несов. см. прицепить(ся).

сов., подцеплять несов. что 1. разг. (прицепить) холбоо, сэтиилээ, иил; подцепить вагон к поезду вагону поезка холбоо; 2. (поддеть чем-л.) хабан ыл, иилэн ыл, дэгиэлээн ыл; подцепить бревно багром бэрэбинэни баҕыырынан иилэн ыл; 3. перен. разг. булан ыл, хабан ыл; подцепить грипп гриби хабан ыл.

туохт.
1. Ыҥыыр кэннигэр тугу эмэ төргүүнэн баай, кэлгий. ☉ Привязывать что-л. ремнями (төргүү) к задней луке седла, приторачивать
Бааска сүр сымсатык мин миинэн иһэр аппар ойон кэлбитэ уонна төргүүлээбит саатын сүөрэн хачыгыраспыта. Далан
Көһүйбүт доҕорун кууһан ылан атын самыытыгар туора бырахта, төргүүлээтэ уонна ампаар диэки сиэллэрдэ. И. Гоголев
2. Туох эмэ таһаҕаһы туохха эмэ төргүүнэн баай, кэлгий. ☉ Перевязывать вещи ремнями, чтобы к чему-л. их прицепить
Эрбэхтэй этин кыыл тириитэ саҕынньахха суулаан төргүүлээн баран, көхсүгэр сүгэн кэбиһэр. «Чолбон»
Ол уста сылдьар кэбиһиилээх оттору хас да быаттан холбоммут уһун өтүүнэн төргүүлүү баайан, уу ылбатах үрдүк сирдэргэ соһон таһааран, эмиэ тэлгии ыһан, куурдан бараннар, хат кэбиһэллэрэ. «ХС»

туохт.
1. Көлөнү, сүөһүнү инники олох көлөҕө холбоо; оннук холбоон айаннат. ☉ Вести на поводу за своей лошадью, упряжью; прицепить кого-что-л. за кем-чем-л.
Сэмэн борооскулаах ынаҕын атын кутуругар баайан, сэтиилээн үүрэн испитэ. Н. Якутскай
Аара дьаамсыктары көрсөн сэтиилээн ыытыаххыт буоллаҕа дии. Ойуку
Ыттары буоллаҕына барыларын биир табаҕа сэтиилээн кэбиһэллэр. А. Кривошапкин (тылб.)
2. эргэр. Сүктэр кыыска анаан, биэрэн ыыт (хол., төһө эрэ сүөһүнү). ☉ Давать что-л. невесте в приданое (напр., определённое количество скота)
[Бороскуобуйа] дьиҥэ, үлэлээбитин, баайы иитиспитин быһыытынан чаас ылыахтааҕа, хайаан да энньэлээн, сэтиилээн эргэ биэриэхтээҕэ. А. Софронов
[Аан Далбар:] Тапталлаах ылгын кыыспытын Киис Бэргэни эккирэтиннэрэн, Ааттаһан-көрдөһөн иккиэннэрин төннөрүөххэ, Айыыһыты арыаллатан, иэйэхсити эҥээрдэтэн Сүөһүлээн, сэтиилээн алҕаан атаарыахха. И. Гоголев
Үрүҥ Айыы Тойон Үс сүүрүктээх Өндөл маҥан халлаантан Дьөһөгөй Айыыны Орто дойдуга — энньэлээн, сэтиилээн биэрбит. КДьА

