с. 1. (по гл. присоединить) холбооһун, кытыарыы, эбэн биэрии; 2. (по гл. присоединиться) холбоһуу, кыттыһыы.

1) присоединяться, приобщаться к чему-л.; оонньууга кыттыс= присоединиться к игре; 2) становиться участником, компаньоном, пайщиком, членом чего-л.; кооперативка кыттыс= стать пайщиком кооператива.

сов. 1. к кому-чему (прилипнуть) сыһын, биһилин; к одежде пристала грязь таҥаскар кир сыстыбыт; 2. к кому-чему, разг. (о болезни) сыһын, бул; 3. к кому арахпакка бул, сыстаҥнаа; пристать к прохожему ааһан иһэр киһиэхэ сыстаҥнаа; 4. к кому-чему, разг. (присоединиться) холбос, батыс; 5. к чему (причалить) тигис, сыһын; лодка пристала к берегу оҥочо биэрэккэ тигистэ.

I
туохт.
1.
тарт диэнтэн холб. туһ. [Кыыстаах уол] сыһыары тардыһан, бэйэ-бэйэлэригэр умсугуйсан уһуннук уурастылар. Саха фольк. Дьоно үөрэ-көтө кыһыллыбыт балыгы тардыспытынан, айахтарыгар симмитинэн бараллар. «ХС»
Уйбаан аҕатын кытары …… оҥочо ханаппаакылыыра, муҥха тардыһара. «ХС»
2. Илиигинэн туохтан эмэ тутуһан баран бүтүн бэйэҕин тардан туруор. ☉ Ухватившись за что-л., подтянуться, чтобы сесть или встать
Сайсары баттыктарыттан тардыһан турарга мөккүһэр. Суорун Омоллоон
Аянитов кириэһилэтин өйөнөрүттэн тардыһан турда. Софр. Данилов
[Эмээхсин] кийиитин көмөтүнэн быаттан тардыһан олордо. М. Доҕордуурап
△ Быаҕа бааллан иһэн төттөрүлэс, атын сир диэки дьүккүс. ☉ Тянуть в другую сторону, упираться (будучи запряжённым, на поводке и т. п.)
Сиэттим. Бөрөм өсөһөн тардыһан көрөөрү гынна, төбөтүн булкуйбахтаата. Т. Сметанин
Ойоҕос ат, бостуруоҥката босхо баран, тардыспакка гынан көрө-көрө, сүүрүүтүн эбэн истэ. Эрилик Эристиин
3. Кимиэхэ-туохха эмэ дьулус, талас. ☉ Тянуться, испытывать тягу, стремиться к кому-чему-л.
Киһи баайга тардыһар. Амма Аччыгыйа
Маннык [сааскы] күн аҥаардастыы үчүгэйи эрэ баҕараҕын, үтүөҕэ эрэ тардыһаҕын. Н. Лугинов
[Маҕаачый] соҕотох ынах буолан тэһийбэтэ, үөргэ тардыһара эбитэ дуу, пиэрмэ сүөһүлэригэр бара турара. Далан
Биһиги бэйэ-бэйэбитигэр муҥура суох тардыһар этибит эрээри, дьиҥ өйдөһүүгэ кэлин хаһан да тиийбэтэхпит. «ХС»
4. Биир-биир кэлэн биир сиргэ түмүлүн, мунньуһун; туохха эмэ холбос, кыттыс. ☉ Стягиваться, собираться в одном месте; присоединиться к кому-чему-л.
