прил. 1. поэтическай; поэтическое произведение поэтическай айымньы; 2. (творческий) поэтическай; поэтическая жилка поэтическай дьоҕур.

сов. и несов. кого-что поэтическай онгор, поэзия оҥорон көрдөр, кэрэти-тэн көрдөр.

ж. лит. саҕа 1. былыргы Скандинавия уонна Ирландия норуоттарын героическай номохторо; 2. былыргы поэтическай номох, сэһэн.

туохт. Тугу эмэ эбии кыбытан, уган биэр. ☉ Вставлять, вклинивать что-л. Олоххо буолбут дьиҥнээх түбэлтэни ааптар …… айымньытыгар киллэһиктээн биэрэр. «ХС»
Уусуран айыы фольклорнай айылҕатын сатаан киллэһиктииринэн Иван Гоголев поэтическай дьоҕура хаһан да хатыламмат уратылаах. «ХС»

сыһыан холб. Этиллэр санаа кырдьыгын, ону дакаастыыр да наадата суоҕун көрдөрөр. ☉ Выражает достоверность, очевидность высказываемой мысли
Ону [олоҥхо чуо туспатын, фольклор уратытын] билиҥҥи поэтическай айымньыга судургу тутта сатааһын, көстөн турар, кыаллыбат уонна табыллыбат. «ХС»

өрүһүс диэнтэн хай
аата. «Өрүсүһүү содула буолбатах, ити барыта арыгыга өлөртөрүү содула», — Тулааһынап бэҕэһээ киэһээҥҥини умнубаттык саҥарбыта. Далан
Ааптар поэтическай айымньыга көтүмэхтик сыһыаннаһыыны, айар үлэҕэ тиэтэйиини, өрүсүһүүнү, чэпчэки өттүн батыһыыны сытыытык кириитикэлиирэ. КНП КУуА

аат. Айымньыны, кэпсэтиини атын омук тылынан биэрии. ☉ Перевод
[Евгений Онегин] арамаан бастакы баһын тылбааһа аан бастаан 1948 сыллаахха «Хотугу сулус» альманахха бэчээттэммитэ. Софр. Данилов
Кыһыллар истэригэр биир сахалыы билэр саха нууччата баар буолан тылбааһынан кэпсэппит. Эрилик Эристиин
Норуоттар култуурунай сибээстэһиилэригэр тылбаас оруола олус улахан. «ХС»
◊ Көҥүл тылбаас — айымньы ис хоһоонун бары ымпыгар-чымпыгар кыһаммакка, этиитин тутулун үтүгүннэрэ сатаабакка оҥоһуллар тылбаас. ☉ Свободный, вольный перевод. В. Державин тылбааһа — көҥүл тылбаас. Поэтическай тылбаас — уус-уран тылбаас (үксүгэр хоһоонунан бэриллэр). ☉ Художественный, творческий перевод (преим. стихотворный). Олоҥхо поэтическай тылбааһа
□ Поэтическай тылбаас ускуустубата сүрдээх мындыр уонна чэпчэкитэ суох үлэ. В. Чиряев. Сирэй тылбаас — тылын тылыгар түһэрэр, этии тутулун үкчү үтүгүннэрэн оҥоһуллар тылбаас. ☉ Перевод, сделанный слово в слово, дословный, буквальный, подстрочный перевод. Сирэй тылбаас үксүн научнай үлэҕэ туһаныллар. Тылбаас тылдьыта — биир омук тылын атын омук тылынан биэрэр тылдьыт. ☉ Переводной словарь. Сахалыыттан нууччалыы тылбаас тылдьыта
□ Тылбаас тылдьыттара омук тылын үөрэтэргэ, омуктуу суруллубут үлэлэри, айымньылары ааҕарга, тылбаастыырга …… улахан наадалаахтар. АПС СТЛ
ср. тюрк. тилмач, тилмаш ‘переводчик’

даҕ.
1. Өрө күүрүүлээх, өрүкүйүүлээх. ☉ Вдохновенный, воодушевленный
Дьиэҕэ төннүү ыһыахха барыы курдук санаа көтөҕүллүүлээх буолбатаҕа. Далан
Кини бэрт уран санаалаах, үрдүк поэтическай өрө көтөҕүллүүлээх, баай, киэҥ, дириҥ иэйиилээх айымньы. Суорун Омоллоон
Поэма ис хоһоонун үрдүк чыпчаала ити сүдүмэр өрө көтөҕүллүүлээх түмүктээһининэн чөмчөйөр. Н. Заболоцкай
2. Өрө тахсыбыт, үллүбүт, доруоһанан көтөҕүллүбүт (тиэстэ). ☉ Настоянный на дрожжах, пышный, поднявшийся (о тесте). Көтөҕүллүүлээх тиэстэ

аат. Сир баайын көрдүүргэ сири туруору дьөлө хаһыы, дьаама. ☉ Шурф
Биирдэ …… оҕолор үс саһаан дириҥнээх сырпы дьааматыгар бырахпыттара, тоҥон өлөөрү сыттахпына, аҕам түбэһэ түһэн быыһаабыта. С. Данилов. Сырпы түгэҕэр шахтёр ииччэх суола, ити …… үлэһит киһи килбиэнин туһунан норуот өйдөбүлүгэр …… чугас …… поэтическай метафоралара буолаллар. Г. Окороков

туохт. Чуолкайдаа, чопчулаа, туох эмэ сөбүн-сыыһатын быһаар, сиһилээ. ☉ Уточнять, указывать, определять действительность чего-л. [П.А. Ойуунускай] биир поэтическай айымньытынан «Кыһыл Ойуун» диэн драматическай поэма, поэт бэйэтэ өссө туочунайдаан эттэҕинэ, «олоҥхо-тойук» буолар. Н. Заболоцкай
[Винокуров иһитиннэриитин] пропагандист эбэн, сороҕун көннөрөн, туочунайдаан биэрэр. ПДН ТБКЭ