прил. 1. (для поворота) эргитэр, өҕүлүннэрэр; 2. перен. (переломный) тосту уларыйыылаах, тосту уларыйыы; поворотный пункт в развитии чего-л. туохэмэ сайдыытыгар тосту уларыйыылаах пуун.

м. 1. (переломный момент) мүлчүргэннээх кэм; 2. мед. мүлчүргэннээх кэм, тыҥааһын; кризис в ходе болезни ыарыы тыҥаа-һына; 3. кризис; экономический кризис экономическай кризис; 4. (недостаток) кризис, быстарыы; топливный кризис оттугунан быстарыы; # политический кризис политическай кризис (правительство ыытар политикатын норуот маассата сөбүлээбэтэҕинэ үөскүүр политическай быһыы-майгы).

II прил. 1. (переломный) мүлчүргэннээх,тосту уларыйыылаах; критический возраст мүлчүргэннээх саас; 2. (очень тяжёлый) мүлчүргэннээх, тыҥааһыннаах, олус кутталлаах; критическое положение мүлчүргэннээх балаһыанньа; # критическое состояние вещества физ. вещество критическэй туруга (вещество убаҕас уонна паар ыккардынан туруга); критическая температура физ. критическэй температура (убаҕас уонна паар уратылара сүтэр температурата).

1. даҕ. Өлөрөн түһэрэр кыахтаах, уһулуччу күүстээх (булт, сэрии сэбин туһунан этэргэ); ынырык. ☉ Обладающий большой убойной, разящей силой (об оружии); страшный
   Даҕанча тайахха ыкса кэлэн баран саамай сууһарыылаах сулумах кустугун ылан, сүрэҕин туһа манан буолаарай диэн баран ыппыта. Далан
   Өстөөх биһигини балай да бэйэтигэр чугаһатан баран, сууһарыылаах уотунан көрүстэ. И. Сосин
   Куһаҕан сааһыт диэн биһиэхэ суох. Оттон А. Миронов буоллаҕына киһиттэн эрэ барытыттан чорбойор уһулуччулаах, сууһарыылаах ытааччы этэ. Багдарыын Сүлбэ
2. көсп. Кими-тугу эмэ урусхаллыыр, эһэр, кыайар кыахтаах. ☉ Переломный, разгромный, имеющий тяжкие последствия (о каком-л. решении)
   1938-1939 дьыл кыһына …… суруйааччы тэрилтэтигэр ол-бу улахан сууһарыылаах мунньаҕа суох, чуумпу соҕустук ааспыта. Софр. Данилов
   Баартыйа опкуомун сууһарыылаах уурааҕа баарын, хаһыаттарга араас саралыыр ыстатыйалар тахсалларын эмиэ истэ-билэ сылдьарбыт. «Чолбон»
   Пётр Алексеев …… киһи сөҕүөн курдук сууһарыылаах албастардаах, күүстээх бөҕөс. Хапсаҕай