урожайный, плодоносный;үүнүүлээх сыл урожайный год; үүнүүлээх сир плодородная земля.

1. умелый, искусный, смекалистый; сир быйаҥнаах , киһи сатабыллаах погов. земля плодоносна, человек смекалист; 2. нареч. разг. в отриц. ф. очень, необычайно; сатабыла суох элбэх балыгы бултаабыттар они наловили невероятное количество рыбы.

даҕ.
1. Ардыы турар, ардах түһэ турар. ☉ Дождливый; ненастный (день)
Биир ардахтаах боруҥуй киэһэ холумтаннарын таһыгар айдаара олордохторуна, Сэмэн оҕонньор таһырдьаттан унньулус гына түстэ. Амма Аччыгыйа
Таһырдьа, ардахтаах сиппэрэҥ күн буолан, хараҥа. Н. Лугинов
Биир сүрдээх ардахтаах күһүҥҥү күн суруйааччылар бырабылыанньабыт мунньаҕа буолла. «ХС»
2. Сотору-сотору ардыыр, тохтообокко кэлэн түһэ турар. ☉ Дождливый, с частыми дождями (лето, осень)
Быйыл ардахтаах дьыл буолара буолуо, кус түөһүн уҥуоҕа хааннаах. И. Гоголев
Быйыл саас хатыҥ уута элбэхтик сүүрдэ, онон быйыл улахан ардахтаах сайын буолуо. В. Протодьяконов
Быйыл ардахтаах, сылаас күһүн турдаҕына, эрдэ хаар ыга түһэн, кэнчээри үүнээйилэр ситэ хагдарыйбакка хаалбыттар. Амма Аччыгыйа
△ Өҥ, үүнүүлээх. ☉ Урожайный, плодоносный
Ардахтаах (өҥ) дьылга ый ортотунааҕы ардах ый эргэтинээҕи ардаҕы кытта холбостоҕуна, ол да курдук ый эргэтинээҕи ардах ый саҥатынааҕы ардаҕы кытта холбоһор. ВСС ППУОЯ
3. эргэр. Түүнүгүрбүт, түүнүктээх. ☉ Закисший, заплесневелый (о молочных продуктах); покрытый плесенью
Туҥуй ынах тордохтоох Тунаа маҥан тунаҕын, Аҕам анах ардахтаах Араҕас илгэ арыытын Холлоҕос иһит аайы Холобура суох куттулар. Өксөкүлээх Өлөксөй. Айахтаах амсайбатах Ардахтаах ас үрдүн Айах туттубут. Саха фольк.

даҕ.
1. Бүтэһиктээхтик алдьана илик, билигин да киһи туһаныах курдук, сэнэх (хол., ханнык эмэ тутуу, таҥас-сап туһунан). ☉ Ещё годный, довольно приличный (напр., о строении, об одежде). Кэтэ сылдьар көстүүмэ таныктаах соҕус эбит
□ Зашиверскайдааҕы таҥара дьиэтэ ССРС сиригэр-уотугар ордон хаалбыт түөрт башняттан саамай таныктаахтара. «ХС»
Билигин да син таныктаах массыына. «Күрүлгэн». Сопхуос үрдүнэн арай Хамаҕатта хранилищета арыый таныктаах. «Кыым»
2. Атыттардааҕар син аҕайдык суруллубут (хол., айымньы). ☉ Стоящий, заслуживающий внимания (напр., произведение)
Бу таныктаах диэн сөбүлээн талбыт аҕыйах хоһооннорун ааҕааччыларга тиэрдэбит. С. Руфов
Чулуу үлэһит туһунан таныктаах уочарканы суруйбута. И. Аргунов
Талыллыбыт айымньыларга киириэх биир да таныктаах хоһоон суох эбит. Эрчимэн
Арыый да таныктаах соҕустарынан түөрт ааптар тылбааһын аахтылар. «ХС»
3. Уруккутааҕар үүнүү биэриэх курдук, балачча үүммүт. ☉ Более или менее урожайный, плодоносный (чем прежде)
Өҥ дьыллар ухханнара буолан, быйыл кэм таныктаах сайын буолар чинчилээҕэ. Болот Боотур
Солооһуммут эмиэ …… үрдүк үүнүүнэн өрүкүйэн эрэр. Оттон өтөххө ыспыт бурдукпут эмиэ таныктаах. М. Доҕордуурап
«Эмээхсиэн, ходуһабыт быйыл син таныктаах курдук дии», — Кирисээн идэтинэн икки өттүнэн иэҕэҥнээн ылла. «Чолбон»
4. көсп. Баар дьонтон тыыппалаах, киһи иилэн ылар, аахсар (киһитэ). ☉ Наиболее достойный, способный
Өскөтүн дьиҥнээхтик бэрэбиэркэлиир буоллар, кинилэртэн киһи иилэн ылар таныктаах устудьуона аҕыйаҕа чуолкай. Н. Лугинов
Нэһилиэк таныктаах дьонун олорчутун хаайаллар. Н. Босиков
Биһигиттэн үөрэхпитигэр таныктаах соҕуспут Н.Р. Хоютанов, Н.Т. Слепцов быһыылаахтар. И. Павлов