разг. частица, выражает присоединение, присовокупление: таҥастыын той-дуун ууга түстэ он упал в воду в одежде и со всем прочим.

ситим сыһыан холб. Саҥарааччы этиллэр санаа чахчылааҕар итэҕэлин-эрэлин инники эппиккэ утары тутан күүһүрдэрин уонна холбуурун көрдөрөр. ☉ Выражает убеждённость говорящего в достоверности высказываемой мысли, а также субъективное сопоставление с предыдущей мыслью и присоединение к ней (тем более, тем паче)
Туохтан да соһуйбат, сонурҕаабат, дьиктиргээбэт, эгэ кэлэн сөҕүө, долгуйуо, үөрүө дуо? Н. Лугинов
Оннооҕор таҥаспын сатаан сууйбат. Эгэ кэлэн, оҕолорбун табан көрүө дуо? М. Доҕордуурап
Киниттэн оннооҕор баайдар куттаналлара, толлоллоро, эгэ кэлэн дьадаҥы, үлэһит-хамначчыт дьон эрэйдээх кыбыстыбаттаах бэйэлээх буолуохтара дуо. Н. Якутскай

ситим сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатын инники этиллибиккэ ханнык эмэ эбии чуолкайдааһын быһыытынан холбооһунун көрдөрөр. ☉ Выражает субъективное присоединение высказываемой мысли к предшествующей для дополнительного разъяснения (более того, причем, при этом): 1) эбии санаанан чуолкайдааһын. ☉ Мыслью
Баар. Буолан баран, ситэрэн-хоторон оҥордоххо, бэрт киэҥ кэскиллээх үлэ буолуо дии саныыбын. «ХС»
Оттон дэлби тэптэрии өрүү бара турар. Буолан баран, балык сырыытын, хаһан, ханна бөлүөҕэрин адьас чопчу билэр дьон быһыылара. В. Яковлев; 2) эбии быһааран, сыаналаан этиинэн чуолкайдааһын. ☉ Дополнительной информацией, характеристикой
Ок-сии, кини бүгүн табыллыбата, буолан баран, улаханнык табыллыбата. Н. Заболоцкай
Глафира күлэр. Буолан баран, наһаа көрдөөхтүк. Л. Попов
△ Утары туруоруу дэгэттэнэр. ☉ Имеет оттенок противопоставления
Тоҥ нуучча буолан баран, сахалыы саҥарара ырааһын. Л. Попов

прил. шарнир, иэччэх; шарнирное соединение иэччэх холбооһун.

ситим сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатын инники этиллибиккэ түмүк, түмүктээһин курдук холбооһунун көрдөрөр уонна маннык дэгэттэрдээх буолуон сөп. ☉ Выражает субъективное присоединение высказываемой мысли к предыдущим как вывод, умозаключение (значит, следовательно) и может иметь следующие оттенки: 1) быһааран, сыаналаан этии. ☉ Объяснения и определения, оценки
Тугуй бу аата табаарыстар? Ааҕыстахха, бу аата, ГЭС сүрүн узелларын төрдүттэн саҥардан оҥоруу буолар. В. Яковлев. Бу аата, бэйэ оҥостуммут куһаҕанын бэйэ хорсуннук көннөрүүтэ буолар; 2) көннөрү ыйан чуолкайдаан, быһааран биэрии. ☉ Простого указания, пояснения и разъяснения. Бу аата, эһэ сылдьыбыт
□ Бу аата, саламалар. Н. Якутскай
Бу аата, биһиги холкуос кырымахтаах хара саһылы иитэр пиэрмэтигэр кэллибит. Суорун Омоллоон; 3) саҥарааччы түмэр санааҕа көһүүтэ. ☉ Субъективного перехода к обобщающей мысли
«Бу аата, биһиги Далдын үрэҕэр ханан таҕыстыбыт?» — дии-дии хаартатыгар Далдын үрэҕин харандааһынан өрө сыыйар. Н. Якутскай
Бу аата, букатыннаахтык быһаарыллыы дьэ кэллэ дуо? В. Яковлев; 4) ситим тыл суолтата баһыйар. ☉ Яркого союзного значения
Мин дьүһүммүнэн ынырыкпын, ол гынан баран бэйэбэр саамай кэрэттэн-кэрэ дьүһүннээх дьахтары атыылаһыахпын сөп, бу аата мин дьүһүнүм ынырыга суоҕар тахсан хаалар. Суорун Омоллоон
Куобах быйыл эмис, бу аата сылгытыгар да үчүгэй дьыл буолаары гынна. «ХС»

