1) игра; шутка; забава; спортивнай оонньуулар спортивные игры; оҕо оонньуута буолбатах это не детская забава (т. е. это серьёзное дело); араас оонньууну тэрий = организовать различные игры; 2) отдых; веселье; вечеринка; 3) разг. спектакль, постановка; 4) театр, действие, акт; пьеса төрдүс оонньуута четвёртое действие пьесы.

играть, шутить, забавляться; играть во что-л.; саахымат оонньоо = играть в шахматы; оонньоон эт = шутить; говорить шутя; оонньуура кырдьыга биллибэт шутит он или всерьёз — непонятно; уотунан оонньоомо прям., перен. не играй с огнём # хаана оонньуур в нём кровь взыграла (т. е. он разволновался или пришёл в глухую ярость); санаата оонньуур он находится в крайнем душевном смятении.

n. game, sport;оонньуур n. toy, game, plaything ; оонньоо= v. to play

аат.
1. Сүүрэн-көтөн көрүлээһин, саатааһын (өҕө туһунан). ☉ Игра, забава (детская). Онтон эрдии-ойохтуу иккиэн дьиэлэригэр сиэттиһэн киирэн бардылар да, иккиэйэх бэйэлэрэ сүүрбэ-отут киһи оонньуутун оонньоон олордулар. Саха фольк.
△ Анал быраабылалаах оҕону саататар дьарык көрүҥэ. ☉ Детская игра. Харах симсии — сахалыы оонньуу көрүҥэ
2. Сынньалаҥ, көр-нар, биэчэр, оонньуу. ☉ Отдых; веселье; вечеринка
Оонньуу буоларын Ордук сураатылар. Үҥкүү буоларын Үөрэ иһиттилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эмиэ ыһыах, оонньуу, көр-нар Туймаадаҕа ньиргийбитэ. Эллэй
Оҕонньор оонньууну, көрү-нары таптыыр, Уйбаачаан аттыгар кэлэн олорон, хормуоска тыаһын иһиллэһэр, уолу кытта хаадьылаһар. М. Доҕордуурап
3. кэпс., эргэр. Дырааманы сыанаҕа оонньоон көрдөрүү (үксүгэр самодеятельнай артыыстар тустарынан этэргэ). ☉ Спектакль, постановка
Оскуолаҕа оонньуу, испэктээк буолла. Бэс Дьарааһын
4. тыйаатыр. Сценаҕа оонньонор, туруоруллар айымньы биир төгүлэ. ☉ Действие, акт
Маҥнайгы оонньуу иккис хартыынатын оонньуур сирэ. С. Ефремов
♦ Оҕо оонньуута буолбатах көр оҕо
Туман сапта харахпын …… Сүрэҕим хаһыытаата. Ийэ дойдуттан арахсыы Оҕо оонньуута буолбатах. С. Данилов
◊ Атах оонньуута көр атах
Атах оонньууларыгар күрэхтэһии интэриэһи тарта. В. Сыромятников

туохт. Көҥүлбосхо оонньуу, көрүлүү сырыт. ☉ Беззаботно играть, резвиться, порхать
Кэрэчээн-дьэрэкээн лыах, миэхэ кынатта да булан биэрбэккин ээ, бииргэ көтүөхоонньуох этибит. Н. Якутскай

туохт. Туохтан эмэ санааҥ көнөн, көнньүөрэн улаханнык үөр-көт. ☉ Радоваться, веселиться, шутить
Билигин даҕаны арыт күлүөх-оонньуох, саҥарыах-иҥэриэх санаата кииртэлиир. Болот Боотур
Былыт ааһан күн тыган Күлүмнүүрэ сылааһын, Быстах санаа тарҕанан, Күлэр-оонньуур алыһын. А. Абаҕыыныскай
Мөҕүө диэбит киһим күлэн-оонньоон барбытыгар, үөрэ санаатым. Н. Заболоцкай

аат. Боччума суох буолуу, көрүнэн-нарынан аралдьыйыы. ☉ Шутка, игра, веселье
Бэйи, биһиги бу күлүүнү-оонньууну манна тохтото түһүөххэ. Амма Аччыгыйа
Айаан киниэхэ өр эппиэттээбэтэҕэ. Миша күлүүгэ-оонньууга кубулутаары гыммытын ылымматаҕа. Н. Лугинов. Күлүүтэ-оонньуута соһуччу үргүбүттүү уостан, тугу эрэ улаханы умнан баран саныы сатыыр курдук туттан сылдьар. А. Федоров