туохт.
1. Тугу эмэ ханна, туохха эмэ хоҥнубат гына тугунан эмэ иҥиннэр, сыбаа. ☉ Приклеить, прикрепить что-л. к чему-л.
Ыраас, халыҥ кумааҕыны түөрт муннуктуу кырыйан баран, кинигэ тас өттүгэр сыһыарда уонна бэркэ ууһумсуйан олорон бөдөҥ буукубаларынан «Альбом» диэн суруйан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Ким төһө кыайарынан дьиэтин эркинигэр сибэккилээх ыспалыары сыһыарар, сибэккилээх хартыынаны ыйыыр. С. Васильев
Сотору тахсан ааҥҥа биллэрии сыһыарда. М. Доҕордуурап
2. Тугу эмэ туохха эмэ холбуу тут, эбэн биэр. ☉ Присоединить, приобщить, прицепить что-л. к чему-л.
Өлбүттэр, дьадайбыттар сирдэрин барытын сыһыаран-сыһыаран, Сыҕаайаптар сирдэрэ кэҥээтэр-кэҥээн иһэр. Амма Аччыгыйа
Холкуоска дьону сыһыарыахтарын, дьону тардыахтарын билиминэ, хата, дьону тэйитэллэр этэ. Күндэ
Чугастааҕы ойууртан суон бэрэбинэлэри кэрдэн, онно икки богуону сыһыаран, бэртээхэй остолобуой туппуттар. П. Егоров
△ Тугу эмэ туохха эрэ даҕайан ыл эбэтэр ыкса чугаһата тут. ☉ Приблизить, подвести кого-л. к чему-л.; коснуться чем-л. чего-л., дотронуться до чего-л.
Атын төҥүргэскэ сыһыаран, миинэн айаннаабытынан барда. Амма Аччыгыйа
Дабыыт сааны иэдэһигэр сыһыарбатаҕыттан үөрэр. У. Нуолур
Кылыйан кыыралдьытта, чээл күөх кырыска тиҥилэҕин да сыһыарбат курдук сүүрэн элээрдэ. «ХС»
△ Кими эмэ туохха эмэ кыттыгастаах, сыһыаннаах гын. ☉ Вовлечь кого-л. в какую-л. деятельность, сделать участником чего-л., приобщить к чему-л.
Ийэтэ кинини кыратыттан үлэҕэ сыһыаран, олоххо бэлэмнээбитэ буолбатаҕын. М. Доҕордуурап
Бу мин, суоссоҕотох төрөппүт уолуҥ баарбын, туох эмэ үчүгэй дьон быһыытыгар-майгытыгар сыһыардыҥ дуо? А. Сыромятникова
Марк Николаевич биһигини музыканы өйдүүргэ, таптыырга бары өттүнэн сыһыаран үөрэтэн испитэ. САа
3. Тугу эмэ туохха эмэ холбуу, дьүөрэлэһиннэрэ тут. ☉ Сочетать, совмещать, связывать что-л. с чем-л.
Онон, бүгүн манна буолбут аһаҕас кэпсэтииттэн хайа-хайаҕыт, үлэ-хамнас туһатыгар сыһыаран көрөн, сөптөөх отчуоту бэйэҕитигэр бэринэн, наадалаах түмүгү оҥостунаргыт эрэйиллэр. В. Яковлев
Ити сөп: сэлэ — тимир. Ол гынан баран, Сэлэ Хаппый диэн сир аатын [Комаров] итиннэ сыһыарара алҕас, Сэлэ Хаппыт — сэлэ өтүүтүн хаппыт сирдэрэ буоллаҕа дии! Багдарыын Сүлбэ
Быстах түбэлтэни уопсай быраабылаҕа сыһыаран түмүктээһин дедукция диэн ааттанар. ДИМ
4. Кими-тугу эмэ бэйэҕэр чугаһат, бэйэҥ көрүүгэр-харайыыгар ыл. ☉ Приближать кого-л. к себе; приставить кого-л. к кому-л. для надзора
Табаарыс биригэдьиир, бу оҕону миэхэҕэ сыһыар! Үөрэтэн, такайан, солбуйааччы оҥостуоҕум. В. Яковлев
[Ааныска:] Сахаар, ити тоҕо биһиги Сибиэтэбитигэр сүрдээх элбэх ынаҕы сыһыардыгыт? Уон алта ынах элбэх буолбат дуо? С. Ефремов. Саха норуотун чулуу уола П.А. Ойуунускай Даадары мээнэҕэ талан бэйэтигэр сыһыарбатаҕа чахчы. «Чолбон»
5. көсп. Ыарыыны тарҕат, атыттары ыарытыннаран сүһүрт (инфекционнай, вируснай ыарыынан ыалдьыбыт киһи туһунан). ☉ Заразить кого-л. чем-л. (напр., болезнью)
Дьоммун куһаҕаннык ыалдьан өллүлэр, кыыстарыгар кытта сыһыарбыттар диэн сураҕы кини ыыппыт этэ. Н. Заболоцкай
Бааһынайдар сүөһүлэригэр куорҕаллааччылар араас ыарыылары (чумааны, анемияны уо. д. а.) сыһыараллара. БИД