Якутские буквы:

Якутский → Якутский

таныктаах

даҕ.
1. Бүтэһиктээхтик алдьана илик, билигин да киһи туһаныах курдук, сэнэх (хол., ханнык эмэ тутуу, таҥас-сап туһунан). Ещё годный, довольно приличный (напр., о строении, об одежде). Кэтэ сылдьар көстүүмэ таныктаах соҕус эбит
Зашиверскайдааҕы таҥара дьиэтэ ССРС сиригэр-уотугар ордон хаалбыт түөрт башняттан саамай таныктаахтара. «ХС»
Билигин да син таныктаах массыына. «Күрүлгэн». Сопхуос үрдүнэн арай Хамаҕатта хранилищета арыый таныктаах. «Кыым»
2. Атыттардааҕар син аҕайдык суруллубут (хол., айымньы). Стоящий, заслуживающий внимания (напр., произведение)
Бу таныктаах диэн сөбүлээн талбыт аҕыйах хоһооннорун ааҕааччыларга тиэрдэбит. С. Руфов
Чулуу үлэһит туһунан таныктаах уочарканы суруйбута. И. Аргунов
Талыллыбыт айымньыларга киириэх биир да таныктаах хоһоон суох эбит. Эрчимэн
Арыый да таныктаах соҕустарынан түөрт ааптар тылбааһын аахтылар. «ХС»
3. Уруккутааҕар үүнүү биэриэх курдук, балачча үүммүт. Более или менее урожайный, плодоносный (чем прежде)
Өҥ дьыллар ухханнара буолан, быйыл кэм таныктаах сайын буолар чинчилээҕэ. Болот Боотур
Солооһуммут эмиэ …… үрдүк үүнүүнэн өрүкүйэн эрэр. Оттон өтөххө ыспыт бурдукпут эмиэ таныктаах. М. Доҕордуурап
«Эмээхсиэн, ходуһабыт быйыл син таныктаах курдук дии», — Кирисээн идэтинэн икки өттүнэн иэҕэҥнээн ылла. «Чолбон»
4. көсп. Баар дьонтон тыыппалаах, киһи иилэн ылар, аахсар (киһитэ). Наиболее достойный, способный
Өскөтүн дьиҥнээхтик бэрэбиэркэлиир буоллар, кинилэртэн киһи иилэн ылар таныктаах устудьуона аҕыйаҕа чуолкай. Н. Лугинов
Нэһилиэк таныктаах дьонун олорчутун хаайаллар. Н. Босиков
Биһигиттэн үөрэхпитигэр таныктаах соҕуспут Н.Р. Хоютанов, Н.Т. Слепцов быһыылаахтар. И. Павлов


Еще переводы:

тонуктаах

тонуктаах (Якутский → Якутский)

  1. көр таныктаах 1,
    4
    Түптэлэс буркуҥҥа тонуктаах таҥаһа-саба суох дьон тоҥуу хаары оймоон оттук мас кэрдинэллэрэ сыанан аҕаабат суол. С. Маисов
    Аны туран, тонуктаах тугу эмэ атыылаһаары гыннаххына, ол сыанатын дьүһүнүн көрүөҥ этэ. «ХС»
    Бэйэтиттэн биһиги иннибитинэ «бөө» диэн олорбут урааҥхайдар биир да тонуктаах киһини солбукка бэлэмнээбэтэхтэр. В. Титов
    Дьэ, Мэхээчэ, тонуктаах соҕус киһибит баранна. В. Ойуурускай
  2. көсп. Кимиэхэ эмэ туһалыыр, көмөлөһөр кыахтаах. Приносящий пользу кому-л., полезный, нужный
    Үөрэнэр буоллаххына, биһиги тонуктаах эрдэхпитинэ үөрэн. П. Тобуруокап
өҥнөөх

өҥнөөх (Якутский → Якутский)

I
даҕ. Ханнык эмэ дьүһүннээх, кырааскалаах. Цветной, имеющий какой-л. цвет
Айдаар ыраас илиискэ өҥнөөх фломастерынан саха алааһын ойуулуур. Н. Лугинов
Пётр Егорович тутан олорор өҥнөөх харандааһын лаппаҕар өттүнэн остуолу охсон табыгыратта. М. Попов
Өҥнөөх бүрүө анат. — киһи хараҕын иккис (ортоку) тымырдаах бүрүөтүн илин өттө: киһи хараҕын өҥө кини хайдах өҥнөөҕүттэн тутулуктаах. Радужная оболочка (глаза). Өҥнөөх металлар — алтан, сибиниэс, никель о. д. а. металлар. Цветные металлы
Мэнгун диэн тыл эбэҥки тылыгар элбэх суолталаах: үрүҥ көмүс, сыр харчы, кумааҕы харчы, өҥнөөх металл. Багдарыын Сүлбэ
Өҥнөөх металлургияҕа алтан даҕаны, цинк даҕаны, сибиниэс даҕаны уонна да атын өҥнөөх металлар бааллар. БИД
II
даҕ. Олус быста элэйбэтэх, билигин да таныктаах, бөҕө соҕус, туттуллан эриэн сөп. Добротный, годный к употреблению (хотя уже не новый)
Бу Дуунньа быраҕар уллуҥа хайа да күн өҥнөөх буолар. Суорун Омоллоон

