несов. 1. см. переступить; 2. (идти, двигаться) хардыылаа, атаххын сыҕарыт; он еле переступал ногами кини атаҕын нэһиилэ сыҕарытара; 3. (стоя на месте) тэпсэҥнээ; лошадь нетерпеливо переступала ногами ат тэһийбэтэхтии тэпсэҥнии турбута.
Русский → Якутский
переступать
Еще переводы:
атыллаа= (Якутский → Русский)
перешагивать, переступать; боруогу атыллаа = переступить порог.
топтаться (Русский → Якутский)
несов. 1. (переступать с ноги на ногу) тэпсэҥнээ; 2. разг. (находиться где-л. без надобности) тэпсэҥнээн таҕыс; # топтаться на месте биир сиргэ тэпсэҥнии тур (сайдыма, үүнүмэ).
уор= (Якутский → Русский)
1) воровать, красть; совершать кражу; уоран ыл = похитить; харчыны уор = украсть деньги; 2) спорт, переступать отметку (напр. при прыжке в длину); кылыыһыт уорда спортсмен-прыгун переступил первую отметку (в национальном виде спорта — прыжках на одной ноге).
ньалбырдаа (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Атаххын сыһан-соһон нэһиилэ хаамп (хол., ыран-сылайан). ☉ Еле переступать ногами, еле ноги волочить (напр., от усталости)
Дьиэтигэр ньалбырдаан тиийэн кэлбитэ — кэргэнэ туран ону-маны гына сылдьар. Г. Васильев
дыгый (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Түргэн-түргэнник чэпчэки-чэпчэкитик үктэн. ☉ Легко и быстро переступать ногами
Өрүүсэ болуоту үрдүнэн сүүрэн дыгыйан иһэн эмискэ бокус гына түстэ. А. Софронов
Дьахтар, чэпчэки-чэпчэкитик үктэммэхтээн, утары сүүрэн дыгыйан кэллэ. Софр. Данилов
Улаанчыга [ата] эрэйдээх бэрт чэпчэкитик айаннаан дыгыйан иһээхтээбитэ. «Чолбон». Тэҥн. дыбдый, сыбдый
баакай (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Маадьаҕар атаххын арыычча сыҕарытан бытааннык хааман ис (бакыйа кырдьыбыт киһи туһунан). ☉ Медленно переступать ногами, согнутыми в коленях (о старом человеке)
«Миэхэ тылла көҥүллээҥ»,– маҥан баттаҕа чоҥкуйбутунан Семен Табунанов оҕонньор баакайан, туран кэллэ. М. Доҕордуурап
Баскыһыанньа кэнниттэн Бастакы уочараты Баттастым ини диэн Баакайан киирбитим Архипов начаалынньык Төлөпүөнүн кытта Тиликтэһэн эрэр эбит. Р. Баҕатаайыскай
Сааһыгар сүүрбэччэ сыл эбиллибит курдук наһаа кырдьан баакайан хаалбыт. М. Доҕордуурап
атыллаа (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Туох эмэ нөҥүө өттүгэр үктэн, үрдүнэн хардыылаа. ☉ Перешагивать, переступать через что-л. Икки саллаат, ааны атыллаат, охтубуттар. Амма Аччыгыйа
Арба, оһоҕостоох дьахтар булт тэрилин таарыйыа да, атыллыа да суохтаах. Болот Боотур
Түүлээх оту кыбыммыт ийэм оргууй аҕай атыллаан киирбитэ. П. Аввакумов
2. Хардыыта оҥор, хаамп. ☉ Шагать, делать шаг
Ньургуу аҥаар атаҕын атыллаабытынан охтон түһэр, илиитинэн далбаатаммахтанан баран, хамсаабат буолан хаалар. Суорун Омоллоон
Аҕыйахта атыллыырбын кытта, эһэм сыыр анныттан субу былтас гына түстэ. Н. Заболоцкай
Аласов, таҥас ыйыыр сир диэки атыллыах курдук гынан иһэн, эргиллэ биэрдэ. Софр. Данилов
тэпсэҥнээ (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Биир сиргэ хаампыта буола тур (хол., тоҥон эбэтэр тугу гыныаххын билбэккэ). ☉ Переступать с ноги на ногу, топтаться на месте (напр., от смущения или от холода)
Сүөдэр, чаҕыйан, симиттэн, аан таһыгар тэпсэҥнии турда. Н. Якутскай
Ыларов, соһуйан, оҕолуу, кэлиэх-барыах сирин билбэккэ, тэпсэҥнээн ылла. Р. Баҕатаайыскай
Таһырдьа ким эрэ чуучугураан кэлэн, күүлэҕэ тэпсэҥнээтэ уонна дьиэ аана аргыый аһылынна. И. Гоголев
2. Сыала-соруга суох, мээнэ сырыт. ☉ Ходить туда-сюда, бесцельно проводя время, болтаться
Атын биригээдэлэр маннык дьолтон матан абаккардылар, таах тэпсэҥнэһэ сырыттылар. У. Ойуур
Тэлгэһэҕэ туһата суох Тэпсэҥнээн күнүн ыытар. «ХС»
Тимошка нэдиэлэни-нэдиэлэнэн хормуоска туппутунан хуутарга тэпсэҥниирэ. М. Шолохов (тылб.)
3. Баайыллан туран атахтаргын хамсатан биир сиргэ хаамыталыы тур (сылгы, сүөһү туһунан). ☉ Толочься, топтаться на одном месте, будучи на привязи (о лошади, скоте)
Быатыттан төлө көппүт Ахсым соноҕос тэпсэҥнии турбат. И. Гоголев
Онно-манна сүөһү тэпсэҥнээн, мүлүккэй муостаҕа туйаҕа түһүгүрээмэхтээтэ. В. Яковлев
Тоҕо баайыылаах ат курдук тэпсэҥниигин? М. Шолохов (тылб.)
♦ Биир сиргэ тэпсэҥнээ — сайдыбакка, инниҥ диэки барбакка, биир сиргэ туран хаал. ☉ соотв. топтаться на месте
Ньирэйдэрэ бүтүн ыйы быһа төһө эбиллибиттэрин бэрэбиэркэлээн көрбүттэрэ — ортотунан биир сиргэ тэпсэҥнээн тахсыбыттар. С. Федотов
Сорох биригээдэлэргэ үлэ-хамнас иннин диэки хаампакка, биир сиргэ тэпсэҥнээбитэ. «ХС»
Бородууксуйа кээмэйин улаатыннарбат, биир сиргэ тэпсэҥниир кэлэктииптэр бааллар. «Кыым»