Оонньуу өрөгөйө — бэс ыйын ортото — ыһыах. Ыҥырсан, тардыһан ыһыахха барыы, мааны таҥаһы таҥныы. Далан
Таммахтар мунньустан, тардыста сүүрүгүрэн, улуу өрүстэр буоланнар, таас хайалары тоҕута солоон түһэллэр. Амма Аччыгыйа
[Баайдар] билигин албыннаан, түөкэйдээн бэйэлэрин кэккэлэригэр дьон тардыһаллар. С. Ефремов
5. эргэр. Туох эмэ үөһэттэн бэриллэргэ тиксээри дьулус, ону көрдөс. ☉ Добиваться чего-л., просить что-л. у всевышнего, искать что-л. (напр., счастье)
Икки ини-бии Аҥыы-аҥыы айхал тардыһа Арахсан хааллылар. А. Софронов
Сарсын эн дойдулуоҥ, сарсын мин өрөгөй тардыһа, аат-сурах былдьаһа барыам. П. Ойуунускай
Нэһиилэ, кыл тыына кырдырҕаан, Сур тыына сурдурҕаан, Өрөгөй көрдөһө, Талаан тардыһа сытта. С. Васильев
♦ Атах тардыс көр атах
Ити эдэркээн киһиэхэ атах тардыһарыгар ат наада буолаарай. А. Сыромятникова
Ханыы тардыс көр ханыы. Биир суоссоҕотох хатыҥыр уоллаахтара, эр киһи быһыытынан, эр киһини, Дьулустааны ханыы тардыспыттыы одуулаһар. Э. Соколов
◊ Мас тардыс спорт. — мас тардыһыытыгар күрэхтэс. ☉ Соревноваться в перетягивании палки
Мас тардыһан, көтөхсөн, хары баттаһан быйыл ким аҕамсыйан, күүһэ мөлтөөбүтэ, ким үүнэн, күүс киллэриммитэ быһаарылынна. Амма Аччыгыйа
Кеша дьарамай, сула эрээри миэхэ күүһүмсүйэр, мас тардыһаары тииһэр. Н. Габышев
II
даҕ., кэпс. Кыра дэҥи көрбөт, тулуйбат; кыраттан кыыһырар, өһүргэнэр. ☉ Легко приходящий в раздражение, вспыльчивый
Тардыс киһи син биир кыыһырсыан, көҥөһүөн, холдьохсуон наада. Далан
Уола киһитинэн мөлтөҕүн, майгытынан тардыһын Никифоров кинээс билэрэ. М. Доҕордуурап
Макаар [«Бэйэтэ эмтиэкэ»] өйөсанаата муҥутаҕын, майгыта-сигилитэ татымын, тардыһын ааптар уустуктук иҥэн-тоҥон көрдөрөр. «ХС»

туохт.
1. Кимиэхэ-туохха эмэ ыга чугаһаа, өйөн. ☉ Прижаться плотно, прислониться к кому-чему-л.
Сардаанка аҕатыгар сыста түспүтэ, оттон Ленкалаах Ньургун миэхэ хатаммыттара. Далан
[Надя] дьарамай санныларын кумуччу туттан, илиитин мускуна-мускуна сылаас батарыайаҕа сыһынна. Н. Лугинов
Сиргэ сыстан сытан, боруоран көстөр халлаан сырдыгар кыһайан тулабын көрөбүн. Т. Сметанин
2. Кимиэхэ-туохха эмэ эпсэри буола иилиһин, биһилин. ☉ Прилипнуть, пристать к кому-чему-л.
Атаҕынан тэбинэн хоҥноору чыраахтаһар да, аҥаар атаҕа хам сыстан хаалар. Саха фольк. Кини быраҕаттыыр суурадаһына сымала курдук истиэнэҕэ сыстар. Н. Якутскай
Плёнка итии өтүүккэ сыстыбатын наадатыгар кини үрдүнэн өрбөх таҥаһы эбэтэр хаһыаты ууран өтүүктэнэр. ФНС ОС
3. Биэрэккэ тигис, тохтоо. ☉ Причалить, пристать к берегу
Таһаҕастаах баарсаны соспут борохуоттар бириистэҥҥэ сысталлар. П. Аввакумов
Оҥочо түгэҕэр эргэ эрдии аҥаарын булан ыллым уонна дьэ үгүс эрэйинэн, бэрт арыычча, кытыыга сыһынным. М. Лермонтов (тылб.)
