узнавать по приметам; предугадывать, предсказывать; предчувствовать; курааны билгэлииллэр предсказывают засуху.

1) отгадывать; таабырынна таай = отгадать загадку; 2) предчувствовать; манна кэлиэ диэн таайабын я предчувствую, что он сюда придёт; мне кажется, что он сюда придёт.

туохт. Ыарытый, бэргээ (ыарыһаҕы, оҕону этэргэ: атын киһи кэлэрин биттэнэн ыарыыта күүһүрэрин туһунан). ☉ Испытывать ухудшение самочувствия, усиление, нарастание болезненного состояния (о человеке — напр., о ребенке, к-рый предчувствует прибытие постороннего лица). Эһэбит кымньыырҕатан олус бэргээтэ

1) страд. от ыралаа- предрекаться, предсказываться, быть предсказанным; ыраламмыт соргу предсказанное счастье; 2) возвр. от ыралаа = предрекать, предсказывать что-л. (себе); предчувствовать.

1) предчувствовать (что-л. недоброе); 2) перен. разг. ирон. сомневаться в ком-чём-л.; не доверять кому-чему-л.; мин бу былаан туолуутун түүйэбин я сомневаюсь в реальности выполнения этого плана.

несов. кого-что 1. (о животных) сытынан бил, сытын ыл; 2. разг. (ощущать, чувствовать) бил, билгэлээн бил; 3. перен. разг. (предчувствовать, предполагать) (сүрэххинэн) таай, билгэлээ, сэрэй; чует моё сердце мин сүрэҕим таайар.

несов. что 1. бил, өйдөө; чувствовать голод аччыктаабыккын бил; чувствовать красоту кэрэтин өйдөө; 2. (воспринимать интуицией, предчувствовать) таай, сэрэй; он чувствовал, что придут гости кини ыалдьыттар кэлэллэрин сэрэйбитэ; она чувствовала, что её ждёт туох күүтэрин кини сүрэҕинэн таайара; 3. (понимать, осознавать) билгэлээ, (сүрэххинэн) таай, сэрэй; # давать чувствовать кому-л. таайтара эт, таайтар; давать себя чувствовать бэйэҕин биллэр, бааргын биллэр; как себя чувствуешь? хайа, хайдаххыный?

туохт., итэҕ. Туох эмэ буолуоҕун эрдэттэн таайан хайдах эмэ буол, бэлиэтик быһыылан. ☉ Заранее предчувствовать, узнавать что-л. по приметам, знакам, явлениям, предвещающим что-л. Уһун күҥҥэ мин ону биттэнэн Уҥа хааһым кыһыйан биэрдэҕин. И. Егоров
Оҕонньордоох эмээхсин кинилэри хобдохтук көрсүбүттэр. Иккиэн ардаҕы биттэнэн, дьарҕаран, ыарытыйан сыталлар үһү. Н. Габышев
Сүрэҕим куһаҕан бити биттэнэ илик. П. Ойуунускай

туохт. Былыттаах күн-дьыл буолуон иннинэ мөлтөх туруктан, ардах-хаар кэлэрин эрдэттэн бил. ☉ Испытывать неприятное ощущение в пасмурную погоду, предчувствовать наступление ненастья (дождя, снега). Бүгүн ардаҕырҕаан тобугум хамсаппат буолбут
□ Бу көтөр ардаҕырҕаан көппөт. ПЭК СЯЯ
♦ Ардаҕырҕаабыт тураах курдук буол — улаханнык санааҥ түһэн эбэтэр ыалдьан салбаҕырбыт, мөлтөх көрүҥнэн. ☉ Из-за большой печали или болезни принять невзрачный, болезненный вид
Туохтан эрэ санаата түһэн дьүһүн-бодо, ардаҕырҕаабыт тураах курдук, салбаҕырбатаҕа буоллар, Маайаны таптыахха үчүгэйкээн киэптээҕэ-таһаалааҕа. П. Аввакумов

туохт.
1. Тугу эмэ олус күүскэ баҕар, ыра санаа оҥоһун. ☉ Желать чего-л. очень сильно, мечтать
Олорор, үөрэнэр, ыраланар, доҕордоох буолар — кэрэ даҕаны! Н. Габышев
[Дьөгүөр] наар үчүгэйи-кэрэни ыраланара. Т. Находкина
Ыстапаан Саабыс ыраланан-ыраланан уоппуската бүтүөн аҕай иннинэ, киин куоратыгар, Дьокуускайыгар, бүгүн көтөн кэллэ. КФА СБ
2. Инники туох эмэ буолуохтааҕын эрдэттэн бил, биттэн. ☉ Предсказывать, предрекать что-л. себе, предчувствовать
[Манчаары] ыйааҕым ынырык буолуоҕун Ыралана сылдьабын! И. Гоголев
Олоҕум маннык буоларын, Маакам арахсан туспа барарын бэрт эрдэттэн ыраланан, өтө көрөн суруйбуппун эбээт. А. Бродников
Билиҥҥитэ барыта этэҥҥэ, онон куһаҕаны ыраланар табыллыбат, инникитин да этэҥҥэ буоллар ханнык! ФВН ТС