аат. Сыган оҕото, ырааҕынан сыган, хос сыган; таай, убай, ини, балыс, эдьиий сиэнэ. ☉ Троюродные братья или сёстры; внук или внучка дяди, брата, младшего родного брата, младшей или старшей сестры. Эн киниэхэ сыганчар буолаҕын
ср. монг. жигэнчэр ‘правнук от дочери’, ног. туьвеншер ‘правнук’

I второй, ещё один || вторично, повторно; хос түгэх двойное дно;: тугуҥ хос сүгэтэй? зачем тебе два топора?), зачем тебе второй топор?; хос биллэр объяви повторно; хос силиэстийэлээ= вести параллельное следствие; икки лииһи хос тут соедини два листа (бумаги); хос-хос кэпсээтэ он рассказывал, повторяясь # хос аат прозвище; хос бастаах двуглавый; хос быһаарыы примечание; хос ойох незаконная жена; хос сиэн правнук; хос сыҥаах подпевала; хос таба пристяжной олень; хос тыл анат. язычок; хос эһэ прадед; хос ырыа припев.
II комната || комнатный.

1. даҕ.
2. Булкаас хааннаах, икки тус-туһунан боруода холбоһуутуттан үөскээбит. ☉ Происходящий от скрещивания двух разных пород (о скоте)
   Эргиллэ түспүтэ, сиэнчэр хара тураҕас аттаах …… Халлай Хабырылла айаннатан дибдийэн иһэр эбит. Болот Боотур
   Сөптөөх усулуобуйаҕа турар ханнык баҕарар сиэнчэр ынах икки тыһыынча киилэттэн ордук үүтү биэрэр кыахтанна. ГНИ СҮөТ
   Сиэнчэр табалар ордук тулуурдаахтар, сотору улааталлар уонна үчүгэйдик уойаллар. ҮҮүДь
3. Нууччалыы хааннаах, сахалаах нууччаттан төрөөбүт. ☉ Рождённый от смешанного брака (напр., якутов и русских)
   Сиэнчэр оҕолор бары ыраас хааннаахтар, үчүгэй дьүһүннээхтэр. Болот Боотур
   Ол [уол] үрдүк, көнө уҥуохтаах, күөх харахтаах, ыраас сэбэрэлээх сиэнчэр уол этэ. Г. Угаров
   [Кизер] наһаа харата суох, биһиги диэки этэллэринэн сиэнчэр диэххэ сөбө дуу, — сүрдээх ис киирбэх уол. ПП ОА
4. аат суолт. Булкаас хааннаах, икки тус-туһунан боруода холбоһуутуттан үөскээбит сүөһү. ☉ Скот, полученный от скрещивания двух разных пород, помесь
   Бэйэбитигэр эмиэ аҕыйах сиэнчэрдэр бааллар. А. Фёдоров
   [Оҕустар] иккиэн сиэнчэрдэр: Абыдал — маҥнайгы, Боотур иккис сүһүөхтэр. Н. Заболоцкай
   Сүөһүлэрин боруодата иккиэннэрин киэнэ сэмэнтээл сиэнчэрдэр. «Кыым»
   ср. бур. зээнсэр ‘правнук, правнучка (по дочери)’, кирг. жээнчэр ‘внучатый племянник или племянница (по женской линии)’

1) век, столетие; орто үйэлэр средние века; 2) век, жизнь (человека); үллэр үйэтин, саллар сааһын тухары на протяжении всей своей долгой жизни; 3) время, период; үчүгэй үйэ үүннэ наступило хорошее время; 4) поколение, колено; төрдүс үйэтигэр тиийэ олордо он дожил до четвёртого поколения, он дожил до правнуков.

I
сиэ диэнтэн атын
туһ. Сиргэ куобах тилэҕэ сытарын көрөн, сулбу тардан ыллым. Болҕойон көөртүм, саҥардыы соҕус сиэммит атах буолла. Суорун Омоллоон
Билигин, кырдьаҕас акаары, Уокка түрүтэ сиэниэҥ! Баал Хабырыыс
[Күкүр Уус:] Сатана, дэлби сиэнэн хаалбыт эбит. (Игии ылан, [саатын] аалар). Суорун Омоллоон
II
аат.
1. Киһиэхэ оҕотун оҕото. ☉ Внук, внучка
Иллэҥсийбит дьон быһыытынан эһэлээх сиэн тыаҕа тахсыбыттара. Далан
Сиэн диэн — эн кэскилиҥ, кэнэҕэскиҥ, уопсастыбаҕа, дьоҥҥор-сэргэҕэр хаалларар биир суолуҥ. ЧКС АК
2. Киһиэхэ бииргэ төрөөбүтүн оҕото. ☉ Племянник, племянница
Эн сиэн быраатыҥ Саша массыынаны кытта харсыһан улахан буруйга түбэһэр буолла. П. Аввакумов
Бу кинигэ биир ааптара Михаил Константинович Охлопков мин сиэним этэ, бииргэ оонньообуппут, улааппыппыт. ВПК СОо
Көстүүнэйгэ Николай уонна сиэн балыс Соня хааллылар. Л. Толстой (тылб.)
◊ Хос сиэн — киһиэхэ сиэнин оҕото. ☉ Правнук, правнучка
Хойукку да көлүөнэ ыччаттарбыт, Хостон хос да сиэн ытыттарбыт Кэрэмэс хотугу дойдуга …… Үүнэн олорон истиннэр! Күннүк Уурастыырап
Бу дьон үлүскэннээх үлэлэрэ оҕонньор, кини оҕолорун, сиэннэрин, хос сиэннэрин өйдөрүн-санааларын көҕүтэрэ, сүргэлэрин көтөҕөрө. И. Данилов. Иккис хос сиэн — киһиэхэ хос сиэнин оҕото. ☉ Праправнук, праправнучка. Сиэн оһоҕос — синньигэс оһоҕос куртахтан тахсар төрдө. ☉ Двенадцатипёрстная кишка
[Лэбэн түөрэ от] ностуойката баастаах куртах уонна сиэн оһоҕос ыарыытын хаптатар. МАА ССКОЭҮү
Фиброскопиянан …… сиэн оһоҕос, синньигэс, суон оһоҕостору көрөн үөрэтиэххэ, кинилэр салыҥнаах бүрүөлэрин туругун сыаналыахха сөп. АВТ ГСЭ
ср. др.-тюрк. йэгин ‘племянник’, тув. чээн ‘племянник’, монг. зээ ‘внук, внучка’
III
аат. Күөлтэн тахсар үрэх. ☉ Речка, берущая начало от озера
Сотору үөтүнэн үмүрүччү үүммүт сиэҥҥэ тиийдилэр. «Кыым»
«Ынах күөлүн» сиэнин төрдүгэр алдьархайдаах ытыалаһыы буолбут. «ХС»
Эрийэ-буруйа сүүрбүт балыктаах сиэни туораан баран, сытыган эрбэһининэн саба үүммүт өтөххө таҕыстылар. Хомус
ср. коми сён ложбина, лощина