сов. что тэҥнээн биэр, дэхсилээн биэр; подровнять подол платья былааччыйа тэллэҕин тэҥнээн биэр.

оборка по подолу платья или сарафана.

сов. что 1. чем * бүрүй; *обить диван клеёнкой дьыбааны килэйээьгкинэн бүрүй; 2. (сбить, стряхнуть) тэбээ, суйдаа, тоноо; обить снег с валенок хаатыҥкаҥ хаарын тэбэн; обить яблоню яблоняны суйдаа; 3. разг. (обтрепать) элэт, тоҕута ыыт; обить подол шубы сонуҥ тэллэҕин элэт.

бууттаах сон — дьахтар бииллээх кыһыҥҥы истээх соно, таһа сукуна, эҥээрдэрэ, тэллэҕэ күндү түүлээх тириитэ кэтит хаймыылаах (ХIХ үйэҕэ баара). ☉ Женская зимняя шуба якутки (в ХIХ в
— в талию, верх суконный, полы и подол обшивались широкой меховой полосой). Айыы Нуоралдьын хотун Хап-сабар хатыгынайан туран, Бууттаах сонун, буобуралаах бэргэһэтин Таҥнан-симэнэн Наҥнас гына түстэ. П. Ойуунускай

дьүһ. туохт. Кыараҕас-кыараҕастык атыллаан сэниэлээхтик хаамп (уһун, сиринэн соһулла сылдьар таҥастаах киһини этэргэ). ☉ Идти в большой по размеру долгополой одежде так, чтобы подол волочился, тащился по земле
Микиитэ тулуйан сыппата, эһэтин арбаҕаһын бүрүнэ быраҕынан, соспутунан таһырдьа нырылыйан таҕыста. Амма Аччыгыйа
Дьиэлээх кырдьаҕас, уһун бараан сону бүрүммүтүнэн нырылыйан таҕыста, тохтоон, одуулаһа турда. В. Протодьяконов

аат.
1. Ороҥҥо, сиргэ тэлгэниллэр туох эмэ сымнаҕас (хол., таҥас, соломо, тирии). ☉ То, что подостлано, подстилка, постель (напр., матрас, солома, шкура)
Кыыс оҕо тэллэҕэр уон уоттаах (өс хоһ.). [Ньукулай] хаҥас диэкиттэн тэллэх аҕалан уот иннигэр сиргэ быраҕар. А. Софронов
Дьыбардаах сарсыарда тэллэҕи тэбээн эрэр курдук утуу-субуу бачыгырас тыас иһилиннэ. Эрилик Эристиин
2. көсп. Хайа, сыыр аллараа өттө. ☉ Подножие, основание горы
Алтайга, Белуха тэллэҕэр Тыраахтар собуота ньиргийдэ. Күннүк Уурастыырап
Оҕонньор сарсыарда уолаттарыгар эппит: «Кунаҥҥытын баран көрүҥ эрэ, булгунньах тэллэҕэр». Багдарыын Сүлбэ
△ Уһун сон, ырбаахы аллараа өттө. ☉ Подол одежды
Бөкчөгөр [киһи аата] ааны аһан баран, Өлүөнэни сонун тэллэҕиттэн тардан ылан, иннигэр уктан киирэн кэллилэр. Эрилик Эристиин
♦ Тэллэх баттаһа көр баттас
Бугуллар тэллэх баттаһа туруталыыллар. Д. Таас
Кинилэргэ чугас, тэллэх баттаһа, олорор ыаллар бааллара. А. Сыромятникова
Сыыры тэллэх баттаһа Сыстыбыттар саҥа дьиэлэр. С. Тимофеев
Тэллэххэ-суорҕаҥҥа сыт — суорҕан-тэллэх киһитэ буолла диэн курдук (көр киһи I). Биирдэ икки хонукка тэллэххэ-суорхаҥҥа сытар гына кырбаабыта да, курутуйа санаабатаҕа. А. Софронов
Кимтэн даҕаны Ньургуһун өр эрэйдэммитэ, ый аҥаара тэллэххэсуорҕаҥҥа лип сыппыта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Сүөкүччэ куруутун ыалдьар, суорҕаҥҥа-тэллэххэ сытар этэ. Суорун Омоллоон
◊ Тэллэх от — хотоҥҥо сүөһү сытарыгар анаан тэлгэтиллибит от, соломо. ☉ Травяная или соломенная подстилка для коров в хлеву
Хотоҥҥо санитарнай быраабылалары тутуспат буоллахха, үүт сүөһү түүтүнэн, тэллэх от бытархайынан киртийиэн сөп. СЕТ ҮА. Тэллэх таҥаһа — тэлгэнэн сытан утуйарга аналлаах таҥас. ☉ Постельное бельё
Эн өссө эт: Киэсээҥкэ, эн оҕо тэллэҕин таҥаһын сууйарыҥ буолуо. Н. Габышев. Тэллэх ыта — боруода буолбатах ыт. ☉ Беспородная дворовая собака, дворняжка
Эҥин дьикти быһыылаах тэллэх ыттара олбуордарын ааныттан быгыалаан үрэн чардырҕаспыттара. Далан
Ол да дьиэ дьиҥэр дьиэтээҕэр тэллэх ытын уйатыгар маарынныыр. Дж. Родари (тылб.)

