м. театр, туруорааччы (постановка туруорааччы).

и. д. от туруор = постановка; боппуруоһу туруоруу постановка вопроса; пьесаны туруоруу постановка пьесы.

балет || балетный; саҥа балет туруоруута постановка нового балета; балет оскуолата балетная школа.

1) игра; шутка; забава; спортивнай оонньуулар спортивные игры; оҕо оонньуута буолбатах это не детская забава (т. е. это серьёзное дело); араас оонньууну тэрий = организовать различные игры; 2) отдых; веселье; вечеринка; 3) разг. спектакль, постановка; 4) театр, действие, акт; пьеса төрдүс оонньуута четвёртое действие пьесы.

ж. 1. (профессия режиссёра) режиссёр үлэтэ, режиссёр идэтэ, режиссёрдаа-һын; 2. (руководство постановкой) режиссёр-дааһын; 3. собир. режиссура, режиссёрдаач-чылар.

I 1. ошибка, неверность || ошибочный; неверный, неправильный || ошибочно; неверно, неправильно; сыыһа өйдөбүл ошибочный взгляд на что-л.; боппуруоһу сыыһа туруоруу неправильная постановка вопроса; сыыһа иһитиннэрии неверная информация; сыыһа буруйдааһын несправедливое обвинение; сыыһаны көннөрүөххэ исправить ошибку; кини миигин сыыһа өйдөөбүт он понял меня неправильно; 2. мимо; невпопад; сыыһа бырах = бросить мимо; сыыһа саҥар = сказать что-л. невпопад; сыыһа үктээ = прям., перен. оступиться.
II 1) частица модальная, образует сущ. с уменьш. знач.: түннүк сыыһа окошечко; аҕыйах бэрэбинэ сыыһа наада нужно несколько брёвнышек; 2) образует сущ. с уменьш.-ласк. знач. и выражает ласку, жалость, сочувствие: оҕом сыыһа деточка моя; чыычааҕым сыыһа птенчик мой; эрэйдээҕим сыыһа бедняжка моя; сэгэрим сыыһа голубушка моя.

аат.
1. Сүүрэн-көтөн көрүлээһин, саатааһын (өҕө туһунан). ☉ Игра, забава (детская). Онтон эрдии-ойохтуу иккиэн дьиэлэригэр сиэттиһэн киирэн бардылар да, иккиэйэх бэйэлэрэ сүүрбэ-отут киһи оонньуутун оонньоон олордулар. Саха фольк.
△ Анал быраабылалаах оҕону саататар дьарык көрүҥэ. ☉ Детская игра. Харах симсии — сахалыы оонньуу көрүҥэ
2. Сынньалаҥ, көр-нар, биэчэр, оонньуу. ☉ Отдых; веселье; вечеринка
Оонньуу буоларын Ордук сураатылар. Үҥкүү буоларын Үөрэ иһиттилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эмиэ ыһыах, оонньуу, көр-нар Туймаадаҕа ньиргийбитэ. Эллэй
Оҕонньор оонньууну, көрү-нары таптыыр, Уйбаачаан аттыгар кэлэн олорон, хормуоска тыаһын иһиллэһэр, уолу кытта хаадьылаһар. М. Доҕордуурап
3. кэпс., эргэр. Дырааманы сыанаҕа оонньоон көрдөрүү (үксүгэр самодеятельнай артыыстар тустарынан этэргэ). ☉ Спектакль, постановка
Оскуолаҕа оонньуу, испэктээк буолла. Бэс Дьарааһын
4. тыйаатыр. Сценаҕа оонньонор, туруоруллар айымньы биир төгүлэ. ☉ Действие, акт
Маҥнайгы оонньуу иккис хартыынатын оонньуур сирэ. С. Ефремов
♦ Оҕо оонньуута буолбатах көр оҕо
Туман сапта харахпын …… Сүрэҕим хаһыытаата. Ийэ дойдуттан арахсыы Оҕо оонньуута буолбатах. С. Данилов
◊ Атах оонньуута көр атах
Атах оонньууларыгар күрэхтэһии интэриэһи тарта. В. Сыромятников

аат.
1. Тугу эмэ дьоҥҥо көрдөрөн биэрии. ☉ Демонстрация чего-л. народу. Муода көрдөрүүтэ
△ Тугу эмэ дьон көрүүтүгэр туруоруу, ууруу. ☉ Выставлять на всеобщее обозрение
Гавриил ити бууската билигин Волгоградка саллаат албан аатын дьиэтигэр көрдөрүүгэ турар дэһэллэр. ДАЛ УуУоО
Бүтүн ордон хаалбыт статуялар музейдарга көрдөрүүгэ тураллар. КФП БАаДИ
2. Тыйаатырга испэктээги туруоруу. ☉ Показ, постановка (спектакля в театре), представление. Кылгас театральнай көрдөрүү. Бүгүҥҥү көрдөрүүгэ ким сылдьыан баҕарар?
3. Туохха эмэ ситиһии көстүүтэ. ☉ Показатель достижения в чем-л., в какой-л. области
Куоталаһыы көрдөрүүлэрэ. Спортсменнар көрдөрүүлэрэ. — Биһиги чөмпүйүөммүт көрдөрүүтэ куһаҕана суох. «Кыым»
Ойуһардаахтар көрдөрүүлэрэ үчүгэй. «ХС»
4. Ойуулаан, кэпсээн өйдөтүү, дьоҥҥо тиэрдии. ☉ Объяснение, разъяснение чего-л. людям посредством рассказа о чем-л., рисунков, описания, изображения чего-л.
Айымньы ис хоһоонун көрдөрүү кыаллыбатах. — Уус-уран литература саамай тирээн турар сүрүн соругунан сэбиэскэй кэми көрдөрүү этэ. Софр. Данилов
5. Тугу эмэ кэпсээн, быһааран туоһулааһын. ☉ Подтверждение, свидетельство чего-л.
Лаврентьева бу көрдөрүүтүн бэрэбиэркэлээтэххэ сатаныыһы. М. Попов
Билиэннэйдэр көрдөрүүлэрэ барыта сөпкө дылы. С. Ефремов
Биһигини көрдөрүү бэрдэрэ силиэдэбэтэлгэ ыҥырбыттара. СССБТ
6. Ханнык эмэ прибор тугу көрдөрөрө, ыйара. ☉ Показатели, данные (приборов)
Ыйааһын көрдөрүүтэ бачча. — Дьулустаан Семенович прибордар көрдөрүүлэрин хараҕын далыттан таһаарбат. Г. Угаров