ситим сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатын инники этиллибиккэ араас эбии чуолкайдыыр, бэлиэтиир дэгэттээн холбооһунун көрдөрөр. ☉ Выражает субъективное присоединение высказываемой мысли к предшествующей с оттенками подчеркивания — дополнения, уточнения (притом, притом еще, к тому же).
△ Этиллэр предмет оһуобай чорбойор хаачыстыбатын бэлиэтээһин дэгэттээх. ☉ Имеет оттенок подчеркивания особо превосходящего качества предмета речи
Айар үлэ — таптал. Буолаары буолан, күүстээх таптал. «Кыым»
Аржаков эргэ куул суумка быатын сүөрэн тиэрэ тарта: сабыс-саҥа саппыйаан суумка килбэчис гына түстэ: буолаары буолан, хамандыыр полевой суумката. П. Филиппов
Эмискэ, Мэйи сиригэр айылҕа кубулуйарын курдук, хаар түһэн күдээритэн барда. Буолаары буолан, олус хойуу хаар. Л. Попов
△ Этиллэр санааҕа баҕатыйбаты, өссө куһаҕан диэн сыһыаннаһыыны бэлиэтиир дэгэттээх. ☉ Имеет оттенок подчеркивания нежелательного, неодобрительного отношения к высказываемой мысли
Кини билэр дьонноро баар сиригэр, буолаары буолан, төрөөбүт нэһилиэгэр, идэтин баһылыан иннинэ үлэлиир да, быраактыкаланар да баҕата суоҕа. Г. Угаров
Быһайын ыһыахха туста сылдьан, алҕас туттан обургу соҕустук эчэйбитэ. Буолаары буолан, сиһигэр. Кустук
△ Этиллэр санаа дьиктитин, күүтүллүбэтэҕин бэлиэтиир дэгэттээх. ☉ Имеет оттенок подчеркивания необычности, неожиданности высказываемой мысли
Үс буолбатах, хараҕа соҕотох үһү, буолаары буолан, төбөтүн оройунан дииллэр. Күннүк Уурастыырап
Киһи да күлүөх. Буолаары буолан, биэс мөһөөҕү биирдэ [сүүйтэрбит]. В. Яковлев
△ Этиллэр санаа көҥүллэммэтин, олуонатын бэлиэтиир дэгэттээх. ☉ Имеет оттенок подчеркивания недопустимости и недозволенности высказываемой мысли
Киһини үйэбэр аан бастаан, буолаары буолан, бэйэм киһибин өлөрбүтүм. «ХС»
Маннык кэмҥэ ыксыыр сатаммат, буолаары буолан, байыаннай дьоҥҥо биһиэхэ, хомуньуустарга ыксыыр олох сатаммат. П. Филиппов
△ Этиллэр санаа күүтүллүбүтү аһара түһэн буолбутун бэлиэтиир дэгэттээх. ☉ Имеет оттенок подчеркивания результатов, превосходящих ожидания. Буолаары буолан, эдэркээн кыыһы ойох ылбыт
□ Специалистарга, буолаары буолан, лаборатория научнай сэминээригэр устудьуон дакылааты оҥороро — ханна да сэдэх буолар. Г. Угаров

и. д. от тиксис=; икки суол тиксиһиитэ соединение двух дорог.

прил. войсковой, сэрии; войсковое соединение сэрии холбоһуга (тус-туһунан чаастартан).

