м. ыһыы; подготовка к севу ыпыыга бэлэмнэнии.

прил. армияҕа ыҥырыллыах иннинээҕи; допризывная подготовка армияҕа ыҥырыллыах иннинээҕи бэлэмнээһин; допризывный возраст армияҕа ыҥырыллыах иннинээҕи саас.

совершённый, окончательный; букатыннаах оҥостуу окончательная подготовка (напр. к отъезду); букатыннаах арахсыы вечная разлука, разлука навсегда.

1) снаряжение; поход тэрилэ снаряжение для похода; 2) вещи, обстановка; дьиэ тэрилэ домашняя обстановка; 3) принадлежности; үөрэх тэрилэ учебные принадлежности; 4) сбор, сборы; суол тэрилэ дорожные сборы; 5) перен. разг. подготовка к чему-л.; бырааһынньык тэрилэ подготовка к празднику.

аат. Кэрчиктэргэ үллэрии; үүнээйини кэрчиктэринэн олордорго бэлэмнээһин. ☉ Деление на отрезки; подготовка черенков, черенкование
Силистэринэн ууһатыыга үксүн кэрчиктээһининэн туһаналлар — силис кэрчиктэринэн ууһаталлар. КВА Б

аат. Ынах сүөһүнү ыабакка уолар турукка киллэрии. ☉ Подготовка молочного скота к сухостою, когда скот перестаёт доиться
Уонунан төрөөбүт ынаҕы уолларыыны хайдах өйдүөххэ, туохха тэҥниэххэ сөбүй?! В. Протодьяконов
Элбэх үүтү биэрэ сылдьар ынахтары уолларыы ордук уустук. СИиТ

аат. Туохха эмэ (туох эмэ буоларыгар) эрдэттэн анаан оҥостуу. ☉ Подготовка, приготовление к чему-л.
Губревком сэбиэскэй былааһы утары туруулары эбэтэр турарга кистээн бэлэмнэниилэри утары охсуһууга ылларан олорор. Амма Аччыгыйа
Саҥа дьыл бырааһынньыгын кэнниттэн тута Сэргэлээх кыһыҥҥы экзаменационнай сиэксийэҕэ бэлэмнэнии түбүгэр түстэ. Н. Лугинов
Импровизация — уусуран поэтическай айымньыны анаан бэлэмнэниитэ суох, тутатына, эмискэччи суруйуу, хоһуйуу. ВГМ НСПТ
◊ Артиллерийскай бэлэмнэнии — кимэн киириэх иннинэ, өстөөх оборуонатын лииньийэтин, уот аһар туочукаларын, аармыйатын үлтүрүтэр, алдьатар, өлөрөр сыалынан артиллериянан уһуннук күргүөмнээхтик ытыалааһын. ☉ Артиллерийская подготовка. Артиллерийскай бэлэмнэнии саҕаланар
□ Кылгас артиллерийскай бэлэмнэнии бүтэрин кытары роталар, взводтар ахсын хамаандалар дуораһыйдылар. «Кыым»

аат. Эһиилги ыһыыга сири таҥастаан, хорутан, уоҕурдан о. д. а. бэлэмнэнии үлэни ыытыы. ☉ Подготовка, обработка почвы под пар (вспашка, очищение от сорняков, удобрение)
[Мотуруос] саҥа таҥаһын устан, эргэ хомуһуолун, ынах этэрбэһин кэтэн, паардааһын үлэтигэр эр дьону кытта тэҥҥэ суха тутта. Бэс Дьарааһын
[Дима] билигин уһун учаастакка паардааһыҥҥа сылдьара. С. Федотов
Паардааһыны ыытыыга тиэхиньикэ эргэ буолан, кыратык моһуогурдубут быһыылаах. ФП МХ

аат. Туохха эмэ оҥостуу, бэлэмнэнии. ☉ Подготовка к чему-л., подготовительные работы перед чем-л., сборы
Сарсыарда эрдэ туран барарга тэринии буолла. А. Софронов
Урууну саҕалааһын сиэрин-силигин толорууга бэлэмнэнии, тэринии, оҥостуу бөҕө. В. Протодьяконов
Былыргы кэмҥэ ойох-эр ылсыыны уруурҕаһыы, кэскили тэринии диэн ааттыыллара үһү. БСИ ЛНКИСО-1938

аат.
1. Тугу эмэ туохха эмэ (хол., көрдөрүүгэ о. д. а.) бэлэм оҥоруу. ☉ Подготовка чего-л. к чему-л. (напр., к показу и т. д.)
Биология учууталын үлэтэ-түбүгэ күһүн элбээччи: учебнай-опытнай учаастак үлэтин түмүктээһин, үүнүүнү хомуйуу, быыстапкаҕа бэлэмнээһин. Софр. Данилов
Нууччалыы тиэкиһи бэлэмнээһиҥҥэ «Манифест» сорох сирдэрин Ленин оҥортообут тылбаастарын туһанныбыт, уонна тиэкискэ бүтүннүүтүгэр ленинскэй терминология туттулунна. К. Маркс (тылб.)
2. Анал билиини биэрии, үөрэтии. ☉ Обучение, привитие необходимых для чего-л. знаний
Биһиги, учууталлар, холкуос үлэһиттэрин бэлэмнээһин — холкуос бэйэтин дьыалата диэн көлбөрүтүнэн истэхпитинэ, балаһыанньа уларыйбата чахчы. Софр. Данилов