второй шейный позвонок.

1) первый шейный позвонок (у человека и животного); 2) шея в области первого позвонка.

1) позвонок; позвоночный столб; моой тоноҕоһо шейный позвонок; сис тоноҕоһо спинной хребет; 2) вид якутского орнамента, напоминающего позвонки; тоноҕос ойуу узор в виде позвонков # тоноҕос баһах см. тоноҕосчут ; тоноҕос эриэн фольк. пёстрый (о масти рогатого скота).

кукушка; кэҕэ этэр кукушка кукует # арҕас кэҕэтэ первый спинной позвонок; кэҕэ кулгааҕа бот. чемерица.

аат., анат. Таба хоолдьуга. ☉ Первый шейный позвонок у оленя, атлант. Табаны орбойоонун үрдүнэн быһаҕынан кэйэн өлөрөллөр. Таба хоолдьугун Анаабырга орбойоон диэн ааттыыллар

1) шея || шейный; уһун моой длинная шея; моой тоноҕоһо шейный позвонок; 2) горлышко; бытыылка моонньо горлышко бутылки, бутылочное горлышко; 3) перен содержание, иждивение; дьонун моонньугар олорор он сидит на шее у родителей; судаарыстыба моонньугар на средства государства # моой ылын= обязаться, договориться выполнить какую-л. работу; моой оттоо = косить траву, заготовлять сено (по договору).

аат., анат. Моой иккис тоноҕоһо. ☉ Эпистрофей (второй шейный позвонок)
Хоолдьуктаах баһын быһа баттаан ылла да, үҥүүтүн төбөтүгэр куонньайын үүтүттэн анньан туран үс төгүл түҥнэри холоруктаан баран саҥа саҥара турар үһү. Ньургун Боотур
Дэлби тиниктэниллибит, буорга булкуллубут куонньай уҥуоҕа хараарар. Болот Боотур

прил. көҕүс, сис; спинные позвонки сис тоноҕосторо; # спинной мозг сурун (киһи-сүөһү сүнньэ).

аат., анат. Сис тоноҕоһун биир сүһүөх уҥуоҕа, кэрчигэ (үксүн балыкка, кыылларга сыһыаран этэргэ). ☉ Отдельная кость позвоночника, позвонок спинного хребта (обычно рыб, животных)
Үүтүнэн иитээччилэргэ барыларыгар моойдоро сэттэ сүргүөхтээх. «ХС»
Тоноҕос бэйэлэрин икки ардыларыгар бөҕөтүк, ол эрээри имигэс гына силбэспит тус-туспа кэрчик сүргүөхтэрдээх. АНК ТСТЗС
Уһун моойдоох жирафаҕа да, моонньо суох кииккэ да моойдорун сүргүөҕүн ахсаана тэҥ. ББЕ З
Күлгэри моонньо аҕыс сүргүөхтээх — ол төбөтө босхо хамсааһынын хааччыйар. «ББ»
♦ Төттөрү сүргүөхтэммит — барытын төттөрүтүнэн оҥорор, барытыгар төттөрүлэһэр, төттөрү этэр буолбут. ☉ Делать всё наоборот, наперекор кому-л.
Сэбиэскэй былаас буолан [дьадаҥы киһи] ырата-баҕата туолар күнэ үүммүтүгэр, дьэ кэлэн төттөрү сүргүөхтэнэн, оҕотун кистиир-саһыарар аакка барбыта хайдах өйдөнүөн сөбүй? ФЕВ УТУ

аат.
1. Киһи-сүөһү сиһин тоноҕоһун төбө уҥуоҕун кытта холбоһор бастакы улахан уҥуоҕа; киһи-сүөһү моонньо. ☉ Первый шейный позвонок; шея в области первого позвонка (у человека и животного). Оҕус хоолдьугар быата сөрүөстэн бааһырпыт. Хоолдьуга тостубут
□ Холуочуйбут Кубаача Хоолдьугун босхо ыһыктан, Хос анныгар Куоҕайан олордо. С. Васильев
Ньамахтай Хабырылла саҥарбытыгар кулуба кэлэйбит курдук, хоолдьугунан хаҥкыйан кэбистэ. Эрилик Эристиин
2. Сүгэ, баһымньы тимиригэр, хотуур тууратыгар кэтэрдиллэр мас ук синньигэс өттө. ☉ Узкая часть деревянной рукоятки или черенка, устанавливаемая в железной лопасти топора, мотыги, косы и пр.; шейка
Баһымньытын угун — хоолдьугунан булгу саайан кэбистэ. М. Доҕордуурап
Куоҕай Куонаан, уга хоолдьугунан тостубут кыраабылы ууна-ууна, үөннээхтик хообурҕаата. «ХС»
♦ Хоолдьугунан оонньуур — 1) таптаабытынан оҥорор, сылдьар. ☉ Вести себя так, как хочется
Биир күн үлэлиэ, иккис күн өрүө. Сууттаары тииһэҕин да, бу сатанаҥ күнэ дэлэй. Хоолдьугунан оонньоон тахсар. Н. Апросимов; 2) (кимҥэ эмэ) үчүгэмсийэн, бэрт буола оонньоһор. ☉ Кокетничать, стремясь понравиться кому-л. (обычно о женщинах)
Хоолдьугунан оонньоон, дьахтар бөҕө! «ХС». Хоолдьугун эрий үөхс. — кэһэтэн биэр, иэнин хастаа. ☉ соотв. свернуть шею кому-л. «Хата кинини бэйэтин хоолдьугун эрийэн ыытыам этэ», — дии-дии Додо дэлби күлбүт. «ХС»
ср. алт. колйур ‘шейный позвонок’