сыһ. холб. Саҥарааччы, бэйэтин араас сыанатын кыбытан туран, этэр санааны инники этиллибити кытта холбооһунун көрдөрөр: күүтүллүбэтэх, халы-мааргы быһыы курдук. ☉ Выражает субъективное присоединение высказываемой мысли к предыдущим с различными оттенками квалификации ее и отношения говорящего к ней, при этом высказываемая мысль оценивается: 1) как неожиданное, непонятное несоответствие (и вдруг-то)
Дьэ, бэйи эрэ бу мин ударникпын. Аны туран, өссө көтүүк үһүбүн. Хайдах оннугуй? «Кыым»
Оҕонньордоро, аны туран, аатын умнан кээспит. Суорун Омоллоон; 2) үчүгэй эбии көстүү курдук. ☉ Как приятное дополнение (и вот еще)
Бу дьолу! Аны туран, биир бүүс-бүтүн каска сытар. Т. Сметанин
Аны туран, өссө дьикти Саҥа сонун көтөн кэллэ. А. Бэрияк; 3) эбиилик буолар куһаҕан көстүү курдук. ☉ Как дополнительное отрицательное явление (и к тому же)
Аны туран, ботуруонум баранна. Т. Сметанин
Бүрүкүрээт киэнин бэрдэ. Аны туран, алын үлэһиттэргэ сыһыана атар абааһы. В. Ойуурускай
Ол гынан баран, абааһыҥ баара, сиэҕэ кылгаһа бэрт дии. Аны туран, ол хотунуҥ кылгас сиэхтээҕи сөбүлээбэт ээ. «Кыым»; 4) эбиилик буолар утарсыһыы курдук. ☉ Как дополнительное противоречие (а теперь)
Аны туран, таһаҕаһы Лена баһыгар — Осетровоҕа төгүрүк сылы быһа аҕалаллар. Биһиги буоллаҕына, уу суолунан сайынын эрэ ону тиэйэн ылар кыахтаахпыт. В. Яковлев; 5) сөбүлэммэт, сэмэлэнэр дьыала курдук. ☉ Как предосудительное дело (притом)
Дьэ, аны туран, ол билиитин кимиэхэ да быктара сатаабат, кими да сырдаппат. Кустук; 6) үчүгэйэ суох эбиилик, уустугуруу курдук. ☉ Как дополнительное неприятное осложнение (к тому же)
Аны туран бары ахтыыга бэйэм көстөн кэлиэх тустаахпын (ол куһаҕан). «ХС»
Аны туран, наһаа киэҥ бачыыҥканы биэрбиттэр, атаҕым толугуруу мөҕүстэ. «ХС»; 7) өһүргэнэргэ эбии сылтах курдук. ☉ Как дополнительный повод для обиды (к тому же, еще)
Аны туран, миигин буор сирэй, хоруо сирэй диэн хомпуустууллар. В. Ойуурускай
Аны туран, таҥнар таҥаспыттан, саҥарар саҥабыттан эмиэ иҥнэллэр. «Кыым»; 8) кэпсэтиигэ атын тиэмэҕэ көһүүнү бэлиэтээһин курдук. ☉ Как сигнал о переходе к другой теме (а теперь)
Аны туран, Аким Арсыынныырапка Аҕыйах тылы этиим. П. Тобуруокап; 9) киһи бэркиһиир, күүтүллүбэтэх түбэлтэтин курдук. ☉ Как неожиданное и удивительное событие (и вдруг, к тому же)
Аны туран, кулубабыт бокуонньук үөрэхтээх уола Бииктэр оҕо Абыраамабы, Маппыры кытта тиийэн кэлэн соһутта. Л. Попов; 10) буолуон сөптөөх куттал, эбии сэрэхэдийии курдук. ☉ Как предстоящая опасность и дополнительное беспокойство (а вдруг еще)
Мин саанан сатаан ыппаппын. Аны туран, сэриигэ киллэриэхтэрэ, куттанабын. Л. Попов

объединение, соединение; эргиэн холбоһуга торговое объединение # холбоһук ахсаан аат грам. числительное собирательное.