аат. Ким эмэ батталыгар түбэһии. ☉ Попадание под гнет кого-л.
Ынырык баттал баара – кыра омук быһыытынан самнары баттаныы, күөмчүлэнии, киһиэхэ ааҕыллыбат буолуу. Амма Аччыгыйа

I
аат. Сатаныы, үчүгэй буолуу, дьол тосхойуута. ☉ Удачливость, везение
Олох — халбас харата, Булка табыллыы кэриэтэ. М. Тимофеев
Олордум кыһын уот сыламар, Дьон тэҥэ ытыырым, күлэрим Табыллыы туһаайбыт чааһыгар Киэбирэр диэннэрин билбэтим. К. Кулиев (тылб.)
II
аат. Туохха эмэ таптарыы (хол., буулдьаҕа, туох эмэ быраҕыллан, кыырайан кэлиитигэр). ☉ Попадание чего-л. в кого-что-л. (напр., пули, брошенного камня, мяча)
Өстөөх буулдьатыттан табыллыы ыарыытын билбит сүрэхтэр бэйэ-бэйэлэрин аһыныстахтара. С. Окоёмов

прил. 1. (ровный) көнө, быһа, быһа барар; прямая линия көнө сурааһын; прямая дорога быһа суол; 2. (гладкий) көнө, будьур-хайа суох; прямые волосы көнө баттах; 3. ж.-д. (беспересадочный) быһа, быһа сырыылаах (аара тохтообот); прямое сообщение быһа сылдьыһыы; поезд прямого сообщения быһа сырыылаах поезд; 4. (непосредственный) быһаччы; это его прямая обязанность бу кини быһаччы эбээһинэһэ; 5. (правдивый) көнө, судургу; прямой человек көнө киһи; прямой ответ көнө эппиэт; 6. (явный, открытый) көстөн турар, илэ, аһаҕас; прямой обман көстөн турар албыннааһын; 7. мат. көнө; прямой угол көнө муннук; 8. в знач. сущ. прямая ж. мат. көнө, көнө сурааһын; провести прямую көнөтө тарт; # прямая речь грам. сирэй саҥа; прямое дополнение грам. көнө толоруу; в прямом смысле слова тыл тустаах өйдөбүлүнэн; прямая линия родства быһаччы утумнаах уруулаһыы; прямая кишка анат. көнө оһоҕос; прямое попадание быһаччы табыы (снаряд, мина, бомба сыалга чопчу түһүүтэ).