тутууга В. Тишин биригээдэтэ үлэ тэрээһинин уларытарга быһаарыммыта. Бэдэрээтинэн үлэлииргэ учаастак салалтатыгар этии киллэрбиттэрэ. «Кыым». Тутууну икки ньыманан ыытабыт: хаһаайыстыбаннай ньыманан уонна бэдэрээтинэн. «Ленин с.»
2. эргэр. От оттуурга, таһаҕас таһыытыгар дьадаҥы баайы кытта кэпсэтиитэ (үгэс курдук хабалаҕа киирэр усулуобуйаҕа). ☉ Подряд (договор, обычно устный, между бедняками и баями на заготовку сена, леса, перевозку груза, как правило, на исключительно кабальных условиях для бедняков)
Ыраахтааҕы саҕана бэдэрээт эгэлгэтигэр, бырыһыан ынырыгар миккиллэн-миккиллэн баран, хамначчытынан киирэрбит. Суорун Омоллоон
Кини хас сайын аайы Алдаҥҥа, бэдэрээккэ диэн ааттаан, алааһынан, үрэҕинэн көһө сылдьан, биирдии тыһыынча бугулу туруоран биэрэрэ. Күннүк Уурастыырап
Сорохторо баайдарга хамначчытынан сылдьара, сорохторо күнүнэн-ыйынан бэдэрээккэ үлэлииллэрэ. С. Васильев
◊ Бэдэрээккэ киир эргэр. — бэдэрээккэ үлэлииргэ кэпсэт. ☉ Наняться в подряд
Бүгүҥҥү түөрт уончалаах холкуостаах нэһилиэгин, улууһун баайдарыгар бэдэрээккэ киирэн, хабалаҕа хаптарбытын, эрдэ турар эрдьигэн, хойут утуйар кулут буолан сиэлбитин субу баар курдук өйдүүр буолбаат. Суорун Омоллоон
Бэдэрээккэ (бэдэрээт) кэпсэт көр бэдэрээккэ киир. Тыһыынча биэс сүүс кэриҥэ ахсааннаах мас кэрдээччи сахалары тойотторо, мас бэлэмнииргэ бэдэрээт кэпсэппэтэх буоланнар, үүртэлээн кэбиһэллэр. Н. Якутскай
Сорохтор сир куортамныыллар, сорохтор эһиилги сүөһү айаҕар кэпсэтэллэр, сорохтор от охсорго …… сорохтор арыы бэдэрээтигэр кэпсэтэллэр. МНН
Бэдэрээккэ ыл көр бэдэрээккэ киир. Чэ, ылыҥ, этиҥ эрэ, баай дьон суох буоллахтарына, кимтэн бэдэрээккэ ылыахпытый, кимиэхэ сүүрэн-көтөн биэрэн кырбаһы-тооромоһу бэриһиннэриэхпитий? Эрилик Эристиин. Бэдэрээт көтөҕүүтэ — бэдэрээккэ киирэн, таһаҕаһы таһыы. ☉ Перевозка грузов по подряду
Эр бэртэрин талан, Дьокуускайтан табанан бэдэрээт көтөҕүүтүгэр ыыппыттара. «ХС». Бэдэрээт тарт — бэдэрээттэһэн таһаҕаһы тас. ☉ Брать подряд на перевозку грузов
Аҕыйах табалаахпын, онон кыһыны атыыһыттарга бэдэрээт тардан айахпын ииттинэр этим. А. Софронов