△ Тохтоон, сынньанан, аһаан аас (үксүн кус, балык туһунан). ☉ Временно остановиться на отдых, кормёжку (чаще об утках, рыбе). Бу хомоҕо кус бэркэ сыстар сирэ
□ Биһиэхэ манна ити балыктар эмиэ атырдьах ыйын ортотугар сысталлар. Багдарыын Сүлбэ
Киллэм биир кыракый арыытыгар (кус сыстар уута онно биир эрэ!) хаһыа да буолан киирэн, бэркэ сылдьан тахсыбыппыт. СГС ӨСҮДь
4. Кимиэхэ эмэ холбос, кими эмэ батыс. ☉ Присоединиться к кому-л.
Хата бу, абаҕабар сыстаммын, баайга түбэстэҕим диэн үөрүөххүн сатаан үөрбэккин. А. Софронов
Биир уолум, Былатыан, куоракка күрээн киирэн, бэлиитиктэргэ сыстан, билигин үөрэхтээх киһи буолан, бу былааска биир улахан тойонноро буолбут үһү. Суорун Омоллоон
Мин сайын устата Мичиҥниир Микииппэргэ сыстан, хотуурбун бэйэм оҥостор буола үөрэммитим. П. Аввакумов
5. Биир киһиттэн атын киһиэхэ көс, бэрилин, атын киһини сутуй (сыстыганнаах ыарыы туһунан). ☉ Заразиться (какой-л. болезнью — о человеке); прилипнуть, пристать к кому-л. (о болезни). Оҕоҕо куор сыстыбыт. Сөтөл ыарыы сыстыбыт
□ Арыгыһыт киһи оҕото хайаан да арыгыһыт буолар дьылҕаламмат, атыннык эттэххэ, итириктээһин оҕоҕо ыарыы курдук сыстыбат. ЛЛА АКДС
Саҥа ыалдьыбыт дьон кимтэн сыстыбыт биричиинэлэрэ үгүс түбэлтэҕэ биллибэккэ хаалааччы. «Кыым»
6. көсп. Тугу эмэ оҥорорго улам үөрэнэн, сатабылланан ис. ☉ Приобретать сноровку, умение в каком-л. деле
Охсубуттарын үһүс күнүгэр Сеня хотуурга, дьэ, арыый сыһынна. Н. Босиков
Оннооҕор кэнникинэн үлэтигэр Игнатий илиитэ сыстан барда. М. Доҕордуурап
Ити эрээри кини сүрдээх түргэнник сыстан, үөрэтэр албастарын эҥкилэ суох оҥорор буолбута. НЕ ТАО
7. көсп. Улам бодоруһан, кимиэхэтуохха эмэ чугаһаан, үөрэнэн бар. ☉ Привязаться к кому-л., полюбить кого-л.
Оҕо хаһан да харахтаан көрбөтөх тоҥ нууччатыгар сыстыбыт. Суорун Омоллоон
Ким-хайа иннинэ Тэллээбит [ыт оҕото] иччитигэр Толлоойукка сыстан барбыта. И. Федосеев
Улахан киһиэхэ [Дьорҕоокко] улам сыстан, иччитийэн барда. Н. Заболоцкай
8. Суох буолууну, туох эмэ суоҕун этэргэ туттуллар (буолб. ф-ҕа тут-лар). ☉ Обозначает отсутствие чего-л. (употр. в отрицат
ф.). Кини түү сыстыбатах ньомоҕор сирэйигэр барыта бардам, барыта томороон, атын сиртэн аҕалан сыһыарыта быраҕаттаабыт курдук. Амма Аччыгыйа
Былыт сыстыбатах кылба маҕан халлаан көстөр. Н. Якутскай
Кыптыый сыстыбатах, Кыргыыны көрбөтөх Кылааннаах баттаҕын имэрийдэ. Күн Дьирибинэ
♦ Сыа-арыы сыстыбатах киһитэ көр сыа-арыы
Наһаар, иирэ талах курдук имиллэҥнээбит, хачаайы, сыаарыы сыстыбатах киһитэ этэ. Н. Босиков
Эргиэн үлэһитэ диэтэххэ, сыаарыы сыстыбатах хатыҥыр киһитэ райпо бэрэссэдээтэлэ Суворов. М. Попов