сыһ. Туох эмэ күлүүлээҕи, оонньуулааҕы таһаара, санааны түһэрбэккэ; дьээбэлэнэ. ☉ В шутку, шутя; веселясь, играючи
Аата, туох да күн кыһалҕатын билбэккэ күлэ-оонньуу көрү-нары тарда олордохторо. Н. Заболоцкай
Аһыҥас күлэ-оонньуу Ньыыкаҥҥа этэрэ эбитэ үһү. М. Чооруоһап

туохт.
1. Сүүрэн-көтөн көрүлээ, тугу эмэ гыммыта буолан саатаа (оҕо туһунан этэргэ). ☉ Играть, забавляться. Оттон Туора Тумулу мин Олус ахтар сирим мэлдьи: Онно оонньоон улааппытым, Оҕо сааспын атаарбытым… Күннүк Уурастыырап
Сарсыарда үрэххэ киирбитим: Оҕолор сөтүөлээн чалбыыллар, Умсаллар, куотуһа харбыыллар, Кумахха оонньууллар, ыллыыллар. Итиэннэ хатантан хатаннык, Көрдөөхтүк күлсэллэр, үөрэллэр. П. Тобуруокап
2. Күлүү гын, элэктээ. ☉ Шутить, насмехаться, подшучивать над кем-л.
Оҕонньор, биллэн турар, оонньоон этэр диэн, төрүт итэҕэйиэ, ылыныа суоҕа. Күннүк Уурастыырап
[Долгунуоп:] Бу күтүр дьүһүнүн? Тойонуҥ оонньообутугар ити туох буоллуҥ, үөрүөххүн билиминэ? Амма Аччыгыйа
3. Музыкальнай инструмены нуотанан тыаһат. ☉ Играть (на музыкальном инструменте)
Муусука сорох айымньыларын пианиноҕа оонньуур кини. Р. Баҕатаайыскай
4. Тыаһаа, дьиэрэй, чугдаар (музыкальнай инструмент тыаһын этэргэ). ☉ Звучать, звенеть (о музыкальном инструменте)
Горн оонньуур тыаһынан Сайыҥҥы күммүт үүннэ. И. Чаҕылҕан
Күһүҥҥү ылаа күн. Күнүскү сылааска Түүн тоҥмут айылҕа дьэ ирэн сырдаата, Терраса иһигэр аһаҕас алааска Гитара оонньоото, кыыс оҕо ыллаата. Дьуон Дьаҥылы
♦ Оонньообута оҕус буолла — оонньоон, улахан суолтаны биэрбэккэ, тугу эмэ гыммыта, түмүгэр куһаҕан быһыы, алдьархай буолан таҕыста. ☉ Довести себя до неприятностей (напр., легкомысленным, неосторожным поведением), доиграться; соотв. шутка боком вышла
Онто, оонньообута, оҕус буолан тахсыбыта. В. Яковлев
Пелагея, чыычаахтарбыт оонньообуттара оҕус буолбута. М. Горькай (тылб.)
Оонньуугун оҥоруо — оҥоруутун оҥор диэн курдук (көр оҥор). Аны туора харах кэлэн эйиигин оонньуугун оҥороро буолуо. Саха ост. I. Санаата оонньуур — хараастар, санааргыыр, уйадыйар, долгуйар, айманар. ☉ Лишаться душевного равновесия
Оҕонньор ону санаатаҕына, санаата оонньуур, иһэ тымныйар, үллэр. П. Ойуунускай
Санаа оонньуур, сүрэх мөхсөр, умайар маннык күүскэ, маннык суостук тоҕо эрэ. Л. Попов. Сототунан оонньуур — туох да кыһалҕата, санаатаоноото суох көрүлээ, сырыт. ☉ Беззаботно веселиться. Дьоллоох киһи сототунан оонньуур (өс хоһ.). Тылынан оон- ньоо — тугу да туһалааҕы оҥорбокко, кураанах тылынан чобуорхай. ☉ букв. играть словами
[Казаков:] Киирик, эн биһикки тылбытынан оонньоомуох. С. Ефремов. Хаана оонньуур — тугу эмэ санаан, көрөн-истэн долгуйар, кыыһырар. ☉ соотв. кровь играет в ком-л.
Дьэ, киһи хараҕа саатыах, киһи хаана оонньуох, чаҕыллан, күлүмүрдүү оргуйан күн! П. Ойуунускай
Кыыс оҕо хаҥыл сүрэҕэ битийэн тэптэ, иэдэһигэр хаана оонньоон кулгааҕын эминньэҕэ кытта кытарда. М. Доҕордуурап
ср. тув. ойна ‘играй’, алт. ойно ‘играть, забавляться, резвиться, шутить’