сов. I. см. плакаться; 2.(жаловаться) ытаа, үҥсэргээ.

несов. 1. (о собаке) ыйылаа, улуй; 2. перен. разг. (плакаться, ныть) үҥсэргээ, ытаа-соҥоо.

1) каяться, раскаиваться; плакаться; причитать; буруйу оҥорон баран суланар он горько раскаивается в совершённом поступке; 2) постоянно выражать недовольство (своим положением, тем что имеешь).

даҕ. Кэриэлийэрин сөбүлүүр, дьадаҥытынан, туга да суоҕунан, мэлийбитинэн суланар идэлээх. ☉ Прибедняющийся, склонный роптать, жаловаться, плакаться на судьбу. Кэриэлимтэҕэй кэтит тумус баар үһү (тааб.: халба). Сэкирэтээр кэриэлимтэҕэй тыллара Семен Митрофановиһы хомотуохтааҕар үөрдүбүт курдук буолбута. С. Окоемов

туохт., кэпс. Эрэйгин, кыһалҕаҕын аһыныы эрэйэр курдук арахпакка кэпсээ. ☉ Плакаться, роптать, сетовать на невзгоды, рассчитывая на понимание, жалость. Онтон ордук уйадыйа Онолуйан суланна: «Аны кэлэн кимнээх буолан, Кимим миигин быыһыаҕай?» Күннүк Уурастыырап
Уулаах атаҕын үлүтэн, быйыл кыһыны быһа лип сыппытын туһунан сулана кэпсээтэ. Эрилик Эристиин
Быйыл ардахтаах буолан, ходуһалара ууга хаалбытын суланан туран кэпсээтилэр. «ЭК»
ср. ДТС, тюрк. йыҕла, йыҕлан ‘плакать, рыдать’

туохт., кэпс. Эрэйгин-кыһалҕаҕын аһара айманан, иэйэн-куойан кэмсинэн кэпсээ. ☉ Сильно расстраиваться, плакаться, сетовать, жаловаться
«Томторук кумалаан уола Уйбаан Дууһа бэйэм аспар борбуйа соноон баран, түөспүн дьөлө анньан кэбистэ, бар дьон көрүҥ», — диэн түөһүн сыгынньахтанан көрдөрө-көрдөрө суланна-кэлэннэ. Эрилик Эристиин
«Эстибит-быстыбыт хара сордоох мин баарбын», — диэн сулана-кэлэнэ сылдьааччы. М. Доҕордуурап
[Дьоно] бары өлбүттэр. Гавриил суланна-кэлэннэ, Ытаата-соҥоото. А. Данилов

туохт. Эрэйгин-кыһалҕаҕын, муҥҥун-таҥҥын, туохтан эмэ санааргыыргын эт. ☉ Сетовать, жаловаться, плакаться кому-л. о чём-л.
Муҥнаах муҥатыйарын таптыыр, э р эй дэ эх иһ и ллэтэрин таптыыр (өс ном.). Ол киэһэ Лэглээрдэр, Эрдэлиирдэр уоттарын кытыытыгар мунньустан, Дьөгүөрдээн иэһин туһунан муҥатыйдылар. Амма Аччыгыйа
Маайа кэргэнэ Сүөдэр муҥатыйарын, абаккарарын көрөн төһө да аһыннар, тугунан да көмөлөһөр кыаҕа суоҕа. Н. Якутскай
ср. тат. моҥаю ‘унывать, печалиться’, тув. муҥгара ‘горюй’, каракалп. муҥайыҕ ‘грустить’