еле, едва ноги передвигать, плестись; оҕонньор куорат диэки үнүөхтээтэ старик поплёлся в город; ср. үн = 2.

передвигать с места на место; сдвигать с места; орону халбарыт= сдвинуть кровать с места; ср. халбаҥнат = 1.

дьүһ. туохт. Сэниэтэ эстибит киһи ыараабыт атахтарын арыычча сыҕарытан күүһүн муҥунан хааман иһэрин курдук хамсан. ☉ Делать движения, подобные тому, как изо всех сил старается передвигать свои отяжелевшие ноги человек, выбившийся из сил. Төһө да күүстээх тыал түстэр, мин инним диэки хааман баҕыйан истим

сыһ., кэпс. Аанньа кыаммат курдук сэниэтэ суоҕунан (киһини этэргэ) эбэтэр оннук дайбаан (көтөрү этэргэ). ☉ Нетвёрдо, еле-еле, вяло (передвигать ноги — о человеке; махать крыльями — о птице)
Уолуйбут элиэ, чоппуускатын сыыһа харбаат, үөһэ көтөн таҕыста итиэннэ тус илин диэки сааппыттыы салбыр-илбир сапсына турда. «ХС»

дьүһ. туохт. Аат харата атыллаталаан хаамп. ☉ Еле передвигать ноги (напр., об усталом или опечаленном чем-л. человеке)
Аким Акимович, кырдьаҕас киһи кырдьаҕаһа өтөн, …… аа-дьуо саллаҥныыр. Н. Габышев
Баайка кырдьык, ыксаата, тугу гыныан, хайдах буолуон да билбэккэ, аат эрэ харата саллаҥнаан иһээхтээтэ. Д. Васильева
ср. кирг. салаҥда ‘болтаться, мотаться; изнемогать’

туохт. Олус бытааннык, нэстик, ыараханнык хаамп, сыылбатык сырыт. ☉ Ходить, идти тяжелой медленной поступью, еле передвигать ноги
Дьиэ аҥаарыгар тарыллан, бэрт оргууй алтахтаан [Балааҕыйа эмээхсин] сууна барда. Амма Аччыгыйа
Оҕуспут сүрэҕэлдьээбит курдук аа-дьуо алтахтаан кураанах сыарҕаны соспута. П. Аввакумов
Арыычча тураммын алтахтаан, Таҥаспын, саадахпын хомунан, Атахха биллэрэн куоппутум. С. Данилов
△ Бытааннык бадьаалаан хаамп (саҥа хааман эрэр оҕо туһунан). ☉ Начинать ходить, передвигаться на слабых ножках (о ребенке)
Хотон иһигэр саҥардыы алтахтаан эрэр уолга [ийэтэ Сотто] сотору-сотору сарылаан кэлэн, кинини түҥ-таҥ соһон илдьэн, долборукка баттаан, ходуулунан сабан, таптайан биэрэрэ. Эрилик Эристиин
Сыҥаһалаан сыыгынаабыт, алтахтаан хаампыт алаһа дьиэм харахпыттан арахпат, өйбүттэн түспэт. П. Аввакумов

туохт.
1. Бэрт эрэйинэн салбырдаан хаамп (хол., ыалдьан, аһара сылайан, кырдьан атаҕар арыычча уйунар киһини эбэтэр сүөһүнү этэргэ). ☉ Еле, едва передвигать ноги, плестись
Бу көлө тугун бытаанай, үнүөхтээн түһэн. С. Данилов
Төбөтүн түөһүгэр ыһыктан кэбиһэн баран, доҕоро аата эрэ үнүөхтээн ыраах хаалан иһэр. Эрилик Эристиин
Аргыый үнүөхтээн оһоҕун иннигэр саллырҕайдаан кэлэн, эрдэттэн бэлэмнэммит маһынан уотун отунна. Тумарча
2. Туруох курдук дьүккүҥнээ (турар кыаҕын сүтэрбит киһи, сүөһү туһунан этэргэ). ☉ Пытаться встать на ноги (о человеке или животном, утратившем возможность стоять на ногах)
Сытар ат кинилэри сайыһан, үнүөхтээн иһэн, кыайан турбакка, төттөрү суулбут. Софр. Данилов
Чугаһаабыппар куһум көтөөрү үнүөхтүүр, куттанан дорубуонньук курдук көрбүт. И. Сосин
Өй булан тураары үнүөхтээн көрдө да, кыаҕа суох. «ХС»
△ Дьүккүһэн-дьүккүһэн бэрт эрэйинэн атаххар тур. ☉ Подняться, встать на ноги с большим трудом
Хачыгыр нэһиилэ ат буолан, сор бөҕөнөн үнүөхтээн-үнүөхтээн туран, мууһун сыра бөҕөнөн көтөҕөн, хаҥас диэки остуолга илдьэн уурда. Эрилик Эристиин
Эмээхсин айаккалыы-айаккалыы үнүөхтээн турда, кулуба сайылыгын диэки быыһатыах-абыратыах киһилии харбыаласта. Тулхадыйбат д. Бориска оронуттан нэһиилэ үнүөхтээн турда. Тумарча