туохт., итэҕ. Туох эмэ буолуоҕун эрдэттэн таайан хайдах эмэ буол, бэлиэтик быһыылан. ☉ Заранее предчувствовать, узнавать что-л. по приметам, знакам, явлениям, предвещающим что-л. Уһун күҥҥэ мин ону биттэнэн Уҥа хааһым кыһыйан биэрдэҕин. И. Егоров
Оҕонньордоох эмээхсин кинилэри хобдохтук көрсүбүттэр. Иккиэн ардаҕы биттэнэн, дьарҕаран, ыарытыйан сыталлар үһү. Н. Габышев
Сүрэҕим куһаҕан бити биттэнэ илик. П. Ойуунускай

аат. Инники туох эмэ буолуохтааҕын таайтарар, биллэрэр, кэрэһэлиир бэлиэ, чинчи, сибики. ☉ Предчувствие, предзнаменование, примета
[Дьэбдьиэ] дьиэ иһигэр ол-бу бити итэҕэйэр курдуга. Н. Габышев
Урут, хаһан да дьиэ таһыгар чугаһаабат хабдьы көтөрдөр тэлгэһэ иһигэр, күрүө үрдүгэр түһэр буолбуттара. Мыычаан оҕонньорго бу эмиэ биир бит этэ. Кини тойоннуурунан, быйыл мас көтөрө сутуур, соппоҥ дьыла турара. Н. Якутскай
Балаайа куһаҕан битэ — хаҥас иҥэ быһыта тыыппыта, кырдьык, мэнээккэ буолбатаҕа: сотору «Хантаайап массыыната куорат суолун ортолоон иһэн, суол ханаабатыгар түһэн турар, аттыгар киһи баара биллибэт» — диэн сурах иһиллибитэ. Далан
ср. тюрк. бүт, пүт ‘верить’
◊ Куһаҕан биккэ дылы кэпс. — туох эмэ куһаҕан буолуохтааҕын биттэммиккэ дылы. ☉ Как дурная примета
Аата куһаҕан биккэ дылы. Болот Боотур
Ол иһин, куһаҕан биккэ дылы, бөлүүн балыктыы сылдьан кинини ахтыбыта ээ санаатыгар. Софр. Данилов
«Бэйи, ити куһаҕан биккэ дылы, тоҕо ыралыыр күтүрүй?» — Сөдүөччүйэ чаанньыгын үөһэ тардан кэбистэ. Амма Аччыгыйа

аат. Туох эмэ буолуохтааҕы түүлүнэн эбэтэр атын туох эмэ бэлиэнэн сэрэйии, билгэлээһин. ☉ Предчувствие, основанное на приметах, знаках. Бит-билгэ оччото суох
□ Кыһыҥҥы уһун киэһэлэргэ таабырыннаһыыны, остуоруйалаһыыны, былыргы дьон бити-билгэни итэҕэйиилэригэр, барыныбары айыыргыыр кэнэн үгэстэригэр иитиллэн үөскээбитин …… ахтар. КНЗ КАӨ

ситим сыһыан холб. Урут этиллибиккэ сөбүлэһэр - утарар икки ардынан сыһыаны эрэмньилээх буолуу дэгэттээх көрдөрөр. ☉ Выражает уступительно-противительное отношение к ранее сказанному с оттенком уверенности (как ни говори)
Диэбит-диэбэтэх иһин, мин күһүҥҥү кэми олус таптыыбын. Диэ-диэбэтэх иһин, Сэмэн сүөһүтэ сыл тахсыбыт буолуо. ГНС СТСДТ

аат., кэпс. Түүлүнэн биттэнэн инникини билии, билгэлээһин; инникини билгэлиир, өтөрү көрөр түүл. ☉ Предзнаменование, пророчество по сну; вещий сон
Улуу ойуун, уруйдуубун! …… Түһээбит түүлбүн төлкөлөөн кулу, Түүл-биппин билгэлээн кулу. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Уйбаан:] Киһи эрэ даҕаны былыкка, ардахха түүлэ-битэ уларыйар куолута. А. Софронов
Тоойуом, түүл-бит куһаҕан... Бу күн сириттэн араҕар Кэм-кэрдии кэллэ быһыылаах... И. Чаҕылҕан
♦ Түүл-бит курдук — чуолкайа суохтук, үдүк-бадык (өйдөө). ☉ Смутно, нечётко, как во сне (помнить — букв. словно сон-примета)
[Ийэлээх аҕата өлбүттэрин] Дьөгүөрсэ түүл-бит курдук өйдүүрэ. Н. Якутскай
Үүтээниттэн тахсан эрэрин үчүгэйдик өйдүүр, уоннааҕыта түүл-бит курдук буолбута. И. Гоголев
Ньаҕара Бүөтүр уол кэлэн кинини саа луоһунан быһыта сынньан, хараҕыттан-сирэйиттэн уот чаҕылыйталаан эрэрин эрэ өйдүүр. Онтон ыла аара тиэйэн иһэллэрин түүл-бит курдук өйдүүр. Эрилик Эристиин

примета, предзнаменование; предчувствие; куһаҕан биккэ дылы как дурная примета (о внезапном появлении чего-л. очень страшного, неприятного); бит гын не говори, а то сглазишь (букв. считай хорошей приметой).