иил

иил (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ туохха эмэ ыйаа. Навешивать, накидывать что-л. на что-л. Чаанньыгын оллооҥҥо ииллэ. Амма Аччыгыйа
Үрүҥ ситии быалаах, сиэллээх төгүрүк туоһу уолун моонньугар иилэр. И. Гоголев
Хаҥас санныгар ыстыыктаах сааны иилэ сылдьар харабылга тиийдилэр. Эрилик Эристиин
2. Тугу эмэ туохха эмэ иҥиннэр, хатаа. Прицеплять, прикалывать что-л. к чему-л.
Кыһыл көмүс сулустары түөстэригэр иилэллэр. И. Данилов
<Киһи> иилэн ылар (ылбат) - кэрэхсэнэр, киһи болҕомтотун тардар (кэрэхсэммэт, киһи болҕомтотун тарпат). Достойный (недостойный) внимания
Эһэлэрэ Налбыһах икки уолтан, биллэн турар, Улаханын ордорор, Оччугуйун иилэн ылбат. Күннүк Уурастыырап
Өскөтүн дьиҥнээхтик бэрэбиэркэлиир буоллар, кинилэртэн киһи иилэн ылар таныктаах устудьуона аҕыйаҕа чуолкай. Н. Лугинов
Эн албан аатыҥ дьэ үрдээтэ, кырдьаҕастар олус даа үөрдүлэр, эн бу курдук буолбатаҕыҥ буоллар, Дэдээһэп кулуба эйигин киһи диэн иилэн ылыа этэ дуо. Эрилик Эристиин
Уус тылынан, кэрэ хоһоонунан оҥоһуллубут буолан, син киһи иилэн ылар, иһиллии түһэр ырыата буола сылдьар. Эрилик Эристиин. Иилэн ылбат гына - букатын туһата суох гына, бүттэтэ суох. Совсем, совершенно, вконец (характеризует состояние предмета, пришедшего в полную негодность, ставшего бесполезным)
Таҥаһын бастыҥын Киһиттэн кистээн, Көппөххө көммүтэ, Сиргэ тэпсибитэ - Иилэн ылбат гына Ибилитэ сытыйан, Тохтон хаалбыта. А. Софронов. Иилэ хабан ыл - ким эмэ хайа-үйэ оҥорбутун, саҥарбытын өйөө, салҕаа, туһан. Поддержать, подхватить сделанное или сказанное кем-л., воспользоваться тем, что сделано другим
Бастыҥ опыты иилэ хабан ылар биһиги эбээһинэспит. Доҕоро эппитин иилэ хабан ылла.  - Кырдьык, чаҕылхай сулус! - Ларьяна эмиэ хантайда. - Эн биһикки биир сулуһу сөбүлүүр эбиппит дии, - Григорий иилэ хабан ылла. Р. Баҕатаайыскай
Ким эмэ саҕалаабыт ырыатын ыллаһан бар. Начать подпевать, подхватывать чье-л. пение. И. Степанов «Хайыһары» саҕалыырын кытта остуолга олорооччулар иилэ хабан ыллылар. Киһи (ыт) иилэн ылбатынан - 1) наһаа быдьардык, киһи кулгааҕар баппаттык (үөх, ыыстаа). Скверно, мерзко, непристойно (ругаться)
Улахан уолаттар Инилэрин иилэн ылбатынан Илдьи этэн Кыйдаан кэбистилэр. А. Софронов
Ыт иилэн ылбатынан ыыстаһыы буолла. Күндэ
Киһи иилэн ылбатынан, Эдьиэйэни Сөдүөккэ сыбыс-сымыйанан күтүрүү-күтүрүү үөхпүтэ-мөхпүтэ. Н. Босиков; 2) содурдук, кэрээнэ суохтук (быһыылан). Распутно, развратно, нахально (вести себя, поступать)
Биирдэ ол Соловьев хаайыыга сытар дьахталларга киирэн киһи иилэн ылбатынан дьаабыламмыт. П. Филиппов
тюрк. ил