сильное переживание, волнение; хараастыытын тохтоппут он перестал переживать.

сильно переживать, волноваться; чувствовать острую обиду; сильно огорчаться; ону истэн баран , улаханнык харааһынна он, услышав это, очень переживал.

I несов. 1. чем и без доп. (быть больным) ыарый, ыарыт; болеть гриппом гриптээн ыарый; 2. о ком-чём, за кого-что, перен. (переживать) ыарый, кыһан, баҕар; болеть за успех дела дьыала ситиһиилээх буоларын иһин ыарый.

1. 1) груз; ноша || грузовой; таһаҕас таһыыта (или тиэйиитэ ) перевозка грузов, грузовые перевозки; таһаҕас тутуурдах бар= идти с ношей; таһаҕас оҥостубат перен. это для него не ноша (о чём-л. легко выполнимом); 2) перен. тяжесть, бремя; таһаҕас оҥоһун = переживать что-л., нести что-л. как бремя; 2. грузовой; таһаҕас массыыната грузовая машина.

туохт. Олус күүскэ утат, кэҥсэй. ☉ Испытывать сильную жажду, жаждать
Олус куоһа утаппыт эрэйдээх Уу көрдөөн уолбаны хаспыт. Эллэй
Оттор киэһэ, сарсыарда Кистээн кэпсэтэллэр: «Куйааһын, уута, уута!.. Куостахпытыан!» — дэһэллэр. Н. Босиков
ср. др.-тюрк. күсэ ‘желать, тосковать, мучительно переживать разлуку’, др.-уйг. көсэ ‘жаждать’

сыһ., кэпс. Олус диэн, улаханнык. ☉ Страшно, ужасно, очень сильно (напр., волноваться, переживать)
Тротуар устун, …… төбөтүн сахсаа барааҕы үтүктэрдии тоҥхооруҥнатан, сүрдүк тиэтэйбит Тоҥхоорой Бааска иһэр эбит. Болот Боотур
Кутуйахтар алдьаммыт хороонноругар кэлэн баран сүрдүк айманнылар. Т. Сметанин
Джамиля, сүрдүк арбы-сарбы буолан, адьас сукуйан хаалбыт этэ. Ч. Айтматов (тылб.)

сыһ. Этэҥҥэ, наһаа быстарбакка (олор, кыстаа). ☉ Благополучно, более-менее (жить, переживать что-л.)
Кини суоҕа буоллар, урукку курдук, баҕар, хайдах эмэ уҥа-хаҥас охсуһан, үрүкү-түрүкү олоруллуо этэ. Болот Боотур
Үрэх төрдүн ыаллара, дьыл сиэринэн, Үрүкү-түрүкү олоорторо, оттон-мастан иилистэн — Хатыҥ Үрүйэ төрдүттэн суба хатан, Үөрэлээн, куйуурдаан, куобахтаан. «ХС»

несов. I. что и без доп. (переносить) тулуй; терпеть боль ыарыытын тулуй; 2. кого-то (мириться с кем-чем-л.) тулуй, сөбүлээ; он не терпит возражений кини утары этэри сөбүлээбэт; 3. с отриц., кого-что (не любить) олох абааһы көр; я его не терплю (или терпеть не могу) мин кини ни олох абааһы көрөбүн; 4. что (испытывать, переживать): терпеть поражение хоттор; терпеть нужду кыһалҕаны көр; # время не терпит бириэмэ коһүппэт, бириэмэ суох.

I
туохт. Өлүүлээх, сүтүүлээх буол. ☉ Переживать смерть кого-л. [Кылыгаарап] Эмиэ да оҕотугар өлүүлэнэн Элбэх хараҕын уутун тохпута, Эмиэ да акка оһоллонон Эмкэтомко сыппыта. С. Васильев
II
туохт. Туохха эмэ ирээттээх, чаастаах, өлүүлээх буол. ☉ Иметь в чём-л. свою часть, долю, пай
Өлбүгэ – өлүүлэммит анал сир. Багдарыын Сүлбэ
Түҥэтиккэ киһи барыта өлүүлэнэн, сүгэн-көтөҕөн тахсар. Сэмээр Баһылай
Кэһии бөҕөттөн тииспэтэх Мин эрэйдээх, Өлгөм үптэн Өлүүлэммэтэх, Соболоҥ бөҕөттөн солуйбут Уһун сордоох Мин баарбын. С. Зверев

туохт. Туохтан эмэ хомойон, кими эмэ аһыйан күүскэ санаарҕаа, долгуй, санааҕа ыллар. ☉ Испытывать печаль, грустить, горевать, сильно переживать, огорчаться
Убайа олус хотторбутуттан хараастан, Арамаан кыайан саҥарбакка одуулаһан олордо. Амма Аччыгыйа
Дьоно манна суохтарыттан, Маайа ийэтэ ити айылаах сордоно олороруттан Сүөдэр санаата наһаа төннөр, хараастар. Н. Якутскай
Кэлин кини үтүөрэн фроҥҥа иккиһин киирэн, хорсуннук сэриилэһэ сылдьан өлбүт сураҕын истибитим уонна олус хараастыбытым. И. Сосин
ср. тув. хараадаар ‘досадовать’, п.-монг. харси ‘препятствие’