л. 1 (владелец) хаһаайын,бас билээч- чи; иччи (собаки и т. п.); хозяин дома дьиэни бас билээччи; 2. (о ведущем хозяйство) хаһаайын; хороший хозяин учүгэй хаһаайын; 3. (глава дома, семьи) хаһаайын, дьиэлээх; хозяин и гости дькэлээх уонна ыалдьыттар; 4. (частный наниматель) хаһаайын; хозяин и работник хаһаайын уонна үлэһит; 5. (полновластный распорядитель) хаһаайын, тойон; я сам себе хозяин мин бэйэбэр бэйэм тойоммун; хозяин своей судьбы бэйэтин дьыл-ҕатын хаһаайына; # быть хозяином своего слова (или своему слову) тылгар тойон буол, тыл га р тур.

аат.
1. Дьиэ кэргэн тутаах киһитэ, аҕа. ☉ Отец семейства, глава семейства, хозяин
Ыалдьыттар остуол аһа баайын, ордук кыһыллар балыгы уонна сылгы хаһатын чорботон биһирээн, хаһаайыттары үөртүлэр. Н. Лугинов
Баһылай үчүгэй хаһаайын этэ. Даачатыгар дойдутуттан илдьибит мастарын олордоро. В. Титов
2. Дьиэни-уоту, уһаайбаны бас билээччи. ☉ То же, что владелец дома, участка земли, хозяин
Ол оннугар, куһаҕан киһи олорбут дьиэтэ буолан, уматылынна. Хаһаайынын саната турбатын диэн. С. Дадаскинов
Саҥа дьыллааҕы чаастарга Венгрия уолаттара, кыргыттара дьиэлэргэ сылдьан хаһаайыннарын эҕэрдэлииллэр. ДьДьДь
3. Хаһаайыстыбаны көрөн-истэн, дьаһайан олорор киһи. ☉ Человек, который ведёт хозяйство, хозяйственные дела
Ити барыта тыа сирин хаһаайынын иитиигэ туһуланар. А. Чугунов
Үчүгэй хаһаайыттар тэлиэгэлэрин кыһын, сыарҕаларын сайын оҥостооччулар. «Кыым»
4. Бэйэтигэр үлэлэтэр үлэһиттэрдээх чааһынай бас билээччи. ☉ Лицо, пользующееся наёмным трудом, частный наниматель, хозяин
Бөһүөлэккэ [балыксыттар] артыалынан олороллор. Ол гынан баран буочукалар, баркаастар уонна туох баар бултаммыт балык барыта — хаһаайын киэнэ. АС НИСК
5. кэпс. Тэрилтэ салайааччыта. ☉ О начальнике по отношению к подчинённым
Кини холкуос хаһаайына эбээт. М. Доҕордуурап
Хас сарсыарда аайы аҕыс чаас быдан иннинэ саар тэгил уҥуохтаах, саас ортолоох киһи, хаһаайын сиэринэн ыксаабакка, аа-дьуо «директор» диэн суруктаах кэҥэс хоско киирэр. «Кыым»
6. кэпс. Ханнык эмэ малы, тэрили бас билээччи. ☉ Тот, кто владеет чем-л., владелец чего-л.
Кимиэхэ тиксэриэхпин мунааран, бу блокноттан бэйэтиттэн кини хаһаайынын көрдөөтүм. С. Федотов
Алёхин үс-түөрт мүнүүтэ устата тиэкиһи ааҕан баран, кинигэни хаһаайыҥҥа төттөрү биэрбитэ. ДьДьДь
Икки ат көлүллэр бричкатын хаһаайына мин хайдах абарбат да буолуомуй. Ч. Айтматов (тылб.)
7. көсп. Бэйэтин олоҕун бэйэтэ билэринэн көҥүллүк хайынар, оҥостор киһи. ☉ Полновластный распорядитель своей судьбы, положения
Хардыылаан истэх аайы Халлаан кэҥиир киһиэхэ, Бу оҕо сарсыҥҥы хаһаайын буолан көһүннэ миэхэ. Р. Баҕатаайыскай
Билиҥҥи киһи — айылҕаҕа хаһаайын. ФЕВ УТУ
Историяҕа аан маҥнай үлэ киһитэ дойду хаһаайынынан, бэйэтин төлкөтүн айааччынан буолла. ПА