аат. Сыыһа быһыыланыыны буруйга тардыы, хомуруйуу. ☉ Порицание, выговор, осуждение
Бу тылы сэмэ быһыытынан кыһарыйан эппэппин, сүбэ быһыытынан этэбин. П. Ойуунускай
Улуу алаастар иринньэх ыччаттара дьонноруттан күрээн кэллэхтэринэ улахан сэмэнэн тутуллан төннөллөр. Амма Аччыгыйа
Оройкуом Кокориновы улахан сэмэҕэ тардарга модьуйар. А. Фёдоров
ср. бур. зэмэ ‘вина (проступок)’, алт. дьеме ‘угроза, застращивание, брань’, кирг. жеме ‘упрёк, попрёк’