аат.
1. Кылгас эбэтэр уһун сиэхтээх, иннинэн тимэхтэрдээх чараас соҕус таҥас (үксүгэр эр киһи киэнэ). ☉ Рубаха, рубашка, сорочка (обычно мужская). [Мэхээлэ:] «Киһиэхэ эрэ бэйэтин ырбаахыта этиттэн чугас» диэн нуучча өһүн хоһооно кырдьык эбит… А. Софронов
[Симон] хаар маҥан нейлон ырбаахытын нэлэккэйдэммит. Л. Попов
Пуд Ильич ырбаахытын устан баран, бууһурҕаччы тыына-тыына, чэйин иһэн бурулатар. Далан
2. Дьахтар ис таҥаһын таһынан кэтэр уһун тас таҥаһа, былаачыйа. ☉ Женское платье
Микиитэ …… ийэтин илбирийбит ырбаахытыгар сөрөнөн хаалла. Амма Аччыгыйа
[Көстөкүүн] ойоҕун ырбаахытын сиэбиттэн күлүүһүн тылын былдьаан ылаары гыммыта ойоҕо биэрбэтэ. Күндэ
Балаакка аттыгар күөх ырбаахылаах биир дьахтар эргичиҥнии турар. Т. Сметанин
♦ Сүрэҕин ырбаахыта чараас көр сүрэх I
Биригэдьиир мөлтөх охсооччуларга сүрэҕин ырбаахыта чараас — олох сэмэлээбэт. «ХС»
Маайа кыыс ойуурга киирдэҕинэ сүрэҕин ырбаахыта чараас — олус куттанар. «ХС»
Уһун баттахтаах (суһуохтаах, ырбаахылаах) көр уһун II. Убайа биир олус дьиибэ итэҕэстээх — уһун ырбаахылаахха олох чугаһаабат. Р. Кулаковскай. Ырбаахылаах төрөө калька. — табыллымтыа, дьоллоох-соргулаах буол. ☉ Родиться в рубашке
Нуучча өһүн хоһооно этэринии, ырбаахылаах төрөөбүтэ эрэ кинини тыыннаах хаалларбыта. Е. Неймохов
◊ Ис ырбаахы — сыгынньах эккэ, таҥас иһинэн кэтиллэр таҥас. ☉ Надеваемая прямо на тело нательная рубаха, нижнее бельё
Нина аҥаардас ис ырбаахынан эрэ сиэркилэ иннигэр турар. Н. Габышев
Ис ырбаахым илийэн баран, эппэр хам сыстан, иэммин аһытар. Т. Сметанин
Оҕонньор баккылаах ис ырбаахынан сүр хоһууннук тура эккирээн, ампаарын аанын тэлэйэ баттаата. С. Никифоров
Халадаай ырбаахы көр халадаай. Иннибэр эбэм …… хараҥа от күөҕэ өҥнөөх уһун халадаай ырбаахытын тэллэҕэ тэлээриҥниир. Н. Лугинов
Суон Даарыйа …… күөх халадаай ырбаахытын сайбаччы …… кэппит. М. Доҕордуурап. Ырбаахы тэллэҕэ — ырбаахы, былаачыйа аллараа өттө. ☉ Подол платья
Уус Мандар ийэм ырбаахытын тэллэҕэр уонча дьэдьэни кутан кэбистэ. И. Гоголев
Өлөксөөс ырбаахытын тэллэҕинэн сототун суулана-суулана, саҥата суох олордо. А. Бэрияк